II SA/Ke 37/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata K. G. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 3 grudnia 2007r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12 października 2007r., przyznającej A. K. zasiłek celowy w łącznej kwocie 350 zł, w tym 200 zł na poszukiwanie pracy oraz 150 zł na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593/ prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Zatem A. K., który nie posiada żadnego dochodu, spełnia kryteria umożliwiające przyznanie pomocy pieniężnej na podstawie w/w ustawy, a nadto jest on osobą samotną, bezrobotną od 2001r. i bez prawa do zasiłku. Powołując się na treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej organ II instancji wskazał, że świadczenie w postaci zasiłku celowego ma uznaniowy charakter. Ukierunkowane jest na zaspokojenie w całości lub w części najpilniejszej potrzeby bytowej osoby i rodziny. Ustawa nie określa jego wysokości ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że każdorazowo wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest nie tylko od potrzeb uprawnionego, ale również od wielkości środków, jakimi dysponuje ośrodek udzielający pomocy. Niedostatek środków na realizację świadczeń pomocy społecznej i duża liczba potrzebujących nie pozwala na przyznawanie pomocy w formie i wysokości zaspakajającej wszystkie potrzeby osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Jak wynika ze sprawozdania z dnia 5 listopada 2007r., organ I instancji na zasiłki celowe w miesiącu październiku 2007r. rozdysponował kwotę 42.071 zł, z czego pomocy finansowej udzielił dla 207 rodzin; średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 203,24 zł. Kolegium wskazało, że wysokość przyznawanych zasiłków celowych uzależniona była od indywidualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, a także potrzeb osób i rodzin ubiegających się o pomoc finansową. Zasiłek celowy w najwyższej wysokości tj. 350 zł na zakup opału i koszty leczenia przyznano dla osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, zaś najniższy - w kwocie 17,95 zł na zakup leków osobie nadużywającej alkoholu. Z kolei na zasiłki celowe z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w październiku 2007r. rozdysponowano kwotę 54.830 zł i udzielono pomocy finansowej dla 241 rodzin. Największy zasiłek wyniósł 400 zł i otrzymała go rodzina wielodzietna, najniższy w wysokości 150 zł otrzymały natomiast osoby samotnie gospodarujące. Wysokość zasiłku celowego na dożywianie zależy bowiem od ilości osób w rodzinie objętej pomocą. W związku z powyższym Kolegium wskazało, że przyznanie A. K. zasiłku celowego w łącznej kwocie 350 zł, a więc w kwocie wyższej od średniej wysokości zasiłków przyznawanej w miesiącu październiku, nie może być oceniane jako naruszenie granic uznania administracyjnego, ani też jako "złe" wyliczenie jego wysokości. Organ odwoławczy dodał, że żądanie A. K. przyznania mu pomocy w wysokości 2.880 zł miesięcznie w znacznym stopniu przekracza możliwości i cele pomocy społecznej. A. K. od sierpnia 2001r. objęty jest systematyczną pomocą ze strony miejscowego ośrodka. W miesiącu październiku niezależnie od pomocy w formie zasiłku celowego pobrał zasiłek okresowy wysokości 166,95 zł, co daje łączną kwotę 516,95 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył A. K. wnosząc o zmianę kwoty przyznanego zasiłku na równowartość jednej średniej krajowej tj. 6.000/7000 zł, regularnie płatnej raz w miesiącu, umożliwiającej prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy w Polsce. Skarżący nie zawarł w skardze żadnych merytorycznych zarzutów, a jedynie zawnioskował o "skierowanie do psychiatry za znęcanie się nad ludźmi i zwierzętami" zarządu MGOPS i składów orzekających SKO. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm./ zwanej dalej w skrócie ustawą w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z kolei treści art. 3 ust. 1 ustawy wynika, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z powyższego wynika więc, że zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspieranie w działaniu osób zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie, jakby chciał tego skarżący, źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla zainteresowanego w jego dążeniu samego do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może oznaczać bezwarunkowego zaspokajania jego wszystkich potrzeb i akceptowania przez organy postawy roszczeniowej. Zwrócić również należy uwagę, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe uregulowanie wskazuje więc, że decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową, a organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony. Tak więc zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub też, że jego rozmiar będzie różny od tego, który określił we wniosku. Jednakże uznaniowość nie oznacza swobody organu orzekającego, który swoje stanowisko musi należycie uzasadnić. Organy rozpoznające niniejszą sprawę w niczym wskazanym przepisom prawa nie uchybiły. W sprawie ustalone zostało, jakimi środkami finansowymi dysponował organ w miesiącu wydawania decyzji, jaka była ich średnia wysokość w skali danego miesiąca oraz ile osób korzystało w danym miesiącu z tej formy pomocy. Ponadto uzasadniając przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w wysokości łącznej 350 zł organ wziął pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącego, który niewątpliwie spełnia warunki do jego otrzymania, ale również swoje możliwości finansowe i potrzeby innych osób starających się w tym czasie o pomoc pieniężną. Także w ocenie sądu w sposób przekonywujący przedstawiono kryteria, którymi kierował się organ ustalając wysokość przyznanego zasiłku. W związku z powyższym nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Odnosząc się do żądania skarżącego dotyczącego przyznania mu zasiłku w wysokości 6 000 lub 7 000 zł, płatnego regularnie raz w miesiącu, stwierdzić należy, że nie mieści się ono w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Określona w art. 39 ust. 1 ustawy niezbędna potrzeba ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. Jak już wcześniej wspomniano pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, nie jest zaś jej rolą pełne zaspokajanie potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Ponadto zasiłek celowy, jak na to wskazuje chociażby jego nazwa, przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego też nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny. Zapewnieniu stałego i systematycznego dostarczania środków finansowych służą zasiłek stały / który przysługuje tylko osobom całkowicie niezdolnym do pracy/ oraz zasiłek okresowy. Z tego ostatniego świadczenia skarżący już korzysta. Zauważyć przy tym należy, iż maksymalna wysokość zasiłku stałego wynosi 444 zł zaś okresowego 418 zł. w związku z czym chociażby już z tego powodu nie jest możliwe przyznanie skarżącemu regularnie płatnego świadczenia pieniężnego w żądanej przez niego wysokości. Odnosząc się do kwestii wskazanych w skardze, to stwierdzić należy, że zawierają one obraźliwe sformułowania dotyczące członków organów i jako takie nie mogą mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 cytowanej ustawy oraz § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U. nr 163 poz.1348 ze zm./.