II SA/Ke 370/21
WyrokWSA w Kielcach2021-05-12
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, prowadząc postępowanie egzekucyjne w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, może nałożyć grzywnę w celu przymuszenia na podstawie art. 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy skarżący twierdzi, że obowiązek dotyczy budynku, a nie budowli, co powinno skutkować zastosowaniem art. 121 § 5 tej ustawy?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a jedynie jego dopuszczalność egzekucyjną. Analiza, czy obiekt budowlany jest budynkiem czy budowlą, została dokonana przez organ odwoławczy w decyzji utrzymującej w mocy nakaz rozbiórki. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować tej kwalifikacji. Grzywna w celu przymuszenia nałożona na podstawie art. 121 § 4 u.p.e.a. była zgodna z prawem, ponieważ obowiązek rozbiórki dotyczył obiektu budowlanego, który został zakwalifikowany jako budowla.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o nałożeniu na spółkę grzywny w wysokości 20.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących obliczania grzywny, twierdząc, że obowiązek dotyczy budynku, a nie budowli, co powinno skutkować zastosowaniem innego przepisu. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi [...] w K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., znak: [.] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Postanowieniem z 5 października 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) w P., na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 121 § 2 i 4 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427), zwanej dalej u.p.e.a., nałożył na [...] w K. spółkę z o.o. grzywnę jednorazową w wysokości 20.000 zł w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym oraz obciążył zobowiązanego opłatą egzekucyjną za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł. Organ wezwał jednocześnie zobowiązanego do:
1. wpłacenia powyższej grzywny i opłaty egzekucyjnej w terminie do dnia 31 grudnia 2020 r. na wskazane konto, gdyż w przeciwnym razie zostaną one ściągnięte w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,
2. wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym w terminie do 31 grudnia 2020 r., gdyż w przeciwnym razie będzie orzeczone wykonanie zastępcze na koszty zobowiązanego.
Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez [...] w K. spółkę z o.o., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ([...]) postanowieniem z [...] r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.
- uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określonego w pkt 1 terminu do wpłacenia nałożonej grzywny i opłaty egzekucyjnej oraz określonego w pkt 2 terminu wykonania obowiązku wskazanego w wystawionym tytule wykonawczym i orzekł nowy termin do wpłacenia nałożonej grzywny i opłaty egzekucyjnej do dnia 28 lutego 2021 r. oraz nowy termin do wykonania określonego obowiązku w wystawionym tytule wykonawczym do dnia 28 lutego 2021 r.,
- w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że PINB w P. wydał decyzję z dnia 18 lipca 2018 r. nakazującą [...] w K. sp. z o.o. rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego użytkowanego jako budynek magazynowy o wymiarach 6,66 x 22,80 m, na działce nr ewid. [...] w D. przy ul. K. . Decyzją z 13 września 2018 r. [...] w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 686/18 (błędnie nazwanym przez organ wyrokiem) odrzucił skargę [...] w K. sp. z o.o.
PINB w P. upomnieniem z dnia 28 maja 2020 r. (doręczonym 1 czerwca 2020 r.) wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku rozbiórki, a z uwagi na stwierdzone niewykonanie tego obowiązku, wszczął postępowanie egzekucyjne wystawiając tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2020 r. Tego samego dnia wydane zostało opisane na wstępie postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
[...] w K. sp. z o.o. wniosła zażalenie na to postanowienie wraz z zarzutem w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzut ten został oddalony przez PINB w P. postanowieniem z 23 listopada 2020 r., które stanowi przedmiot odrębnego postępowania zażaleniowego.
Rozpoznając zażalenie w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia organ II instancji przytoczył treść art. 15 § 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a. podnosząc, że analiza tytułu wykonawczego pod kątem prawidłowości jego wystawienia miała miejsce przy badaniu zarzutów. Analizy tej dokonały organy nadzoru budowlanego obu szczebli nie stwierdzając nieprawidłowości w tym zakresie.
Organ odwoławczy odniósł się także do uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego stwierdzając, że grzywna w celu przymuszenia jest zdecydowanie najmniej uciążliwa dla zobowiązanej, w porównaniu do bardziej uciążliwego środka jakim jest zastępcze wykonanie obowiązku. Przywołując tezy orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie oraz treść art. 125 § 1, art. 126 i art. 121 § 1 - 4 u.p.e.a., [...] podkreślił, że biorąc pod uwagę dotychczasową postawę [...] w K. sp. z o.o. i dalsze unikanie wykonania obowiązku, zgodzić się należy z wysokością grzywny przyjętą przez organ I instancji w wysokości 20.000 zł.
Co do zarzutu błędnego nałożenia grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 121 § 4, a nie art. 121 § 5 u.p.e.a. organ podniósł, że przedmiotowy obiekt został zakwalifikowany jako budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową, a nie budynek, którego pojęcie zdefiniowano w art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Wskazał również, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego podyktowane jest faktem, że wyznaczony przez organ I instancji termin do wpłacenia nałożonej grzywny i opłaty egzekucyjnej, a także termin wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku upłynął. W związku z powyższym należało w tym zakresie zaskarżone postanowienie uchylić i orzec co do istoty sprawy o nowym terminie, a w pozostałej części utrzymać to rozstrzygnięcie w mocy.
W skardze na postanowienie [...] w K. z dnia 8 stycznia 2021 r. [...] w K. sp. z o.o. zarzuciła naruszenie art. 121 § 4 i § 5 u.p.e.a. "poprzez nałożenie grzywny w kwocie 20.000 złotych w celu spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w tym przypadku winna być obliczona zgodnie z kryteriami wynikającymi z art. 121 § 5 powołanej wyżej ustawy, to jest wysokość grzywny stanowi powierzchnia zabudowy budynku lub jego części, objętej nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych."
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz
o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obowiązek, który wynika z tytułu wykonawczego to obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, nie zaś budowli, jak chciałby tego organ II instancji, który użytkowany jest jako budynek magazynowy. Sama zatem treść tytułu wykonawczego jednoznacznie wskazuje, iż obowiązek rozbiórki obejmuje budynek. Skoro obiekt używany jest jako budynek magazynowy, to oczywiste jest – zdaniem autora skargi – że musi być tym budynkiem, bowiem coś co budynkiem nie jest, nie może być w takim charakterze używane.
Skarżąca zarzuciła także, że organ nie wskazał, z jakich powodów uznał, iż obiekt używany jako budynek magazynowy nie jest budynkiem tylko obiektem budowlanym, który w pewnych warunkach także staje się budowlą. Organ nie wyjaśnił również, dlaczego mimo pewnej rozbieżności semantycznej w treści obowiązku określonego w tytule wykonawczym, kiedy to mowa o obiekcie budowlanym wykorzystywanym jako budynek magazynowy, postanowił przyjąć, iż jednak obowiązek dotyczy obiektu budowlanego, nie zaś budynku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), przytaczanej dalej jako p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, jednak sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak określonych granicach, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa, które skutkowałyby uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności rozstrzygnięcia objętego skargą.
Przeprowadzona przez Sąd ocena dotyczy postanowienia w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB w P. z 18 lipca 2018 r., nakazującej [...] w K. sp. z o.o. "rozbiórkę wybudowanego obiektu budowlanego użytkowanego jako budynek magazynowy" o wymiarach 6,66 x 22,80 m, na działce nr ewid. [...] w D. przy ul. K. . Jak wynika z akt sprawy, decyzja ta utrzymana została w mocy przez organ II instancji (decyzja [...] w K. z 13 września 2018 r.), zaś skarga zobowiązanej spółki została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z 14 grudnia 2018 r. w sprawie II SA/Ke 686/18.
Z akt wynika również, że spółka podejmowała bezskutecznie próby wzruszenia opisanej wyżej decyzji rozbiórkowej w trybie nadzwyczajnym, jednak decyzją z 31 sierpnia 2020 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] z 13 września 2018 r. Tego samego dnia organ ten wydał postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania powyższej decyzji [...] . Następnie w dniu 26 października 2020 r. GINB utrzymał w mocy decyzję własną z 31 sierpnia 2020 r.
Nie ulega więc wątpliwości, że obowiązek rozbiórki wynikający z decyzji PINB w P. z 18 lipca 2018 r. podlegał wykonaniu i po spełnieniu warunków określonych w u.p.e.a. organ miał podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Bezspornym jest przy tym, że na datę podjęcia zaskarżonego postanowienia rozbiórka obiektu nie została zrealizowana przez zobowiązaną.
Generalną zasadą wyrażoną w art. 29 § 1 u.p.e.a. jest to, że organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek doprowadzenia do realizacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponieważ zobowiązany, pomimo upomnienia wystawionego dnia 28 maja 2020 r. (doręczonego 1 czerwca 2020 r.), nie dokonał rozbiórki wskazanego wyżej obiektu, organ egzekucyjny nie tylko był uprawniony ale i zobowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, a w jego ramach do zastosowania wszystkich niezbędnych środków mających na celu wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z decyzji z dnia z 18 lipca 2018 r. Jedynym sposobem uniknięcia dalszego prowadzenia egzekucji jest zastosowanie się przez zobowiązanego do objętego tytułem wykonawczym obowiązku.
Z akt wynika, że organ dwukrotnie sprawdzał, czy rozbiórka obiektu została zrealizowana. Pierwsza kontrola przeprowadzona została po doręczeniu upomnienia, które – zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. - jest warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Wystawione upomnienie zawierało wszystkie wymagane ustawą elementy tj. w wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (wedle treści art. 15 § 1 obowiązującego w dacie wystawienia upomnienia - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.). Zobowiązaną uprzedzono, że w razie niewykonania obowiązku w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia, zostanie przeciwko niej wszczęte postępowanie egzekucyjne.
W dniu 7 lipca 2020 r. organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, przeprowadził kontrolę w wyniku której stwierdzono, że decyzja PINB w P.
z 18 lipca 2018 r. nie została wykonana.
Kolejną kontrolę przeprowadzono 29 września 2020 r., a więc już po rozstrzygnięciu przez GINB wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] w K. z 13 września 2018 r., utrzymującej w mocy powyższą decyzję PINB w P. z 18 lipca 2018 r. Stwierdzono wówczas, że kontrolowany obiekt budowlany nie został rozebrany.
Następnie organ egzekucyjny wydał 5 października 2020 r. postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, doręczając zobowiązanemu wraz z tym postanowieniem odpis tytułu wykonawczego z tej samej daty (wystawionego przez siebie jako wierzyciela), stosownie do treści art. 122 § 1 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. Grzywna w kwocie 20.000 zł w tym przypadku jest jednorazowa (art. 121 § 4) i określona została w granicach wskazanych w art. 121 § 2 ustawy, a więc nie więcej niż 50.000 zł (zobowiązana spółka jest osobą prawną).
Doręczone zobowiązanej spółce postanowienie zawiera także wszystkie elementy, o jakich mowa w art. 122 § 2 u.p.e.a., a mianowicie:
1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie
z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;
2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
Podkreślenia wymaga, że wraz z zażaleniem na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 5 października 2020 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zobowiązana złożyła również zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, oparty o art. 33 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit.c u.p.e.a.
Z uwagi na tę okoliczność, PINB w P. na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia złożonego zarzutu (postanowienie z dnia 20 listopada 2020 r.). Jednocześnie ten sam organ postanowieniem z 23 listopada 2020 r. zarzut oddalił, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez [...] w K. postanowieniem z 8 stycznia 2021 r.
Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio.
Treść zacytowanego przepisu oznacza, że wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powoduje z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Art. 35 § 1 określa jednocześnie ramy czasowe zawieszenia, tj. od zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do czasu zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. ma na celu czasową ochronę zobowiązanego do momentu ostatecznego rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów, które prowadzić może - w razie zasadności zarzutów - do umorzenia postępowania egzekucyjnego (zob. art. 34 § 4 u.p.e.a.). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego powoduje jego czasowe wstrzymanie i brak możliwości podjęcia przez organ egzekucyjny dalszych czynności egzekucyjnych (por. art. 58 u.p.e.a.). Stosownie do art. 35 § 2 u.p.e.a. w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny może dokonać na podstawie tytułu wykonawczego jedynie zabezpieczenia na wniosek wierzyciela lub z urzędu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 2.03.2021 r., III SA/Po [...] /20, LEX nr 3176863).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd dostrzega, że zapadło ono w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (postanowienie [...] w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia w sprawie zarzutu doręczone zostało organowi egzekucyjnemu w dniu 11 stycznia 2021 r., zaś 20 stycznia 2021 r. organ ten wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego).
Zdaniem Sądu, okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia prawnego, gdyż zawieszenie postępowania egzekucyjnego, o jakim mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a., rozumiane jako czasowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych, dotyczy faktycznie działań organu egzekucyjnego, którym w tym przypadku jest PINB w P. zgodnie z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Tylko organ egzekucyjny, wskazany w art. 19 i 20, jest uprawniony do podejmowania czynności egzekucyjnych, czyli do stosowania określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków
o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków (art. 1a pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 7 u.p.e.a.). Tym samym, tylko ten organ wstrzymuje czynności egzekucyjne w okresie zawieszenia postępowania. Organ odwoławczy nie jest organem egzekucyjnym, nie prowadzi postępowania egzekucyjnego ani nie stosuje środków egzekucyjnych. Dlatego nie było przeszkód prawnych do tego, aby w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., organ odwoławczy wydał postanowienie rozstrzygające zażalenie na zastosowanie środka egzekucyjnego, jakim jest grzywna w celu przymuszenia, gdyż taka czynność organu odwoławczego nie stanowi czynności egzekucyjnej. W stanie faktycznym sprawy stanowisko to jest tym bardziej zasadne, że oba postanowienia – co do zarzutu i co do grzywny w celu przymuszenia – zapadły tego samego dnia, tj. 8 stycznia 2021 r. Zgłoszony zarzut nie został więc ostatecznie uwzględniony, co mogłoby mieć wpływ na sposób rozpoznania zażalenia w sprawie grzywny w celu przymuszenia, o czym miał wiedzę organ odwoławczy podejmując postanowienie kontrolowane w niniejszej sprawie.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że Sądowi z urzędu wiadomo, że zobowiązana spółka wniosła do tut. Sądu skargę na postanowienie [...] w K. z dnia 8 stycznia 2021 r. w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Ke 369/21, która na dzień orzekania w sprawie niniejszej nie została jeszcze rozpoznana. Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy II SA/Ke 369/21 nie ma jednak wpływu na wynik kontroli postanowienia podjętego w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia, gdyż dokonując jego oceny Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego sprawy na dzień wydania zaskarżonego aktu. Skoro objęte skargą rozstrzygnięcie podjęte zostało 8 stycznia 2020 r., to dla jego kontroli istotnym jest, że w tej dacie postanowienie oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej było ostateczne.
Stwierdzić również należy, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ we właściwy sposób uzasadnił wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.
Stosownie do art. 119 § 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepieniężnym. Z kolei zgodnie z art. 7 § 2 tej ustawy organ egzekucyjny powinien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
W niniejszej sprawie, zgodnie z art. 1a pkt 12 lit.b u.p.e.a., organ egzekucyjny miał do wyboru dwa środki: grzywnę w celu przymuszenia albo wykonanie zastępcze przewidziane w art. 127, polegające na zleceniu innej osobie wykonania egzekwowanego obowiązku na koszt zobowiązanego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że zastosowanie w pierwszej kolejności środka egzekucyjnego w postaci grzywny, jako środka mniej dolegliwego niż wykonanie zastępcze, stwarza potencjalną możliwość zwrotu grzywny w przypadku wykonania obowiązku, natomiast w przypadku wykonania zastępczego nie istnieje możliwość zwrotu poniesionych kosztów. W myśl bowiem przepisów art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone grzywny, o ile nie zostały uiszczone lub ściągnięte, podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego, a grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą mu być zwrócone w wysokości 75% lub w całości.
Za zasadne Sąd uznał także nałożenie na zobowiązaną spółkę grzywny w kwocie 20.000 zł. Skarżąca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, zaś jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, grzywna w celu przymuszenia winna być na tyle dolegliwa, aby jej wysokość przymusiła zobowiązanego do wykonania obowiązku. Nie ma przy tym jakiegokolwiek ustawowego przepisu uzależniającego wysokość nakładanej grzywny od sytuacji majątkowej osoby zobowiązanej czy też od wartości obiektu budowlanego, którego rozbiórki dotyczy tytuł wykonawczy. Kwota grzywny 20.000 zł realizuje zatem ustawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania ostatecznej decyzji PINB w P. z 18 lipca 2018 r.
Nie są zasadne zarzuty skargi, które koncentrują się na wykazaniu naruszenia przez organ art. 121 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia.
Zdaniem skarżącego, sama treść tytułu wykonawczego wskazuje na to, że przedmiotem rozbiórki jest budynek, a co za tym idzie grzywna w celu przymuszenia winna zostać nałożona z uwzględnieniem art. 121 § 5 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
Brzmienie przywołanego na wstępie art. 29 § 1 u.p.e.a. wyłącza możliwość badania przez organ egzekucyjny zasadności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a co za tym idzie jakiejkolwiek modyfikacji treści tego obowiązku. Na etapie postępowania egzekucyjnego nie ma już możliwości szerszej analizy, czy mamy do czynienia z budynkiem czy z budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.). Nakaz rozbiórki zawarty w decyzji PINB z 18 lipca 2018 r. dotyczy obiektu budowlanego, którym - wedle definicji ustawowej zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane - jest zarówno budynek jak i budowla. Sformułowanie użyte w tej decyzji odnoszące się do sposobu użytkowania tego obiektu jako budynku magazynowego nie świadczy o tym, że obowiązkiem objęty został budynek. Wskazana została jedynie w ten sposób funkcja użytkowa obiektu budowlanego, a nie jego kwalifikacja prawna. Uzasadnienie decyzji [...] w K. z 13 września 2018 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji będącą podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego, nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że organ rozpatrujący wówczas odwołanie uznał obiekt budowlany będący przedmiotem rozbiórki za budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową, a nie za budynek. Tak też prawidłowo przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu, poświęcając tej kwestii czwarty akapit na str. 5 rozstrzygnięcia objętego skargą. Wbrew zarzutom skarżącej, stanowisko [...] w tym zakresie jest wystarczające, gdyż - jak już wyżej podkreślono - nie można oczekiwać, aby w postępowaniu egzekucyjnym organ przeprowadzał analizę prawną dotyczącą kwalifikacji obiektu budowlanego, którego dotyczy obowiązek podlegający wykonaniu. Taka analiza została dokonana przez organ II instancji w decyzji z 13 września 2018 r. i przyjęcie na aktualnym etapie postępowania, że mamy do czynienia z budynkiem a nie z budowlą, pozostawałoby w sprzeczności z art. 29 § 1 u.p.e.a. Dlatego też wymierzenie grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 121 § 4 tej ustawy było zgodne z prawem.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło