II SA/Ke 378/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012r. sprawy ze skargi (...) i (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) znak: (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania E. i M. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Ł. dnia [...] odmawiającą przyznania skarżącym zasiłku celowego w kwocie do 100.000 zł na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią, położonego w miejscowości B. 37, gmina Ł.. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 18 listopada 2010 r. M. P. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o przyznanie pomocy finansowej w formie bezzwrotnego zasiłku celowego do wysokości 100.000 zł na remont lub odbudowę ww. budynku. Po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z [...]organ I instancji odmówił przyznania pomocy. Na skutek odwołania M. P. SKO uchyliło tę decyzję i orzekło o umorzeniu postępowania organu I instancji. Po wniesieniu przez skarżącego skargi na to rozstrzygnięcie, Kolegium uwzględniło ją w całości i uchyliło własną decyzję z dnia [...] orzekając o uchyleniu decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego ustalając, że M. P. wraz z żoną E. P. od 45 lat zamieszkują przy ul. D. 36/1 w K., w dwupokojowym mieszkaniu własnościowym, utrzymując się z emerytury, zaś przeprowadzkę do domu w B. planują w okresie późniejszym. Pozostają oni pod stałą opieką lekarzy z przychodni w K., podlegają również pod Urząd Skarbowy nr 2 w K. W związku z ustaleniem, że strona nie mieszkała i nie gospodarowała stale w budynku położonym w B. 37, organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego. W odwołaniu od tej decyzji E. i M. P. zarzucili organowi naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej, gdyż - jak stwierdzili - jako poszkodowani przez powódź są uprawnieni do zasiłku celowego na remont lub odbudowę domu z uwagi na fakt, że mają tytuł prawny do tej nieruchomości. Zarzucili również naruszenie prawa procesowego polegające na przytoczeniu błędnej argumentacji, że kryterium zamieszkiwania jako warunek przyznania zasiłku celowego na odbudowę domu wprowadziły wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 4 ustawy o pomocy społecznej podnosząc, że środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowywane w oparciu o art. 40 ww. ustawy winny być kierowane przede wszystkim do rodzin najbardziej poszkodowanych, które zostały pozbawione lokalu, w którym koncentrowało się ich życie. W przypadku gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy ma zapewnione warunki bytowe we własnym zakresie w innym miejscu czy w innej miejscowości niż dotknięte żywiołem, to ma ona zabezpieczone minimum egzystencji, co wskazuje, że pomoc socjalna ze strony Państwa nie jest jej niezbędna, a to z kolei wyklucza możliwość udzielenia pomocy. Zdaniem organu, reguły te miały zastosowanie w niniejszej sprawie i nie sposób uznać, że skarżący prowadzili przed powodzią w zalanym budynku wspólne gospodarstwo domowe. Jak podniósł M. P., od 45 lat zamieszkuje wraz z małżonką w K. przy ul. D., we własnościowym mieszkaniu, gdzie koncentrują się ich interesy życiowe, takie jak leczenie, uzyskiwanie emerytury czy też rozliczanie z urzędem skarbowym. Tam też są zameldowani. Za dowód tego organ uznał dwa wywiady środowiskowe, oświadczenia M. P. oraz oświadczenie sołtysa wsi B. W ocenie Kolegium nie należą oni do osób, które na skutek powodzi nie mają możliwości funkcjonowania we własnym lokalu mieszkalnym. Skargę na decyzję organu II instancji złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. i M. P. zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Skarżący wskazali, że poprzednia właścicielka domu – F.B. – zmarła 14 października 2010 r. tj. w trakcie rozpatrywania wniosku. Sprawa ustalenia wysokości szkody, jaka zaistniała w związku z powodzią w 2010 r. toczyła się wiele miesięcy, gdyż wysokość ta wykazana w opracowywanych operatach była kilkakrotnie zmieniana. Po jej śmierci skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy na usunięcie skutków powodzi. E. i M. P. stwierdzili, że zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r., warunkiem przyznania pomocy jest fakt wystąpienia powodzi w 2010 r. oraz zaistnienia szkody majątkowej lub utrata możliwości korzystania z nieruchomości. W ocenie skarżących, doznanie przez nich szkody majątkowej nie budzi wątpliwości, a tym samym spełniły się przesłanki do przyznania im pomocy na usunięcie skutków powodzi. Ustawa, ich zdaniem, nie uzależnia udzielenia pomocy od zamieszkiwania w budynku. Warunek ten, jak stwierdzili, jest nie do spełnienia, gdyż po powodziach z maja i czerwca 2010 r. budynek nie nadaje się do użytku. To uzasadnia, w ocenie skarżących, uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wójta Gminy Ł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że budynek mieszkalny w B. 37 został dwukrotnie zalany w wyniku powodzi, jaka miała miejsce w maju i czerwcu 2010r. Jego właścicielem w dacie powodzi była F.B., a w dacie złożenia wniosku jej spadkobiercy - E. i M. P. Bezsporną jest przy tym okoliczność, że skarżący są właścicielami mieszkania w K., przy ul. D. 36/1, gdzie od lat zamieszkują, są zameldowani i tam też znajduje się ich centrum życiowe. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był przepis art. 40 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej może być przyznany zasiłek celowy, niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Decyzje administracyjne oparte o zacytowany przepis wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., I SA 945/00, LEX 79608). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z kolei art. 2 ust.1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Bezspornym jest, że pomoc udzielana osobom poszkodowanym w związku z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w maju i czerwcu 2010 r. mieści się w możliwościach pomocy społecznej, gdyż na ten cel przeznaczone zostały stosowne środki pochodzące z budżetu państwa. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają natomiast za przyjęciem poglądu, że odmawiając skarżącym zasiłku celowego organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiona została wyczerpująca i obszerna argumentacja, przemawiająca za słusznością zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w całości podziela. Należy przy tym podkreślić, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, iż skarżący zamieszkują od wielu lat w innym lokalu mieszkalnym niż budynek, na remont lub odbudowę którego domagali się przyznania zasiłku celowego, a co za tym idzie ich potrzeby mieszkaniowe pozostają zaspokojone. Mimo zniszczenia należącego aktualnie do E. i M. P. domu w B., ich sytuacja jest i była nieporównywalna z położeniem, w jakim znalazła się zdecydowana większość rodzin dotkniętych powodzią, pozbawionych przysłowiowego "dachu nad głową". Środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ustawy, winny zostać skierowane przede wszystkim do rodzin, które na skutek klęski żywiołowej nie mają zaspokojonych podstawowych potrzeb życiowych. Należy przy tym podkreślić, że samo powstanie na skutek zdarzenia losowego straty w nieruchomości budynkowej, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia pomocy osobie, która ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, niż dotkniętym klęską. Fakt zamieszkiwania w innym lokalu, niż zniszczony w wyniku powodzi wskazuje, że skarżący nie ucierpieli tak jak inni powodzianie, którzy wskutek klęski żywiołowej utracili miejsce służące do zaspakajania ich podstawowych funkcji życiowych i którym to osobom wobec utraty całego życiowego dorobku należy się pomoc ze strony Państwa. Jak wyżej wskazano zadaniem pomocy społecznej w obliczu klęski żywiołowej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne, zasoby i możliwości. Nie jest w sprawie kwestionowana strata, jakiej doznali skarżący, jednakże strata ta nie może być traktowana na równi z utratą całego dorobku życia, co jest jednoznaczne z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wobec rozmiaru klęski spowodowanej powodzią, pomoc Państwa musi siłą rzeczy być skierowana do tych osób, które utraciły wszystko co posiadały w wyniku kataklizmu. Za takim stanowiskiem przemawia m.in interes społeczny z art. 7 kpa, który w tym wypadku musi być przeciwstawiony słusznemu interesowi obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 570/11, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe wskazuje, że nie mają racji skarżący zarzucając organowi błędną ocenę, iż nie mogą oni otrzymać zasiłku celowego w kwocie do 100.000 zł. Nie można przychylić się do zarzutów zawartych w skardze, dotyczących błędnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 123, poz. 835 ze zm.), gdyż ustawa ta nie miała w ogóle zastosowania w sprawie, a podstawę rozstrzygnięcia - jak wskazano już wyżej - stanowił art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Skoro zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu i brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.