II SA/Ke 385/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy sprostowania omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi oddala skargę. Postanowieniem z dnia 31 marca 2015r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia T. P. na postanowienie Burmistrza S. z dnia 23.12.2014r. znak: [...] o odmowie sprostowania omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w S. w dniu 24.07.1978r. Nr [...], na podstawie art. 113 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium ustaliło, że aktem własności ziemi z dnia 24.07.1978r. Nr [...], wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w S. . L. i J. M. stali się z mocy prawa współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr 3804 o powierzchni 0,5482ha, położonej w S. W dniu 23.09.2013r. I. L. zwróciła się do organu o sprostowanie omyłki pisarskiej w opisanym wyżej akcie własności ziemi poprzez dopisanie udziałów: I. L. udział 2/3 części, J. M. udział 1/3 części. Organ II instancji za prawidłowe uznał stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy S. wyrażone w postanowieniu z dnia 23.12.2014r. znak: [...], którym odmówiono sprostowania omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w S. w dniu 24.07.1978r. Nr [...]. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że w rejestrach ewidencji gruntów m. S. sporządzonych w latach: 1) październik 1969 (władanie), 2) na datę 15 wrzesień 1983 (własność) figurują I. L. i J. M. jako współwłaściciele bez podanych udziałów. Jedynie w pierwszej ewidencji gruntów z 1969r. dopisano ołówkiem ułamki przy nazwisku L. I. c.J. 2/3, a przy nazwisku M. J. s. W. 1/3. W ewidencji gruntów z 2013r. przy obu nazwiskach współwłaścicieli wpisane są udziały po ½. W aktualnej ewidencji uwidoczniono zmianę geodezyjną – zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. o sygn.. [...] w miejsce zmarłego J. M. wpisano prawnych spadkobierców. Natomiast ze znajdujących się w zasobach archiwalnych akt uwłaszczeniowych w tym protokołach z dnia 7.02.1977r. sporządzonych w obecności świadków wynika, że udział J. M. do działki leśnej nr 3804 o pow. 0,5482ha wynosi 1/3, a I. L. 2/3. Pomimo tych zapisów w akcie własności ziemi Nr [...] udziały te nie zostały wpisane. W uzasadnieniu Kolegium podniesiono, że ustawa z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 107, poz 464 ze zm.), która weszła w życie w dniu 1.01.1992r. zamknęła drogę do wzruszenia ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zgodnie z przepisem art. 63 ust. 2 i 3 tej ustawy, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, zaś postępowanie administracyjne toczące się w tego rodzaju sprawach podlega umorzeniu. W uzasadnieniu podniesiono, iż o wiążącej mocy treści aktu własności ziemi wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 5.03.2003r. sygn.. III CKN 962/00, stwierdzając, że po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa sąd jest związany decyzją administracyjną – aktem własności ziemi, jeżeli została ona uznana przez właściwy organ administracji za ostateczny. Podobne stanowisko prezentuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem Kolegium dopisanie udziałów w akcie własności ziemi wydanym na przedmiotową nieruchomość nie mieści się w instytucji sprostowania o której mowa w art. 113 § 1 k.p.a., gdyż prowadziłoby do zmiany pierwotnego rozstrzygnięcia aktu własności ziemi. Ponadto w trybie art. 113 § 1 k.p.a. można prostować tylko nieistotne wadliwości decyzji polegające na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła T. P. domagając się jego uchylenia. Zdaniem skarżącej wydane rozstrzygnięcie jest krzywdzące i niesprawiedliwe, albowiem w rejestrze gruntów z 1969r. wpisano właściwe udziały tj. 2/3 I. L. i 1/3 J. M. jak również takie same udziały ujawnione są w protokołach z dnia 7.02.1977r. sporządzonych w obecności świadków. Z tego względu nie wie dlaczego w 2013r. urzędnik wpisał udziały po ½ części. Autorka skargi podnosi, że gdyby z treści aktu własności ziemi wynikały udziały po ½ to na pewno współwłaściciele nieruchomości by się odwoływali. Wobec braku takiej wiedzy myśleli, że wszystko jest w porządku, zgodnie z tym jak podzielili się na gruncie i jak płacili podatki. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, z uwagi na zaniedbanie urzędnicze, jej skarga powinna zostać rozpatrzona pozytywnie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wychodząc z tak określonych granic kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca – córka zmarłej I. L., podtrzymała jej wniosek domagając się sprostowania wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w S. aktu własności ziemi z dnia 24.07.1978r. Nr [...], na mocy którego I. L. i J. M. stali się z mocy prawa współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr 3804 o powierzchni 0,5482ha, położonej w S., poprzez dopisanie udziałów: I. L. udział 2/3 części, J. M. udział 1/3 części.. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest sprostowanie w trybie art. 113 § 1 k.p.a. decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem postępowania o sprostowanie nie mogą być więc kwestie merytoryczne takie jak mylne ustalenia faktyczne czy też błędne zastosowanie przepisów prawa. Nie podlegają zatem w omawianym trybie sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyroki NSA z 23.04.2001r. II SA/863/00, Lex nr 77522; z dnia 24.09.1988r. I SA 152/97; 24.09.1999r., IV SA 1184/97, 1.07.1999r., IV SA 1067/97, niepubl.). Na gruncie powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, że dopisanie konkretnych udziałów we współwłasności nieruchomości oznaczonej nr 3804 o pow. 0,5482ha położonej w S., objętej aktem własności ziemi Nr [...] prowadzi do zmiany merytorycznej decyzji – tego aktu własności ziemi. Dotyczy bowiem granic prawa własności i związanych z tym uprawnień właścicielskich osób, które na podstawie aktu własności ziemi nabyły w całości przedmiotową nieruchomość, zaś tych kwestii organy administracji nie mogą rozstrzygać samodzielnie i to w oparciu o art. 113 § 1 k.p.a. Stanowiska tego nie podważa podnoszona przez skarżącą okoliczność, co do właściwego jej zdaniem określenia udziałów w znajdującym się w aktach uwłaszczeniowych – protokole z dnia 2.02.1977r. w sprawie uregulowania własności tej nieruchomości. Kwestie własnościowe rozstrzygają sądy powszechne, a zatem w postępowaniu administracyjnym nie jest dopuszczalne rozstrzyganie w zakresie prawa własności. Wniosek skarżącej zmierza w istocie do zmiany uprawnień właścicielskich do działki nr 3804 i z tego względu wniosek ten nie może być uwzględniony. Zgodzić należy się z organem, że również przepisy materialne uniemożliwiają zadośćuczynienie żądaniu skarżącej. Zgodnie z treścią art. 63 ust 2. ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004r. Nr 208, poz. 2128) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 i z 1975r. Nr 16, poz. 91), nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Z brzmienia dyspozycji normy zawartej w powołanym przepisie wynika zatem zakaz stosowania wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym do wzruszenia decyzji ostatecznych – aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W trybie administracyjnym oceny legalności tego typu decyzji można było dokonywać wyłącznie do dnia 31 grudnia 1991r., albowiem z dniem 1 stycznia 1992r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że przepis art. 63 ust. 2 cyt. ustawy pozbawił organ możliwości wzruszenia aktu własności ziemi Nr [...] wydanego 24.07.1978r. przez Naczelnika Miasta i Gminy w S. poprzez jego zmianę, nie dając organowi podstaw do rozpoznania wniosku skarżącej w trybie postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż na podstawie art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych organy administracji utraciły prawo do wydawania decyzji administracyjnych – aktów własności ziemi na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnych przez samoistnych posiadaczy oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości zostały przekazane do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.