II SA/Ke 386/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. II SA/Ke 386/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., po rozpoznaniu odwołania M. K., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 marca 2018 r. znak: [...] nakazującą M. K. dokonanie rozbiórki zbiornika na ścieki sanitarne zrealizowanego samowolnie na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gm. B. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na skutek interwencji E. N., która w piśmie z dnia 24 sierpnia 2017 r. zakwestionowała legalność wybudowanego na działce nr ewid. [...] zbiornika na ścieki, Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. przeprowadził w dniu 4 października 2017 r. kontrolę na ww. działce. Ustalono, że na działce tej w odległości ok. 0,8 m od budynku mieszkalnego usytuowany jest zbiornik na ścieki sanitarne składający się z kręgów betonowych o średnicy 100 cm, wystający 0,5 m ponad poziom terenu, zbiornik posiada przykrycie z plandeki i desek. Obecny podczas kontroli M. K. oświadczył, że jest inwestorem przedmiotowego zbiornika, do którego podłączony został jedynie zlewozmywak z kuchni znajdującej się w budynku mieszkalnym oraz że zbiornik wybudował latem 2017 r. bez dopełnienia czynności formalno-prawnych. Do protokołu kontroli oświadczenie złożyła również E. N., która domagała się rozbiórki zbiornika na ścieki zrealizowanego bez zgody wszystkich współwłaścicieli działki nr ewid, [...] . Po zawiadomieniu stron o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie organ I instancji wydał ww. decyzję z dnia 2 marca 2018 r. W tych okolicznościach organ II instancji wyjaśnił, że przedmiotowe szambo wybudowane zostało przez inwestora samowolnie i stanowi urządzenie budowlane, zapewniające możliwość korzystania z obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem - art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego (ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – Dz. U. z 2017 r., poz. 1257). Samowolne zaś wykonywanie urządzenia budowlanego związanego z istniejącym obiektem budowlanym należy traktować jako wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa, o której mowa w art. 48, co pociąga za sobą konieczność zastosowania art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Tego typu urządzenia, jak stwierdził organ odwoławczy, muszą spełniać - określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - parametry odległościowe w stosunku do granicy działki sąsiedniej, jak również okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Organ powołał się na § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia i podniósł, że przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe nie spełnia warunków technicznych wynikających z § 36 tego rozporządzenia, albowiem z ustaleń organu I instancji dokonanych podczas kontroli wynika, że odległość przedmiotowego zbiornika od okna pomieszczenia kuchni z jadalnią wynosi 0,8 m. Ponadto organ II instancji stwierdził, że inwestor nie posiada zgody współwłaścicielki działki nr ewid. [...] E. N. na budowę przedmiotowego urządzenia. Kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w toku stosowania procedury naprawczej z art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego jest kwestią kluczową podobnie, jak względy zgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi i organy winny ją w tym postępowaniu badać. Budowa obiektu budowlanego na nieruchomości objętej współwłasnością w częściach ułamkowych wykracza poza zakres zwykłego zarządu i należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną. W takim przypadku potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a brak takiej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że prawidłowo organ I instancji nakazał rozbiórkę przedmiotowego zbiornika na ścieki, albowiem w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okazało się, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa. Przy czym organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie było możliwości nałożenia na inwestora obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, albowiem kontrolowany zbiornik na ścieki został wybudowany bez zachowania minimalnej odległości od okna do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, a nakazanie wykonania robót polegających na doprowadzeniu urządzenia do stanu zgodnego z prawem tj. odsunięcie od okna na wymaganą odległość byłoby równoznaczne z nakazem jego rozbiórki i ponownej realizacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. M. K., zaskarżając powyższą decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., zarzucił: - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim okoliczności, że E. N., składając zawiadomienie o samowolnym wybudowaniu przez skarżącego jako inwestora zbiornika na zlewki z mycia naczyń w zlewozmywaku, sama wylewa wszelkie nieczystości, w tym ścieki z toalety domowej i łazienki wprost na pola, czym działa na szkodę środowiska naturalnego, a przede wszystkim na strefę Świętokrzyskiego Parku Krajobrazowego; - dokonanie przez organ drugiej instancji sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym ustaleń, że do budowy przedmiotowego zbiornika była wymagana zgoda wszystkich współwłaścicieli działki numer [...] , który to organ nie wziął pod rozwagę okoliczności, iż w obecnej chwili toczy się postępowanie o dział spadku przed Sądem Rejonowym w Starachowicach w sprawie o sygn. akt I Ns [...], w toku którego między innymi skarżąca E. N. i pozostali spadkobiercy wyrazili zgodę na to, aby działka numer [...] została przyznana skarżącemu jako udział w masie spadkowej, bowiem jest posiadaczem samoistnym tej działki i zarówno za życia dziadka W. jak i po jego śmierci użytkuje tę działkę i płaci wszelkie zobowiązania publiczno-prawne z tego tytułu; - naruszenie przepisu § 36 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez jego niezastosowanie. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Autor skargi podkreślił, że jego zbiornik na ścieki służy wyłącznie zbieraniu wody po myciu naczyń w zlewozmywaku w kuchni i nie zanieczyszcza środowiska naturalnego, ani też nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego, ani dla zdrowia zwierząt domowych. Poza tym organy I i II instancji nie wzięły pod rozwagę faktu, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracownika Urzędu Miasta i Gminy B. – R. D. nie zakwestionowano tej inwestycji, a wręcz urzędnik potwierdził, że szambo jest wykonane zgodnie z przepisami. Tej istotnej okoliczności faktycznej dla rozstrzygnięcia sprawy - poprzez dopuszczenie dowodu z zeznań R. D. w charakterze świadka - organy administracji nie wyjaśniły w żaden sposób. Zdaniem skarżącego, złożone przez E. N. zawiadomienie o bezprawności wybudowanego przez niego zbiornika na nieczystości płynne ze zlewozmywaka w kuchni zostało dokonane w akcie zemsty za fakt, że złożył on zawiadomienie o nielegalnym wybudowaniu przez uczestniczkę budynku mieszkalnego na działce o numerze ewidencyjnym [...], która to działka nie jest jej własnością. Nadto E. N. posiada w nielegalnie wybudowanym budynku mieszkalnym – bo bez stosownego pozwolenia na budowę - łazienkę, toaletę i zlewozmywak w kuchni, a wszelkie nieczystości wypompowuje wprost na pola orne, dokonując w ten sposób skażenia gleby i plonów na działkach sąsiadów. Takim nagannym działaniem niszczy też dobro narodowe, jakim jest Świętokrzyski Park Narodowy w otulinie, którego znajdują się działki numer [...] i [...] . Tych okoliczności Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nie zakwestionował mimo, że skarżący złożył zawiadomienie o powyższych okolicznościach. Autor skargi oświadczył, że zbiornik który wybudował, służy wyłącznie do odprowadzania ścieków stanowiących wodę po myciu naczyń w zlewozmywaku w kuchni. Z tego korzysta wyłącznie jego trzyosobowa rodzina. Ponadto skarżący jest samoistnym posiadaczem działki numer [...] , co do której toczy się postępowanie o dział spadku i wszyscy spadkobiercy S. i W. małż. K. w toku postępowania o dział spadku przed Sądem Rejonowym w S. w sprawie sygn. akt I Ns [...] wyrazili zgodę na to, aby działka przypadła skarżącemu jako dotychczasowemu użytkownikowi, ponoszącemu wszelkie nakłady na tej działce i wszelkie obciążenia publiczno–prawne. Skarżący podkreślił, że włada przedmiotową działką jako właściciel od 20 lat. Żaden z pozostałych spadkobierców S. i W. małż. K. nie zajmował i nie zajmuje się do obecnej chwili przedmiotową działką. Na powyższe okoliczności strona wniosła o dopuszczenie dowodu z akt sprawy sygn. akt I Ns [...] Sądu Rejonowego w Starachowicach poprzez zwrócenie się o te akta do wskazanego Sądu, przedkładając wraz ze skargą kopię protokołu z rozprawy sądowej. Zdaniem strony, błędne jest stanowisko organu I i II instancji, że wykopanie dołu i zamontowanie dwóch drenów celem odpływu wody ze zlewozmywaka przy myciu naczyń wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, skoro właśnie ci współwłaściciele wyrazili zgodę przed sądem, aby działka stała się własnością skarżącego. Ponadto szambo nie zagraża w żaden sposób sąsiadowi. Szambo usytuowane jest obok domu mieszkalnego, w którym mieszka skarżący i w niewielkiej odległości od okna kuchennego jego pomieszczenia użytkowanego jako kuchnia. Dlatego dla strony niezrozumiałe jest stwierdzenie, że zbiornik zagraża sąsiadowi. Zdaniem skarżącego, bardziej bezpieczne jest wybudowanie takiego zbiornika wyłącznie na ścieki z kuchni i jego systematyczne oczyszczanie przez wyspecjalizowaną firmę, niż wypompowywanie nieczystości ciekłych (wszelkich ścieków) zarówno z łazienki, toalety jak i zlewozmywaka na pola uprawne, co czyni E. N. W dzielnicy Podgórze Gminy B. nie ma bowiem zbiorczej kanalizacji ściekowej. Dodatkowo M. K. podkreślił, że w czasie budowy tego zbiornika była przeprowadzana kontrola przez pracowników Urzędu Miasta i Gminy B. w osobie R. D., który w żaden sposób nie zakwestionował budowy, a wskazał, iż zbiornik został wybudowany zgodnie z przepisami. Dlatego wnosił o dopuszczenie dowodu z zeznań R. D. na wyżej wymienioną okoliczność, ale organy obu instancji nie wzięły tego faktu pod uwagę i nie dopuściły dowodu z zeznań świadka, który to dowód ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący wnosił w odwołaniu o warunkowe pozwolenie na korzystanie z przedmiotowego zbiornika do czasu zakończenia procesu o dział spadku w sprawie sygn. akt I Ns [...] przed Sądem Rejonowym w Starachowicach, albowiem - jeśli będzie wyłącznym właścicielem działki numer [...] - to wówczas wybuduje szambo w innym miejscu, zgodnie z obowiązującymi przepisami, gdyż dokona rozbudowy budynku mieszkalnego, w ramach której wybuduje łazienkę i toaletę dla potrzeb swojej rodziny. Zdaniem skarżącego, poprzez pozwolenia pracownika Urzędu Miasta i Gminy na wykopanie i wybudowanie przedmiotowego zbiornika otrzymał on stosowne zezwolenie w myśl przepisu § 36 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. uczestniczki E. N. i J. P. wniosły o oddalenie skargi. Sąd postanowieniem oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w Starachowicach o sygn. akt I Ns [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Skarga M. K. nie zasługuje więc na uwzględnienie. Nie było sporu w niniejszej sprawie co do tego, że M. K. wybudował przedmiotowy bezodpływowy zbiornik na ścieki sanitarne bez dopełnienia czynności formalno-prawnych przewidzianych przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.) - art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy. Poza sporem pozostawało także to, że zbiornik znajduje się w odległości 0,8 m od ściany budynku mieszkalnego skarżącego, w której zamontowane jest okno do kuchni z jadalnią. Tymczasem, jak stanowi § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.), odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów spożywczych - 15 m; 2 od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 7,5 m. Zgodnie zaś z § 36 ust. 2 ww. rozporządzenia, w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości, o których mowa w ust. 1, powinny wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 5 m, przy czym nie dotyczy to dołów ustępowych w zabudowie jednorodzinnej; 2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 2 m. W świetle przywołanych regulacji nie może być wątpliwości, że odległość bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, ujawnionego w trakcie kontroli z dnia 4 października 2017 r. a wybudowanego przez M. K. latem 2017 r., wynosząca 0,8 m od ściany budynku mieszkalnego, w której znajduje się otwór do kuchni z jadalnią, a więc pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, nie spełnia warunków określonych w § 36 w ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia. Zatem bezspornie zbiornik ten wybudowany został z naruszeniem wskazanych przepisów prawa budowlanego. Z tej tylko już przyczyny organy nadzoru budowlanego uprawnione były zastosować dyspozycję art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, skoro legalizacja tego obiektu budowlanego byłaby niemożliwa. Zatem nie mogło mieć w sprawie znaczenia to, z jakiego rodzaju pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi są odprowadzane ścieki do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, bo takiego rozgraniczenia w zakresie warunków lokalizacji takiego rodzaju zbiorników powołane przepisy obowiązującego prawa nie wprowadzają. Bez znaczenia dla wyniku tej sprawy pozostaje kwestia tego, czy uczestniczka E. N. naruszyła (bądź narusza) przepisy prawa budowlanego, czy o ochronie środowiska, skoro przedmiotem niniejszego postępowania była wyłącznie samowola budowlana, której inwestorem był skarżący, a polegająca na wybudowaniu przedmiotowego bezodpływowego zbiornika na ścieki z naruszeniem wymogów dotyczących odległości tego rodzaju zbiorników od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Kwestia ewentualnych naruszeń prawa ze strony innych osób w zakresie innych obiektów budowlanych powinna zostać rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W żadnej mierze również na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie mogło mieć wpływu – nawet w sytuacji potwierdzenia tej okoliczności przez świadka - to, że pracownik Urzędu Miasta i Gminy B. wyraził zgodę na wybudowanie "szamba" w miejscu, w którym ujawniono to w czasie kontroli z dnia 4 października 2017 r., skoro o tym, jakie czynności formalno-prawne należy podjąć, aby legalnie wybudować określony obiekt budowlany, w tym bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe, decyduje treść przepisów prawa budowlanego, nie zaś ustna akceptacja pracownika urzędu. Z tej przyczyny chybione są te wszystkie zarzuty skargi, które dotyczą działań podejmowanych przez uczestniczkę E. N. oraz zgody R. D. na wybudowanie zbiornika w miejscu ustalonym przez organy nadzoru budowlanego w tej sprawie w dniu kontroli z dnia 4 października 2017 r. W żadnym razie również nie mogły prowadzić do uwzględnienia skargi twierdzenia M. K., że w sytuacji prawomocnego zakończenia postępowania sądowego toczonego przed Sądem Rejonowym w S. w sprawie o dział spadku, M. K. będzie wyłącznym właścicielem działki nr [...] . Nie było bowiem przeszkód prawnych, aby organy nadzoru budowlanego w tej sprawie mogły wydać decyzję administracyjną w przedmiocie rozbiórki ujawnionego na ww. działce zbiornika na ścieki sanitarne, bo zmiana w zakresie praw właścicielskich do tej nieruchomości nie będzie mieć znaczenia dla naruszającej przepisy prawa budowlanego lokalizacji szamba. Skarżący wskazał, że wybudował samowolnie przedmiotowy zbiornik, więc zasadnie jest adresatem obowiązku jego rozbiórki, a ewentualne nabycie przez niego w przyszłości prawa własności do całej działki z uwagi na długoletnie władanie nieruchomością jak właściciel, ustalenie przebiegu granic z nieruchomościami sąsiednimi i planowane następnie prace budowlane na tej działce pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek dowodowy z dokumentów zalegających w aktach sprawy sygn. akt I Ns [...] Sądu Rejonowego w Starachowicach, albowiem przeprowadzenie tych dowodów nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Rację ma także organ II instancji, że co do zasady zgoda wszystkich współwłaścicieli wymagana jest do podejmowania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, jaką jest wybudowanie bezodpływowego zbiornika na ścieki sanitarne. Z oświadczenia E. N. wynika, że takiej zgody M. K. przed wybudowaniem przedmiotowego zbiornika nie posiadał, choć ustalenia tego nie potwierdzili inni współwłaściciele nieruchomości. Niemniej jednak dodatkowe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro rozstrzygające jest ustalenie, że zbiornik został wybudowany w lokalizacji niezgodnej z przepisami prawa. Z podanych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.