II SA/Ke 393/11

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 18 lipca 2011 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 29.VI.2011 r. J. R. złożyła na formularzu urzędowym PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwuletnim synem. Skarżąca przebywa do 28.IV.2013 r. na urlopie wychowawczym. Trzyosobowa rodzina utrzymuje się z pensji jej męża w wysokości 3015 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni wykazała własność mieszkania w P. wielkości 78,41m² i współwłasność w ½ części domu o powierzchni mieszkalnej 168 m² na działce w miejscowości B.. Skarżąca podała następujące wydatki miesięczne: 1000 zł na ratę kredytu hipotecznego zaciągniętego na zakup mieszkania – okres spłaty 30 lat, 668 zł tytułem opłaty za mieszkanie, 50 zł na abonament RTV, 30 zł na abonament telefoniczny, 93 zł tytułem opłaty za prąd w mieszkaniu, 250 zł na paliwo, 250 zł na utrzymanie domu w B. (rachunki za gaz, prąd, wodę, wywóz nieczystości, podatki). Po opłaceniu rachunków na życie zostaje jej rodzinie 670 zł miesięcznie. Korzysta z usług adwokata z wyboru w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica). Ubiegający się o prawo pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Trzyosobowa rodzina wnioskodawczyni osiąga stały dochód z wynagrodzenia za pracę jej męża, co umożliwia planowanie wydatków. Skarżącą stać na korzystanie z usług adwokata z wyboru w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (pomimo, że jej pełnomocnikiem jest już matka), utrzymanie samochodu, dużego mieszkania w P. i partycypowanie w kosztach utrzymania domu w B. stanowiącego współwłasność z siostrą. Nie można uznać, że jest ona osobą żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia potrzeb swoich własnych oraz rodziny, a w związku z tym wymagającą pomocy państwa polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni decydując się na długi urlop wychowawczy do 2013 r. dobrowolnie zrezygnowała się dochodu z wynagrodzenia za pracę. Okoliczność ta nie może więc stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.