II SA/Ke 395/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. H. F. złożył urzędowy formularz PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W złożonym formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie żoną. Skarżący pobiera pensję w wysokości w wysokości 1800 zł, jego żona otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 878 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz domu wielkości 100 m kw o wartości około 200000 zł i samochodu marki [...] o wartości około 8000 zł. Skarżący oświadczył, że dochód przeznacza na utrzymanie domu, opłaty za media, koszty stałego leczenia żony w poradni neurologicznej i zakup leków Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej oceniając sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy oraz uwzględniając wysokie koszty związane z leczeniem jego żony, uznano, że nie jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony, uiścić wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Natomiast biorąc pod uwagę fakt, że skarżący i jego żona osiągają stałe dochody z wynagrodzenia za pracę i świadczenia przedemerytalnego, stać ich na posiadanie samochodu, nie mają nikogo na utrzymaniu, co skutkuje możliwością planowania wydatków i przeznaczania całości dochodów wyłącznie na własne potrzeby stwierdzono, że wnioskodawca ma możliwość zgromadzić środki finansowe na pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych, które mogą pojawić się na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi – opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł). Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.