II SA/Ke 396/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego L. H. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej Udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję Wójta z dnia [...] znak: [...] utrzymało w mocy w części orzekającej o nałożeniu obowiązków na J. i B. małżonków S. tj. nakazującej J. i B. S. zam. H. rozebranie szczelnych betonowych cokołów własnego ogrodzenia na własnej działce nr [...] do poziomu terenu na całej szerokości pierwotnej doliny spływu wód roztopowych i opadowych na długości około 20 mb od końca wybudowanego ogrodzenia w kierunku drogi powiatowej w sposób i na odcinkach zaznaczonych na załączniku graficznym oraz uchyliło w części i orzekło nakazując J. i K. małżonkom B. oraz M. i B. małżonkom B. współwłaścicielom działki nr [...] usunięcie przyziemnych płyt ogrodzenia betonowego na działce nr [...] wraz z zabezpieczeniem przed możliwością osunięcia górnych płyt ogrodzenia na całej szerokości pierwotnej doliny spływu wód roztopowych i opadowych na długości ok. 20mb od końca wykonanego rowu odwodnieniowego od strony działki J. i B. S. w kierunku drogi powiatowej, jak również usunięcie nawiezionej ziemi na całej powierzchni pierwotnie istniejącej doliny spływu utrudniającej swobodny odpływ wód w sposób i na odcinku zaznaczonym na załączniku graficznym. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że postępowanie toczyło się w związku z zarzutami J. i B. S. dotyczącymi naruszenia stosunków wodnych na gruncie poprzez podwyższenie terenu sąsiedniej posesji przez J. B. Prowadząc czynności wyjaśniające organ I instancji zlecił biegłemu rzeczoznawcy z zakresu melioracji wodnych wykonanie opinii wodno prawnej. W oparciu o powyższą opinię oraz oględziny w terenie ustalono, że bezpośrednio na trasie istniejącego spływu wód powierzchniowych znajdują się posesje nr [...] J. S. (działka[...]) oraz nr [...] J. B. (działka[...]). Rzędne przedmiotowego terenu uwidocznione na mapie sytuacyjno-wysokościowej wskazują, iż teren ukształtowany jest ze spadkiem od działek o mniejszych numerach w kierunku działek o większych numerach. Przez działki przebiega naturalne lokalne obniżenie terenu – linia wód powierzchniowych o szerokości ok. 20m zbierające wody opadowe z powierzchni działek wyżej położonych oraz usytuowanych wyżej powierzchni działek przez które przechodzi. Działki nr [...] [...] [...] we wsi H. usytuowane są na terenie zmeliorowanym w ramach zadania [...]. Biegły stwierdził, że sieć drenarska nadal funkcjonuje mimo wybudowania na niej budynków mieszkalnych i gospodarczych wraz z infrastrukturą, a swobodny przepływ wód powierzchniowych utrudniają budynek gospodarczy na działce nr[...], szczelne betonowe cokoły ogrodzenia posesji Nr [...] i [...] oraz podwyższenie terenu na posesji nr [...] średnio o około 20cm. Określając sposób gwarantujący swobodny spływ wód roztopowych i opadowych na analizowanym terenie biegły wskazał również na możliwość ugodowego rozwiązania problemu poprzez wykonanie sieci rowów odwadniających w celu odprowadzenia do rowu melioracyjnego [...]. Na skutek braku woli obu zainteresowanych stron do ugody nie doszło. Powołując brzmienie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r – Prawo wodne organ II instancji stwierdził, że zostało wykazane że na przedmiotowym gruncie doszło do zmiany stosunków wodnych poprzez przegrodzenie trasy naturalnego spływu wód powierzchniowych szczelnymi ogrodzeniami na działkach nr [...] i [...] oraz podwyższenie terenu działki nr[...], które powodują piętrzenie się spływającej wody, tworzenie się rozlewisk tej wody, co skutkuje podtapianiem terenów przedmiotowych posesji. Potwierdzeniem podtapiania terenu jest dokumentacja fotograficzna oraz zgodne twierdzenia zainteresowanych stron. W zaistniałej sytuacji zasadnym jest więc nałożenie na właścicieli posesji nr [...] i [...] obowiązków usunięcia przeszkód w naturalnym spływie wód, na odcinku odpowiadającym szerokości doliny. Dokonując zmiany decyzji organu I instancji w części dotyczącej nałożenia obowiązków na J. i K. B. organ odwoławczy powołał się na konieczność objęcia tym rozstrzygnięciem wszystkich współwłaścicieli działki nr [...], podkreślając, że M. B. i B. B. na podstawie udzielonego pełnomocnictwa byli reprezentowani w sprawie przed organami przez J. B. i K. B. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wnieśli J. B. oraz J. i B. S. domagając się jej uchylenia, przy czym Sąd skargę J. i B. S. odrzucił (sygn.akt sprawy: II SA/Ke 395/07). Skarżący J. B. oraz ustanowiony przez Sąd pełnomocnik z urzędu zarzucili organowi błędne ustalenia faktyczne poprzez stwierdzenie, że J. B. podwyższył teren swej działki, gdy tymczasem jedynie teren ten wyrównał. Ich zdaniem, w pierwszej kolejności spływ wody utrudnia budynek gospodarczy na działce sąsiedniej a nie ogrodzenie działki nr[...]. Pominięcie tego faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanowi obrazę art. 7, 77 § 1 kpa. Zdaniem pełnomocnika skarżącego organ nie podjął czynności skłaniających strony do zawarcia ugody, pomimo, że ewentualna ugoda doprowadziłaby do całkowitego rozwiązania problemu. Nadto pełnomocnik zarzucił organom naruszenie art. 28 kpa poprzez prowadzenie postępowania bez udziału wszystkich stron tj. K. i J. T., którzy mają również interes prawny w realiach sprawy, od których w pierwszej kolejności należałoby zacząć kopanie rowów odwadniających. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.- cytowanej dalej jako ustawa) zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: - zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich - odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ponadto w myśl art. 29 ust. 3 cyt. ustawy jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Z brzmienia dyspozycji norm zawartych w powołanym przepisie wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, iż dla wyjaśnienia niniejszej sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na gruncie, wymagane są wiadomości specjalne, którymi dysponuje biegły z zakresu postępowania wodno prawnego, albowiem same oględziny i wyjaśnienia stron i świadków nie byłyby wystarczająco miarodajne dla oceny sytuacji na gruncie. Jak wynika z akt administracyjnych Wójt Gminy wykorzystał środek dowodowy o jakim mowa w art. 84 kpa w postaci dowodu z opinii biegłego – rzeczoznawcy z zakresu melioracji wodnych inż. S. Ś. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego: przedłożonej ekspertyzy, protokołu oględzin, protokołów przesłuchań świadków, nie budzi wątpliwości, że występuje zmiana stanu wód uwidaczniająca się w postaci okresowego podtapiania obejmującego swym zasięgiem między innymi teren działki [...] należącej do skarżącego jak i teren działki nr [...] należącej do J. S. Przyczyną zmiany stanu wód było przegrodzenie naturalnego spływu wód powierzchniowych na skutek działań inwestycyjnych przeprowadzonych na przedmiotowych działkach polegających na wybudowaniu szczelnych betonowych cokołów ogrodzeń oraz podwyższeniu działki nr [...]. Powyższe działania wedle wiedzy powołanego w sprawie rzeczoznawcy powodują spiętrzenie spływającej wody co skutkuje tworzeniem się rozlewisk i podtapianiem. Ustalając wysokość podwyższenia działki nr [...] biegły oparł się na pomiarach wykonanych przez uprawnionego geodetę oraz analizie rzędnych na mapie sytuacyjno-wysokościowej uwzględniając stan aktualny oraz stan z 1992r. W tych okolicznościach zarzut skarżącego, że w istocie nie podwyższył swojej działki lecz jedynie ją wyrównał nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut zignorowania przez Kolegium istnienia na działce nr [...] budynku gospodarczego i jego ewentualnego oddziaływania na swobodny przepływ wód powierzchniowych jest nietrafny, albowiem biegły w swej opinii wyjaśnił, iż działki usytuowane są na terenie zmeliorowanym w ramach zadania [...] sieć drenarska funkcjonuje mimo, iż wybudowano na niej budynki mieszkalne wraz z infrastrukturą. Z załącznika graficznego stanowiącego integralną część zaskarżonej decyzji wynika, że biegły uwzględnił istnienie budynku na działce [...] określając odcinek na którym niezbędne jest usunięcie szczelnych cokołów na działce[...], przy czym długość tego odcinka jest taka sama w przypadku ogrodzenia na działce nr [...] jak i [...] a inne jest tylko jego usytuowanie właśnie ze względu na kierunek spływających wód powierzchniowych. Sąd w całości podziela stanowisko organu, że w istniejących okolicznościach faktycznych działania obu toczących ze sobą spór stron przyczyniły się do zakłócenia stanu wody na gruncie w związku z tym zachodzi konieczność nałożenia na właścicieli działek [...] i [...] obowiązków w celu przywrócenia poprzedniego stanu na gruncie. Fakt, iż nie doszło do ugody pomiędzy spornymi stronami nie może obciążać organu administracji i stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, zwłaszcza, że przepisy ustawy Prawo wodne nie nakładają na organ obowiązku nakłaniania stron do ugodowego załatwiania sprawy. Bezsprzecznie natomiast przepis art. 29 ust. 3 prawa wodnego daje właściwym organom administracji publicznej możliwość władczej ingerencji w sferę prawa własności. W przypadku wykazania więc, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, iż w wyniku działań dokonanych przez właściciela gruntu doszło do naruszenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich, organ winien z tego prawa skorzystać. Na marginesie należy podnieść, iż postawa obu stron uniemożliwiła zawarcie ugody. Niewłaściwe jest również stanowisko skarżącego, że organy prowadząc postępowanie naruszyły art. 28 kpa poprzez pominięcie K. i J. T. (właścicieli działki nr [...] wyżej usytuowanej niż działki stron) jako stron postępowania oraz ograniczenie ich udziału w sprawie do statusu świadków. Stroną w rozumieniu art. 28 kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kryterium interesu prawnego, na którym oparte jest prawo do udziału w postępowaniu w charakterze strony oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego osoby, musi to być interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996r. sygn.akt II SA 74/96 ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego mieć interes prawny w sprawie znaczy to samo, co wskazanie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnej potrzeby. W niniejszej sprawie jak już podniesiono na wstępie uzasadnienia, podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowił art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne w oparciu o który J. S. żądał przywrócenia stosunków wodnych na gruncie wskazując jako osobę naruszającą te stosunki wodne sąsiada J. B. Tym samym stronami postępowania prowadzonego w powyższym zakresie są tylko właściciele działek sąsiednich jako osoby mające swój własny interes prawny w załatwieniu sprawy. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę fakt, że działka nr [...] stanowiąca własność małżonków T. położona jest najwyżej przesądza o ich faktycznym a nie prawnym interesie do udziału w postępowaniu administracyjnym, którego celem nie było regulowanie stosunków wodnych na całym terenie zmeliorowanym w ramach zadania [...] ale załatwienie konkretnej sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.