II SA/Ke 4/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Asesor WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007r. sprawy ze skargi A. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat M. M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 4/06 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji z dnia [...], wydanej przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z upoważnienia Burmistrza, utrzymało w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzję organu pierwszej instancji przyznającą A.K. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł przelewem na rachunek Zakładu Gazowniczego, [...] zł przelewem na rachunek Zakładu Energetycznego, [...] zł na bieżące potrzeby i żywność do wypłaty w Kasie M-GOPS w dniu 16.09.2005r. za okazaniem decyzji i dowodu osobistego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji podjęta została w granicach uznania administracyjnego i nie ma podstaw do jej uchylenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593, zwanej dalej "ustawa") prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę lub rodzinę nie przekracza kryterium dochodowego przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 ust. 2-15 tj. m.in. bezrobocia, niepełnosprawności długotrwałej lub ciężkiej choroby. Organ stwierdził, iż skarżący spełnił kryterium dochodowe uprawniające do skorzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, gdyż skarżący wykazując dochód zerowy, w sposób oczywisty nie przekroczył wartości progowej tego kryterium tj. 461 zł. W ocenie organu zachodziły podstawy do wypłaty skarżącemu zasiłku celowego także ze względu na jego trudną sytuacje życiową, przejawiającą się bezrobociem oraz pozostawaniem w stanie ubóstwa, tj. powodów, które zostały wprost wymienione w art. 7 ustawy. Organ wskazał również, że skarżący spełnia kryterium określone w art. 39 w/w ustawy, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupów żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W ocenie organu spełnienie powyżej wymienionych kryteriów uprawniało skarżącego do uzyskania bezzwrotnego świadczenia z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organ I instancji uwzględniając trudną sytuację skarżącego przyznał mu świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości ogółem [...] zł, w tym [...] zł przelewem na rachunek Zakładu Gazowniczego, [...] zł przelewem na rachunek Zakładu Energetycznego, [...] zł na bieżące potrzeby i żywność do wypłaty w Kasie M-GOPS w dniu 16.09.2005r. za okazaniem decyzji i dowodu osobistego. Organ zaznaczył także, iż orzekanie w sprawie zasiłków celowych następuje w drodze tzw. uznania administracyjnego, a co za tym idzie ustawodawca nie wprowadził obowiązku jego przyznania oraz nie określił w jakiej wysokości tego rodzaju świadczenie ma zostać przyznane. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego należy do organu pierwszej instancji , który przy jej podejmowaniu ma obowiązek wzięcia pod uwagę zarówno okoliczności sprawy, potrzeb wnioskodawcy, jak i możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Mając to na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż dyrektor ośrodka pomocy społecznej w swoich wyjaśnieniach skierowanych do organu, przedstawił jak została rozdysponowana kwota przeznaczona na zasiłki celowe w wysokości 35.086 zł. Zgodnie z tymi wyjaśnieniami została ona przeznaczona na zasiłek celowy dla 177 rodzin, średnio po 198,23 zł, przy czym najniższy zasiłek wynosił 50,00 zł, natomiast najwyższy 380,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opierając się na wyjaśnieniach dyrektora ośrodka pomocy społecznej, iż przy tak dużej liczbie osób ubiegających się o pomoc przyznawane zasiłki są niewysokie i w sposób oczywisty nie mogą zaspokajać wszystkich potrzeb osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, stwierdziło, że nie budził wątpliwości, że dyrektor ośrodka nie miał możliwości przyznania skarżącemu świadczenia w wysokości [...] zł - o co wnioskował skarżący - gdyż odbyłoby się to kosztem innych potrzebujących. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł A. K., domagając się jej zmiany poprzez zwiększenie kwoty przyznanego zasiłku celowego do kwoty [...] zł, podnosząc, że zasiłek w takiej wysokości, wypłacany do chwili znalezienia pracy, spełniałby w jego przypadku wymogi właściwego funkcjonowania i poszukiwania pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Dokonując tej oceny w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przy wydawaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do naruszenia przepisów prawa, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, jak i wskazały podstawę prawną, na której oparły swoje rozstrzygnięcie. Podstawowym zadaniem, tak organu pierwszej instancji jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego było w przedmiotowej sprawie przeprowadzenie oceny, czy zostały spełnione kryteria dla przyznania skarżącemu konkretnego rodzaju świadczenia w postaci zasiłku celowego, jak również kryteria ogólne właściwe dla oceny zasadności przyznawania wszystkich świadczeń z zakresu pomocy publicznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę lub rodzinę nie przekracza określonego przez tę ustawę kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 ust. 2-15 tj. m.in. bezrobocia, niepełnosprawności długotrwałej lub ciężkiej choroby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, opierając się przy tym na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji w postaci ustaleń z wywiadu środowiskowego oraz dokumentów określających sytuację materialną skarżącego, iż skarżący spełnił przesłanki, od których zależne jest przyznanie zasiłku celowego określonego w przywołanych powyżej przepisach ustawy. Nie ulega wątpliwości, iż w zakresie kryterium dochodowego skarżący, wykazując dochód zerowy, spełnił kryterium dochodowe poprzez fakt, iż jego dochód ( w tym przypadku jego brak) był mniejszy od progowej kwoty 461 zł odnoszącej się do osób samotnie gospodarujących. Podobnie słuszne stanowisko zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmując, iż zostały spełnione również warunki określone w art. 7 ustawy ze względu na stan ubóstwa skarżącego oraz pozostawanie na bezrobociu. Nie ulegało również wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie uznać należało, iż spełniona jest dyspozycja przepisu art. 39 ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Szczególnego wskazania wymaga w tym zakresie fakt, iż organ przeznaczył kwotę przyznanego zasiłku celowego na pokrycie zaległych opłat za energię elektryczną i gaz, a także na bieżące potrzeby i żywność. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie było kwestionowane w przytoczonym powyżej zakresie. Skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego przyznanie zasiłku celowego w zbyt małej, jak na jego potrzeby wysokości i zażądał jego zwiększenia do kwoty [...] zł. Przy podejmowaniu decyzji zarówno przez organ pierwszej instancji jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze organy odniosły się do powyższego żądania skarżącego porównując je z możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej, którego zadaniem było rozdysponowanie posiadanych środków pomiędzy 177 rodziny (osoby samotnie gospodarujące). W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odwołując się w tym zakresie pośrednio do treści art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględniane, jeśli mieszczą się one w możliwościach pomocy społecznej. W szczególności za słuszne uznać należy stwierdzenie, iż wysokość przyznanego zasiłku odpowiadała możliwościom finansowym ośrodka pomocy społecznej w kontekście wielkości lokalnego, społecznego zapotrzebowania na pomoc tego rodzaju. Takie stwierdzenie uzasadniały przede wszystkim wyjaśnienia składane na piśmie - i dołączane do akt sprawy (k. 10 oraz k.21) - Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, z których wynikało, iż skarżącemu zostało przyznane świadczenie w wysokości znacznie przewyższającej średnią wysokość przyznanych zasiłków celowych, wynoszącą 198, 23 zł. Kwota przyznanego zasiłku tj. [...] zł była zbliżona do maksymalnej kwoty zasiłku celowego wynoszącej 380 zł, a zdecydowanie przewyższała najniższe przyznane świadczenie, wynoszące 50 zł. W tym świetle nie budzi w ocenie sądu zastrzeżeń stwierdzenie, że dyrektor ośrodka pomocy społecznej nie miał możliwości przyznania skarżącemu świadczenia w wysokości [...] zł, której domagał się skarżący, gdyż odbyłoby się to kosztem innych potrzebujących. Tak duże zapotrzebowanie na pomoc w postaci zasiłku celowego nie pozwalało na uwzględnienie żądania skarżącego, którego wysokość stanowiła blisko 20 % ogólnej sumy środków przeznaczonych na tego rodzaju pomoc społeczną. Biorąc pod uwagę liczbę potrzebujących wnioskujących o przyznanie zasiłku przyznanie zasiłku w takiej wysokości oznaczałoby niedopuszczalne uprzywilejowanie skarżącego względem pozostałych wnioskodawców. Stwierdzić zatem należy, iż przyznanie zasiłku w tej wysokości nie mieściło się w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało swoich ustaleń na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego umożliwiającego podjęcie zaskarżonej decyzji, w postaci wywiadu środowiskowego, a także danych dotyczących sytuacji materialnej skarżącego. W związku z tym, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała niezgodności z prawem w rozumieniu przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał na rzecz adwokata reprezentującego skarżącego z urzędu od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w oparciu art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270) oraz w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.: w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).