II SA/Ke 402/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Asesor WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Wojewody z dnia [...] Znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA / Ke 402/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania E. J. od decyzji z dnia [...], wydanej z upoważnienia Starosty K. w sprawie uznania jej z dniem 7 listopada 2003r. za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku, na podstawie art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy / Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przytaczając przebieg postępowania w sprawie podniósł, że decyzją z dnia [...] E. J. została zarejestrowana jako bezrobotna, jednak bez prawa do zasiłku z uwagi na to, że suma okresów uprawniających do zasiłku, przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji jest krótsza niż 365 dni. W odwołaniu od tej decyzji E. J. wskazała, że w grudniu 2002r. wraz z innymi byłymi pracownicami spółki "V." zgłosiła się do Urzędu Pracy w celu uzyskania informacji o sposobie rejestracji i otrzymania zasiłku dla bezrobotnych. Nie została zarejestrowana z powodu braku przedstawienia stosownych dokumentów, zwłaszcza świadectwa pracy, przy czym spełnienie tych wymogów nie było wówczas możliwe z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] Na skutek wniesionej skargi przez E. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 14 września 2005r. w sprawie II SA / Ke 15/05 uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził m. in., że sprawa ma szczególny charakter, odbiegający od typowych przypadków, z jakimi organy miały do czynienia, ponieważ skarżąca bez własnej winy i z przyczyn od niej niezależnych nie była w stanie sprostać wymogom, określonym w rozporządzeniu z dnia 28.02.1997 roku w sprawie szczególnych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy. Fakt zgłoszenia się skarżącej i innych byłych pracowników do Powiatowego Urzędu Pracy nie został w żaden sposób odnotowany, bo sprawa zakończyła się na rozmowie i ustnych informacjach. Nie wyjaśniono, czy istotnie skarżąca zgłosiła się w grudniu 2002r. w celu rejestracji, a jeżeli tak - to jakich udzielono jej wskazówek. Jest to tym bardziej istotne, że w świetle wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 9.X.2003 r., sygn. IV P 2359/02 E. J. zatrudniona była w spółce "V." do dnia 30.XI.2002 r., a zatem zgłosiłaby się do właściwego organu faktycznie zaraz po ustaniu stosunku pracy i jej ewentualna rejestracja w trybie § 3 ust. 7 cyt. rozporządzenia w grudniu 2002 r. powodowałaby spełnienie przesłanek niezbędnych do przyznania prawa do zasiłku. Sąd wskazał, że jeżeli twierdzenia E. J., iż nie została ona poinformowana o możliwości wynikającej z § 3 ust. 7 rozporządzenia potwierdzą się, organ umożliwi jej złożenie takiego wniosku i go rozpozna. Sąd nadmienił, że wprawdzie obowiązujące w dacie orzekania przez organy obu instancji oraz w dacie zgłoszenia się skarżącej do PUP przepisy nie przewidywały rejestracji z datą wsteczną, jednak w sytuacji uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z przyczyn, o jakich mowa wyżej, nie można wykluczyć takiej możliwości, gdyż tylko wówczas będzie można wyeliminować naruszenia prawa, które powodowały wadliwe rozstrzygnięcie - dopiero po ustaleniu daty rejestracji możliwa będzie ocena, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję, w której uznał E. J. za bezrobotną od dnia 7 listopada 2003r. oraz odmówił jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził na podstawie pisemnych wyjaśnień Kierownika Wydziału Ewidencji i Świadczeń B.B., że w miesiącu grudniu 2002r. zgłosiła się do PUP grupa około 10 osób, pracowników firmy V., którzy opisali swoją sytuację. B.B. poinformowała wtedy obecne osoby, wśród których była E. J., że będą mogły się zarejestrować bez kompletu wymaganych dokumentów tzn. bez ostatniego świadectwa pracy i wówczas zostaną uznane za bezrobotne bez prawa do zasiłku. Wyjaśniła, że z chwilą przedstawienia świadectw pracy lub wyroków sądowych, z których wynikałby czas trwania ostatniego stosunku pracy i sposób jego rozwiązania, będą mogły ubiegać się o przyznanie prawa do zasiłku. Z zebranych dokumentów wynika, że E. J. nie skorzystała w grudniu 2002r. z możliwości warunkowej rejestracji i celem rejestracji przyszła do PUP dopiero w dniu 7 listopada 2003r. przedstawiając wyrok Sądu Pracy. W odwołaniu od tej decyzji E. J. zarzuciła, że przedstawicielka PUP nie poinformowała jej w grudniu 2002r. o warunkowej rejestracji tj. rejestracji bez wymaganych dokumentów. Zdaniem odwołującej kompetentny pracownik PUP powinien po wysłuchaniu skrzywdzonych pracownic skierować je do odpowiedniej osoby i dokonać rejestracji, ale tego nie uczyniono. Rozpoznając odwołanie E. J. Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], powołując się na treść przepisów art. 146 ustawy promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 23 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz § 2 , § 3 ust. 1 i 2 i 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy. Organ odwoławczy wskazał na protokół przesłuchania E. J., która odpowiadając na pytania stwierdziła, że 3 lub 4 grudnia 2002r. wraz z innymi pracownicami spółki "V." przyszła do PUP w celu rejestracji. Nie mając ostatniego świadectwa pracy nie poszły na salę rejestracyjną, ale do kierownika, gdyż chciały być zarejestrowane bez dokumentów od ostatniego pracodawcy. Kierownik spisała ich nazwiska i powiedziała, że jeśli dostaną dokumenty to dopiero wówczas zostaną zarejestrowane i otrzymają zasiłek. Nie powiedziała, że mogą zarejestrować się bez ostatniego świadectwa pracy, ale że po otrzymaniu dokumentów z sądu mogą przyjść się zarejestrować i niezależnie kiedy to będzie otrzymają zasiłek dla bezrobotnych. Wojewoda przytoczył także treść notatki służbowej z dnia 13.12.2005r. sporządzonej przez B.B. - Kierownika Wydziału Ewidencji i Świadczeń PUP, w której stwierdziła ona, że w miesiącu grudniu 2002r. zgłosiła się do niej grupa ok. 10 osób, pracowników firmy "V.", przedstawiając swoją specyficzną sytuację, polegającą na nie uzyskaniu od pracodawcy dokumentów potwierdzających ich zatrudnienie. Stwierdziła, że poinformowała obecne osoby, w tym E. J., że jeżeli zdecydują się zarejestrować jako osoby bezrobotne, to ich przypadek potraktowany zostanie jako szczególny i wyjątkowo będą mogły być zarejestrowane bez ostatniego świadectwa pracy, natomiast z chwilą rozstrzygnięcia ich sytuacji przez byłego lub nowego pracodawcę lub przez sąd, będą mogły uzyskać prawo do zasiłku. W związku z tym organ odwoławczy uznał, iż uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 13.10.2005r. zostały przez organ I instancji uwzględnione. Organ ten jednoznacznie stwierdził, że E. J. została poinformowana o możliwości wynikającej z § 3 pkt 7 rozporządzenia i z tej możliwości nie skorzystała. Tym samym nie jest możliwe zarejestrowanie jej jako osoby bezrobotnej z dniem 3 lub 4 grudnia 2002r. Organ odwoławczy nadto wskazał, że nie znajduje podstaw do poddania w wątpliwość ustaleń poczynionych w trakcie prawidłowo przeprowadzonego przez organ I instancji wyjaśniającego postępowania administracyjnego. Nie widzi możliwości uznania oświadczenia Kierowniczki Wydziału Ewidencji i Świadczeń PUP za niezgodne z prawdą, co faktycznie zarzuciła zainteresowana podczas przesłuchania stwierdzając, że została świadomie wprowadzona w błąd, iż po otrzymaniu dokumentów z sądu będzie mogła zostać zarejestrowana i niezależnie od tego kiedy to będzie otrzyma zasiłek dla bezrobotnych. Taka informacja byłaby sprzeczna z obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca nie udokumentowała co najmniej 365 dni okresu uprawniającego do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w okresie 18 miesięcy poprzedzających datę rejestracji przypadającą na dzień 7.XI.2003 r. tj. od 6.V.2002 r. do 6.XI.2003 r.., w związku z czym nie spełnia warunków do jego przyznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję E. J. zarzuciła, że nie jest prawdą, aby poinformowano ją o możliwości warunkowej rejestracji, czemu winien jest pracownik PUP, przez co ona i jej koleżanki zostały pozbawione prawa do zasiłku, a ona dodatkowo prawa do emerytury. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, uchylającym decyzję wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając poprzednio złożoną przez E. J. skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał między innymi, że w świetle art. 8 i 9 kpa to na organach ciąży obowiązek wykazania, że informowały stronę o możliwości rejestracji warunkowej, jaką dawały przepisy rozporządzenia i polecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalenie, czy istotnie skarżąca zgłosiła się w celu rejestracji w grudniu 2002r., jakich udzielono jej wówczas wskazówek, a jeśli argumentacja skarżącej co do braku udzielenia jej informacji się potwierdzi organ powinien umożliwić stronie złożenie stosownego wniosku i rozpoznanie go. Zdaniem Wojewody ego te " uwagi" zostały przez organ I instancji uwzględnione; organ ten jednoznacznie stwierdził, że E. J. została poinformowana o możliwości wynikającej z § 3 pkt 7 rozporządzenia a zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do poddania w wątpliwość tych ustaleń, które zostały poczynione w trakcie prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Sądu z taką oceną nie można się zgodzić. Przede wszystkim wskazać należy, iż E. J. została przesłuchana w charakterze świadka po uprzedzeniu jej o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, natomiast pracownica B.B. nie została przesłuchana w tym charakterze, organy obu instancji uznały bowiem za wystarczające sporządzenie przez nią notatki urzędowej. Składanie przez nią oświadczenia nie było poprzedzone zatem pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, jak w przypadku skarżącej, która ponadto nie miała możliwości uczestniczenia przy składaniu wyjaśnień B.B., ani też zadawania jej pytań. Należy zauważyć, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest zapewnienie stronie czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu (art. 79 kpa). Zgodnie z art. 9 kpa organ powinien pouczyć stronę o jej prawie m.in. do zadawania pytań świadkom. W sprawie niniejszej organy obu instancji zdyskredytowały zeznania E. J. tylko dlatego, że pracownica organu w notatce urzędowej inaczej przedstawiła przebieg rozmowy sprzed ponad 3 lat. Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), co oznacza, że organ obowiązany jest swoją ocenę oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Organ może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena materiału dowodowego narusza art. 80 kpa. Sprawa nie została należycie wyjaśniona, przez co naruszono także zasady wynikające z art. 7 i 10 kpa. Kwestia prawidłowego ustalenia, czy skarżąca w grudniu 2002r. została pouczona o możliwości warunkowej rejestracji jest istotna wobec wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 września 2005 r. Wskazać bowiem należy, iż jak to zdaje się wynikać ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w grudniu 2002r. E. J. spełniała warunek, o jakim mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i gdyby wówczas została warunkowo zarejestrowana, po dołączeniu odpowiednich dokumentów uzyskałaby prawo do zasiłku. Mając powyższe na uwadze zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji należało uchylić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ppsa. Stosownie do art. 152 tej samej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie organ przesłucha skarżącą, B.B. i ewentualnie zgłoszonych świadków, uprzedzając wszystkich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, po czym dokona oceny ich zeznań, dając temu wyraz w uzasadnieniu swej decyzji.