II SA/Ke 402/10

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 1 września 2010 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego. W dniu 27 sierpnia 2010 r. skarżący złożył formularz PPF, w którym wniósł o zwolnienie od koszów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca podał, że jest osobą schorowaną, a gospodarstwo rolne, które prowadzi jest podupadłe. Ponadto w uzasadnieniu wniosku opisał konflikty z sąsiadami oraz z wójtem oraz swoje sprawy w Sądzie Rejonowym. Ze z ustaleń przeprowadzonych przez pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na zlecenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że H. K. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni około 24 ha i prowadzi je wraz z synem J. Część gospodarstwa jest obsiana zbożem, na części prowadzona jest uprawa buraków pastewnych. Znaczny areał zajmują łąki, a część gruntów leży odłogiem. Gospodarstwo jest wyposażone w dwa ciągniki wraz z maszynami towarzyszącymi. Wnioskodawca, zdaniem sąsiadów, utrzymuje się z handlu bydłem. W gospodarstwie ma krowy, byki, barany i ptactwo domowe. Odbiorcy dokonują zakupów bezpośrednio u niego. Z opinii sąsiadów wynika, że skarżący jest w stanie sam zaspokajać swoje potrzeby. Materiał zgromadzony w aktach sprawy wskazuje, że skarżący wielokrotnie odmawiał wpuszczenia pracowników socjalnych na teren swojego gospodarstwa w celu przeprowadzenia wywiad środowiskowego oraz złożenia jakichkolwiek wyjaśnień, oświadczeń, czy podpisania sporządzonego protokołu. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. Wnioskodawca powinien zatem rzetelnie i wiarygodnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Poza sporem jest także to, że strona domagająca się przyznania prawa pomocy w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, czyli właściwie zaplanować swe wydatki oraz poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero, gdy jej majątek i dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności lub gdy pomimo dokonanych oszczędności nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania, można zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W rozpatrywanej sprawie należy w pierwszej kolejności poinformować w trybie art. 6 p.p.s.a., że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezzasadny, gdyż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit.a p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Oznacza to, że skarga H. K. jest rozpoznawana przez sądy administracyjne bez pobierania od wnioskodawcy jakichkolwiek opłat na wszystkich etapach postępowania. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie adwokata z urzędu należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że z powodu trudnej sytuacji materialnej czy osobistej nie stać go na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Ustalenia dokonane przez organy administracyjne wskazują, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania mu pomocy społecznej. Ze względu na to, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu zostaje oddalony. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit.a, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.