II SA/Ke 402/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego J. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z [...], znak: [..], po rozpatrzeniu zażalenia J.P. na postanowienie Starosty z [...], odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku J.P. z 29 kwietnia 2014 r., sprecyzowanego pismami: z 25 sierpnia 2014 r., z 14 września 2014 r., z 6 października 2014 r. oraz z 30 października 2014 r., o wpisanie jej wraz z rodzeństwem i dziećmi Z.D. jako władających w odniesieniu do gruntów położonych w obrębie gm. R. , oznaczonych jako działki o numerach: [...] w udziałach: 1/2 J.P. wraz z rodzeństwem i 1/2 dzieci Z.D., na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 193 poz. 1287 ze zmianami), dalej określanej jako "ustawa", uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismem z 12 marca 2014 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego J.P. wniosła o dokonanie zmiany w rejestrze gruntów, polegającej na wpisaniu, że działki o numerach: [... ]położone w powiecie k., jednostka ewidencyjna R., obręb 5 D. pozostają we władaniu (na zasadach posiadania samoistnego) Z.D. syna J. i E. Z kolei w piśmie z 29 kwietnia 2014 r. doprecyzowała, że wnosi o wpisanie jej, T. P. i J. Z., jako współwłaścicieli ww. nieruchomości na takich samych zasadach i prawach jak Z. D. Postanowieniem z [...] organ odmówił wszczęcia postępowania. Postanowienie to zostało uchylone rozstrzygnięciem z [...] przez organ odwoławczy, który stwierdził, że złożony wniosek wymaga skonkretyzowania, gdyż nie wynika z niego jednoznacznie, czy wnioskodawczyni żąda ujawnienia jej i innych wymienionych przez nią osób jako właścicieli przedmiotowych gruntów, czy jako władających tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji wnioskodawczyni w piśmie z 25 sierpnia 2014 r. poinformowała, że wnosi o wpisanie jej wraz z rodzeństwem i dziećmi Z.D. jako "samoistnie władających" w odniesieniu do działek położonych w obrębie Drogowe oznaczonych numerami: [...]. Natomiast w kolejnych pismach żądała określenia udziałów i powierzchni gruntów w stosunku do osób, które według niej powinny figurować w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do gruntów wymienionych w jej wniosku. Starosta wskazał, że T. P. i J. Z. poinformowali, że nie udzielali pełnomocnictwa wnioskodawczyni do występowania w ich imieniu. Następnie organ I instancji wydał zaskarżone postanowienie. Rozpatrując zażalenie od powyższego postanowienia organ odwoławczy podkreślił, że złożony wniosek dotyczył gruntów oznaczonych jako działki o numerach [...], wykazanych w jednostce rejestrowej G.51, obrębu D. , w której jako władający na zasadach samoistnego posiadania tym gruntami figurują J.D. i E.D. , a także gruntów oznaczonych jako działki o numerach [...] wykazanych w jednostce rejestrowej G.81, obrębu D., w której jako władający na zasadach samoistnego posiadania tym gruntami figurują T. P., J.P.i J. Z. w udziałach wynoszących 1/3 każde z nich. Zatem stan istniejący w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do gruntów wykazanych w jednostce rejestrowej G.51 jest inny niż stan istniejący w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do gruntów wykazanych w jednostce rejestrowej G.81, w konsekwencji wniosek dotyczył gruntów o różnym stanie faktycznym. Cytując treść art. 62 kpa Inspektor Wojewódzki zauważył, że wniosek J.P. w części odnoszącej się do gruntów wykazanych w jednostce rejestrowej G.51 oraz w części odnoszącej się do gruntów wykazanych w jednostce rejestrowej G. 81 nie może być rozpatrywany łącznie. Odmienny stan faktyczny gruntów wykazany w jednostkach rejestrowych: G.51 i G.81 ma istotny wpływ na ocenę legitymacji wnioskodawczyni do wszczęcia postępowania administracyjnego. Ocena ta będzie inna w odniesieniu do gruntów, w stosunku do których wnioskodawczyni figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako jedna ze współwładających, a inna w odniesieniu do gruntów, w odniesieniu do których jako władającymi w ewidencji gruntów i budynków wykazani są J.D. i E.D. Inny będzie również krąg osób uprawnionych jako strony do wzięcia udziału w postępowaniu dotyczącym gruntów wykazanych w jednostce rejestrowej G.51, a inny w odniesieniu do gruntów wykazanych w jednostce rejestrowej G.81. Zdaniem organu odwoławczego w zażaleniu słusznie podano, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1b ustawy, w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właściciela, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Organ II instancji zwrócił uwagę, że pismem z 25 sierpnia 2015 r., J.P. doprecyzowała swój wniosek. Wynika z niego jednoznacznie, że żąda ona wpisania jej wraz z rodzeństwem i dziećmi Z.D. jako "samoistnie władających’' w odniesieniu do działek położonych w obrębie D. oznaczonych numerami: [...]. Nie ulega wątpliwości, że nie żąda ona wpisania jej w ewidencji gruntów i budynków jako właścicielki tych działek. Zatem brak tytułu własności nie przesądza o braku przymiotu strony legitymującego do złożenia wniosku o ustalenie władającego. Władanie jest ściśle związane ze stanem faktycznym, którego ustalenie nie jest możliwe bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że z §10 ust. 2 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 zm. Dz. U. z 2013, poz. 1551), wynika, że w przypadku wniosku dotyczącego ujawnienia władającego w odniesieniu do nieruchomości o nieuregulowanym tytule własności, starosta jako organ prowadzący ewidencję ma obowiązek zbadać stan faktyczny i rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji, bowiem jedynie w trakcie postępowania administracyjnego wnioskodawca ma możliwość udowodnienia, czy faktycznie włada przedmiotową nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania, a organ ma możliwość weryfikacji żądania wnioskodawcy w oparciu o ustalony stan faktyczny. Kończąc organ odwoławczy wskazał, że Starosta wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania, co ma istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ mając na uwadze stan faktyczny gruntów wymienionych we wniosku ustali, czy istnieje możliwość połączenia sprawy dotyczącej gruntów wykazanych w ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej G.51 raz w jednostce rejestrowej G.81 w jedno postępowanie administracyjne. Następnie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające na okoliczność ustalenia władającego w odniesieniu do zakresu żądania wnioskodawczyni i rozstrzygnie sprawę poprzez wydanie decyzji. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie J. P., domagając się jego uchylenia, wskazała że nie zgadza się na podział spadku po swoich dziadkach, a ustalenie spadku z rodziną D. jest dla niej niekorzystne. Dodała, że w Sądzie Rejonowym w K. toczy się postępowanie spadkowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem jest postanowienie uchylające postanowienie organu I instancji, wydane na podstawie art. 61a kpa. W myśl tego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że jego zdaniem postępowanie nie może być wszczęte dlatego, że wnioskodawczyni nie legitymuje się dowodem własności działek oraz nie ma pełnomocnictwa do występowania w imieniu swojego rodzeństwa. Tak więc organ ten odmówił wszczęcia postępowania z powodu przesłanki podmiotowej. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżąca wystąpiła z wnioskiem ze względu na swój interes prawny. Mianowicie domaga się ona zmiany udziałów osób wymienionych jako władające działkami (które nie mają uregulowanego stanu prawnego) tak, aby odpowiadały one udziałom wynikającym ze spadkobrania po poprzednikach prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli wnoszący podanie powołuje się na swój interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu jednostce wnoszącej podanie prawo do czynnego udziału. Tak więc w sytuacji, gdy wnoszący podanie powołuje się na swój interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania musi być oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa procesowego. Jeśli chodzi o wskazaną drugą przyczynę odmowy wszczęcia podstępowania, a mianowicie brak pełnomocnictwa od rodzeństwa, to wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym wpisów w ewidencji gruntów nie jest wymagane, aby z wnioskiem występowały wszystkie zainteresowane osoby. Wystarczy, że wniosek złoży jedna osoba, a pozostałe biorą udział w postępowaniu jako strony. Dlatego też brak pełnomocnictwa od innych stron postępowania nie mógł skutkować zastosowaniem art. 62a kpa. Nie można także zgodzić się z organem I instancji, że w postępowaniu dotyczącym ewidencji gruntów stronami mogą być tylko właściciele nieruchomości bądź podmioty, we władaniu których znajdują się grunty państwowe lub samorządowe. Takie stanowisko prowadziłoby bowiem do sytuacji, że zmiana istniejących wpisów dotyczących władania innymi niż państwowe lub samorządowe grunty byłaby dokonywane bez udziału osób ujawnionych jako władające. Mając powyższe na uwadze prawidłowo organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi stwierdzić należy, że organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do dokonywania działku spadku w związku z czym postępowanie w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów do takiego działu nie może doprowadzić. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), dalej P.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej rozstrzygnięto zgodnie z art. 250 P.p.s.a. oraz § 15, § 16 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. [pic]w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.490, ze zmianami). Za przyznaną kwotę składa się opłata w wysokości 250 zł podwyższona o stawkę VAT.