II SA/Ke 408/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania M.C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z [...], orzekającej o uchyleniu decyzji z [...] dotyczącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o uchyleniu od 1 grudnia 2018 r. decyzji z [...] dotyczącej przyznania M.C. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. obowiązujący w chwili wydawania zaskarżonej decyzji -Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, ze zm.), zwanej dalej ustawą, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł. Dalej Kolegium wskazało, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ I instancji zasadnie wyłączył ze składu rodziny syna odwołującej przebywającego w areszcie śledczym. Stwierdziło, że w roku kalendarzowym 2017 r. łączny dochód rodziny wyniósł 23 526,73 zł netto. Na dochód ten składał się dochód strony z tytułu renty z ZUS, kwota 820,47 zł otrzymana w 2017 roku na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz kwota świadczeń pieniężnych wypłaconych w przypadku bezskuteczności alimentów w wysokości 12 000,00 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 1 960,56 zł, a w przeliczeniu na osobę wyniósł 653,52 zł. Do dochodu rodziny podlegał również wliczeniu dochód P.C. z tytułu renty socjalnej za lipiec 2018 r. w wysokości 745,18 zł jako dochód uzyskany. Miesięczny dochód rodziny, po doliczeniu dochodu uzyskanego, wyniósł 2 705,74 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 901,91 zł Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium zauważyło, że w trakcie pobierania przez stronę świadczenia wychowawczego nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej strony, bowiem jej członek - P.C. został 23 listopada 2018 r. przyjęty do Aresztu Śledczego jako tymczasowo aresztowany, a upływ okresu tymczasowego aresztowania przypada na 20 maja 2019 r. Zatem, uzyskanie przez organ I instancji w styczniu 2019 r. informacji o osadzeniu członka rodziny odwołującej w areszcie śledczym obligowało ten organ do ponownej weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny. Skoro bowiem P.C. przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, to przy ponownym obliczeniu dochodu rodziny nie mógł być uwzględniony w składzie rodziny odwołującej. Oznacza to, że dochód rodziny należało podzielić na dwie osoby. W związku z powyższym, Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 2 705,74 zł, a w przeliczeniu na osobę 1 352,87 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające do dalszego pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinę. Ustalenia te w zakresie zmiany sytuacji rodzinnej rodziny odwołującej obligowały organ I instancji do uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Niezależnie od powyższego Kolegium podkreśliło, że skoro syn odwołującej został osadzony w areszcie śledczym od 23 listopada 2018 r., to świadczenie wychowawcze nie przysługuje od grudnia 2018 r. Dodało, że zreformowało osnowę decyzji poprzez wskazanie daty, od której nastąpiło uchylenie decyzji organu I instancji z [...], mając na uwadze ugruntowany w judykaturze sądów administracyjnych pogląd, że rozstrzygnięcie decyzji powinno być precyzyjne i czytelne dla jej adresata tak, aby nie rodziło wątpliwości interpretacyjnych. Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołania organ II instancji zaznaczył, że okoliczność udzielania synowi okresowej pomocy finansowej czy dokonywania zakupów w postaci leków, środków higienicznych czy odzieży na jego rzecz nie dają podstaw do uznania, że areszt śledczy traci status instytucji zapewniającej nieodpłatne pełne utrzymanie. Ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając w tym zakresie uznania administracyjnego. Uzależnił prawo do tego świadczenia od spełnienia szeregu warunków, w tym przede wszystkim od spełnienia kryterium dochodowego. Zatem okoliczności dotyczące trudnej sytuacji finansowej rodziny spowodowanej koniecznością wspierania finansowego oraz rzeczowego syna, nie mogą odnieść oczekiwanego skutku. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, M.C. podniosła, że jest ona bardzo krzywdząca w stosunku do jej małoletniej córki. Ponadto wskazała, że pomimo, że jej syn znajduje się w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, to ona ponosi koszty związane z jego utrzymaniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, choć organy obu instancji dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które jednak nie miały wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że należało uchylić decyzję z [...] przyznającą skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od 1 października 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. z tego powodu, że członek rodziny skarżącej – P.C. został 23 listopada 2018 r. umieszczony w areszcie śledczym, który zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 ustawy jest uznawany za instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie. Z kolei umieszczenie członka rodziny w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie powoduje, że przy ustalaniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w tej instytucji (art. 7 ust. 4 ustawy). W tej sytuacji P.C. nie mógł być uwzględniony w składzie rodziny, a dochód rodziny musiał być podzielony przez dwie osoby. I tak ustalając ponownie dochód dwuosobowej rodziny organy obliczyły, że wyniósł on miesięcznie 2 705, 74 zł, a w przeliczeniu na osobę 1 352, 87 zł, co przekroczyło kryterium dochodowe uprawniające do pobierania (od 1 grudnia 2018 r.) omawianego świadczenia na pierwsze dziecko. Na tak ustaloną kwotę miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny, zdaniem organów złożyły się: renta z ZUS w wysokości 11 765, 12 zł (pomniejszona o składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 1 058, 86 zł), kwota 820,47 zł otrzymana na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwota 12 000 zł otrzymana z funduszu alimentacyjnego. Ponadto organ doliczył, na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 lit. d ustawy, rentę socjalną w wysokości 745, 18 zł, jako dochód uzyskany w lipcu 2018 r. przez P. C. Zgadzając się, co do zasady, że po osadzeniu P.C. w areszcie śledczym, dochód rodziny należało podzielić przez dwie osoby, to należy stwierdzić, że nieprawidłowo zostały ustalone składniki tego dochodu. W ocenie Sądu bowiem, jeżeli z chwilą umieszczenia członka rodziny w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, wyłącza się tę osobę ze składu rodziny, to konsekwentnie należy także wyłączyć jej dochody przy obliczaniu dochodu rodziny. Zatem, co zostało przeoczone przez organy obu instancji, do dochodu rodziny nie powinien być wliczony dochód P.C. uzyskany w lipcu 2018 r. w wysokości 745,18 zł. Idąc dalej, jeżeli P.C. został wyłączony ze składu rodziny, to zmianie uległo również kryterium dochodowe rodziny, od którego zależy przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, na którą to okoliczność organy również nie zwróciły uwagi. Skoro bowiem w składzie rodziny nie można uwzględnić P.C.– dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, to nie będzie podstaw do stosowania kryterium dochodowego w wysokości 1 200 zł. Wobec powyższego stwierdzić należy, że miesięczny dochód rodziny skarżącej, po odliczeniu renty socjalnej uzyskanej przez jej syna w lipcu 2018 r., wyniósł 1 960,56 zł, co dało 980,28 zł miesięcznie na osobę co oznacza, że dochód ten przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Ponieważ pomimo prawidłowego ustalenia składników dochodu rodziny, strona wciąż nie kwalifikuje się do przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, to stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje organów obu instancji, mimo błędnego uzasadnienia są prawidłowe i nie było podstaw do ich uchylenia. Odnosząc się do treści skargi zgodzić należy się z Kolegium, że zasady przyznawania świadczenia wychowawczego są ściśle określone przepisami ustawy, którymi organ jest bezwzględnie związany. W przypadku przyznawania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, ustawodawca prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Dlatego fakt, że skarżąca pomaga synowi, mimo że ten przebywa w placówce, która zapewnia całodobowe utrzymanie, nie może mieć wpływu na określenie uprawnienia do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).