II SA/Ke 408/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 24 maja 2024 r. znak: WOA.7722.21.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz R. K. kwotę 103 (sto trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 24 maja 2024 r. znak: WOA.7722.21.2024 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach, po dokonaniu czynności kontrolnych w sprawie odwołania R. K. (zwanego dalej "stroną") od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z dnia 21 marca 2024 r.. znak: PINB-SO.5162.25.2021.I, którym – w związku z wątpliwościami co do stanu technicznego stropu w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w Kielcach nad mieszkaniem Nr 1 i 1a zażądano od J. K.-S., R. K., B. K.-S. T. K. jako współwłaścicieli budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w [...], przedstawienia w powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce, w terminie do 30.07.2024 r. ekspertyzy stanu technicznego stropów nad mieszkaniem Nr 1 i 1a w budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w [...], z określeniem, że Ekspertyza techniczna, opracowana przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności, legitymującej się przynależnością do właściwej izby samorządu zawodowego, powinna określić rodzaj i zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu wyeliminowania zagrożenia życia i zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia oraz wskazać zakres ewentualnych robót budowlanych, jakie należy wykonać w celu doprowadzenia tych stropów do odpowiedniego stanu - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach,, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, wskazało że ww. postanowieniem organu I instancji z 21 marca 2024 r. orzekł jak w powołanym rozstrzygnięciu, wskazał również, że w treści tego postanowienia organ I instancji zawarł pouczenie o braku możliwości wniesienia zażalenia na w/w postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że uwzględniając uchwałę Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r. sygn.. akt II OPS 4/15 na postanowienie wydane na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego służy możliwość złożenia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. Organ wskazał, że przedmiotowe postanowienie z dnia 21 marca 2024 r. zostało doręczone R. K. w dniu 8 kwietnia 2024 r. co wynika z potwierdzenia odbioru. Skarżący R. K. zażalenie na przedmiotowe postanowienie złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej w skrzynce podawczej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce w dniu 18 kwietnia 2024 r. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia zażalenia, przewidziany przepisami art. 141 § 1 K.p.a., wynosi siedem dni licząc od dnia doręczenia postanowienia stronie i w niniejszej sprawie upłynął w dniu 15 kwietnia 2024 r. Natomiast zażalenie skierowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce zostało złożone bezpośrednio w siedzibie organu w dniu 18 kwietnia 2024 r. a więc 3 dni po upływie terminu do jego złożenia. W konsekwencji, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach nie miało innej możliwości jak wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 134 K.p.a. Organ odwoławczy jest związany treścią powołanego przepisu i nie może nawet w najmniejszym zakresie działać w ramach uznania administracyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł R. K., kwestionując ustalenia SKO co do tego, że jej zażalenie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu i domagając się uchylenia ww. postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło poprzez błędne pouczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce, które to pouczenie wskazywało na brak możliwości wniesienia zażalenia przedmiotowe postanowienie. Skarżący wskazał ponadto, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a jednym z podstawowych składników postanowienia organu administracyjnego jest pouczenie strony o możliwości wniesienia zażalenia, W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach, wydane na podstawie art. 134 K.p.a. Zgodnie z art. 144 K.p.a w sprawach nie uregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, do zażaleń mają zastosowanie odpowiednie przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W cyt. przepisie ustawodawca przyjął kolejność, w jakiej organ odwoławczy powinien dokonać kontroli zachowania warunków formalnych odnośnie wniesionego odwołania. Kolejność ta ma doniosłe znaczenie prawne, gdyż kontrola zachowania terminu może nastąpić dopiero po rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy kwestii dopuszczalności odwołania. Uchybić terminowi do wniesienia odwołania można więc tylko w przypadku, gdy wniesienie odwołania było dopuszczalne (por. wyrok NSA w z 5.01.2016 r. o sygn. akt II OSK 1067/14, wyrok WSA w Krakowie z 16.05.2019 r. o sygn. akt III SA/Kr 285/19, dostępne, jak wszystkie powołane orzeczenia, w internetowej CBOSA). Rację należy natomiast przyznać stronie skarżącej, co potwierdza również organ odwoławczy, że zawarte w decyzji organu pierwszej instancji pouczenie co do braku możliwości wniesienia zażalenia było błędne, albowiem uwzględniając uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt II OPS 4/15 na postanowienie wydane na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego służy możliwość złożenia zażalenia. Pouczenie o trybie złożenia odwołania/zażalenia powinno stanowić element każdej decyzji. Wynika to jednoznacznie z treści art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja zawiera m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Pouczenie to stanowi jedną z gwarancji prawa podmiotowego jednostek do odwołania (art. 78 Konstytucji RP). Organ – w ramach realizacji obowiązku informowania z art. 9 – zobowiązany jest poinstruować w sposób szczegółowy adresata aktu o możliwości i trybie jego zaskarżenia, terminie wniesienia środka prawnego i organie właściwym do jego rozpoznania oraz o wymogach formalnych, które musi spełniać ten środek prawny. Ten wymóg realizuje standardy demokratycznego państwa prawnego w postępowaniu administracyjnym. Jego naruszenie przez organ powinno być więc traktowane jako uniemożliwienie jednostce korzystania z prawa podmiotowego w zakresie prawa do odwołania. To naruszenie może przybrać formę: braku pouczenia (niepełnego) albo błędnego pouczenia ( vide wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 733/19) Brak pouczenia o prawie do odwołania rodzi uprawnienie strony do żądania uzupełnienia co do prawa odwołania (art. 111 k.p.a.). Przy czym należy podkreślić, że przyznanie stronie uprawnienia do żądania uzupełnienia rozstrzygnięcia co do prawa odwołania nie oznacza obowiązku strony wystąpienia o takie uzupełnienie. Należy zauważyć, że decyzja organu pierwszej instancji zawierała pouczenie o braku możliwości złożenia odwołania od przedmiotowego postanowienia. W sprawie znajdzie zatem zastosowanie przepis art. 112 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie. Za nieprawidłowe Sąd uznaje działanie organu, który w przypadku, gdy organ pierwszej instancji nie poinformował prawidłowo strony o przysługującym środku odwoławczym i terminie w jakim należy je złożyć, wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia. Wydane przez organ rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, art. 8 § 1, art. 9 k.p.a. oraz art. 112 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sytuacji jak ta w niniejszej sprawie, tj. gdy zażalenie zostało na skutek błędnego pouczenia wniesione z opóźnieniem w tym przypadku 3 dniowym, organ odwoławczy winien je rozpoznać merytorycznie, tj. rozpoznać sprawę po raz drugi. Mając na uwadze potrzebę zagwarantowania konstytucyjnego prawa do odwołania a także zasady wynikające z art. 7 – 9 k.p.a., tj. zasady praworządności, zaufania i informowania, Sąd orzekający w tej sprawie zajął stanowisko, że zasadnym jest w okolicznościach takich, jakie mają miejsce na gruncie tej sprawy to jest ewidentnego błędu organu I instancji co do pouczenia o braku możliwości złożenia zażalenia od postanowienia, merytoryczne rozpoznanie zażalenia, bez potrzeby rozpoznawania wniosku strony o przywrócenie terminu. Przyjąć należy, że to po stronie organu doszło do niedopełnienia obowiązku pouczenia o prawidłowym trybie złożenia zażalenia, co nie powinno skutkować powstaniem dla strony proceduralnych barier do tego, aby jej sprawa była rozpoznana dwukrotnie ( vide wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 733/19). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni przedstawione stanowisko tut. Sądu, eliminując stwierdzone nieprawidłowości. Należy mieć przy tym na względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2021r. o sygn. akt II GSK 50/19. Należy podkreślić, że w sytuacji nieprawidłowego działania organu I instancji, utrzymanie postanowienia o stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia i kierowanie strony na drogę postepowania o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia byłoby działaniem niecelowym i cechującym się nadmiernym formalizmem. Wadliwość pouczenia winna być bowiem oceniana z punktu widzenia ewentualnych skutków procesowych. Skoro jednak zażalenie zostało ostatecznie wniesione do właściwego organu odwoławczego przez właściwy podmiot, to organ winien uznać odwołanie za wniesione w terminie i je rozpoznać. Za takim poglądem przemawia przede wszystkim ekonomia postępowania. Każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków prawidłowego pouczenia wydanego rozstrzygnięcia powinna być bowiem oceniana indywidualnie – ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz skutków procesowych dla danego podmiotu, będącego adresatem otrzymanego rozstrzygnięcia z błędnym pouczeniem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł i zwrot opłaty kancelaryjnej w kwocie 3 zł.