II SA/Ke 410/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, po rozpoznaniu wniosku W. L. o zwolnienie od kosztów sądowych, zwolnił ją od wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zaś zakresie oddalił wniosek. W. L., wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek o zwolnienie W. L. od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia wnioskodawczyni podniosła, że uiszczenie opłaty 100 zł odbędzie się z uszczerbkiem dla jej utrzymania koniecznego. Nie zgodziła się ze stanowiskiem Referendarza, który stwierdził, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa nie uległa zmianie od sierpnia 2012 r. Podniosła, że w innych sprawach Sąd zwalniał ją od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W myśl art. 245 § 1-3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest zatem instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Ze złożonego przez W. L. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3300 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką wymagającego remontu domu wielkości 120 m² na działce przy ul. M. w S. oraz użytkuje na podstawie umowy najmu z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w S. mieszkanie wielkości 49 m². Nie posiada innego majątku ani oszczędności. Oświadczyła, że miesięcznie wydaje: 450 zł na leczenie, 660 zł na czynsz i inne opłaty związane z mieszkaniem, 280 zł na środki higieny, obuwie, odzież, 750 zł na wyżywienie, 200 zł na dojazdy do pracy, 120 zł na Internet i telewizję kablową. Taki sam stan majątkowy i sytuację dochodową wnioskodawczyni wykazała w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Również wysokość wydatkowanych kwot nie uległa znaczącym różnicom. W. L. posiada zatem stały miesięczny dochód w wysokości 3.300 zł brutto, tj. znacznie powyżej kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę (od stycznia 2013 r. 1.600 zł brutto), jest współwłaścicielem nieruchomości, nie korzysta z pomocy społecznej, stać ją na opłacenie telewizji kablowej i Internetu. Nie pozostaje zatem aż w tak trudniej sytuacji, która uniemożliwiałaby uiszczenie kwoty 100 zł opłaty kancelaryjnej, a tym samym uzasadniałaby uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Przy stałym miesięcznym dochodzie wnioskodawczyni jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Mając zatem na względzie, że W. L. posiada stałe miesięczne dochody i majątek trwały oraz biorąc pod uwagę okoliczność, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa nie uległa zmianie od daty poprzedniego postanowienia w sprawie prawa pomocy, jest ona w stanie poczynić odpowiednie oszczędności oraz ponieść koszty sądowe, które w chwili obecnej sprowadzają się do uiszczenia kwoty 100 zł opłaty kancelaryjnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.