II SA/Ke 411/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata E. S.-P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 411/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, Dyrektora Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie , na okres od 1.05.2008 r. do 31.07.2008 r. na podstawie art.138 par.1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia 7.04.2008r. A. K. zwrócił się do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej w wysokości jednej średniej krajowej płatnej raz w miesiącu, umożliwiającej właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy w Polsce. Oświadczył, że nie osiąga żadnych dochodów, zamieszkuje wraz z synem przebywającym czasowo za granicą oraz utrzymuje 4 koty, na co przeznacza [...]-[...] zł. Do wniosku dołączył aktualne zaświadczenie z Urzędu Pracy. W wyniku rozpoznania wniosku Dyrektor Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał A. K. pomoc finansową w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł oraz zasiłku okresowego w wysokości [...] zł. Zasiłek okresowy został przyznany na podstawie przepisów art. 8 i 38 ustawy o pomocy społecznej, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśniono , iż na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej , rodzinnej i zdrowotnej A. K. zostało ustalone , że z uwagi na ubóstwo i bezrobocie spełnił on przesłanki do przyznania mu świadczenia określonego w art. 38 ustawy jakim jest zasiłek okresowy. W odwołaniu A. K. wniósł o zmianę kwot zasiłków przyznanych przez MGOPS do równowartości jednej średniej krajowej, płatnej regularnie raz w miesiącu, pozwalającej na właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy w Polsce. Ponadto utrzymuje 5 kotów, w tym jedno ze zwierząt wymaga specjalnego wyżywienia. Jego wymagania nie pozostają w sprzeczności z prawem i ustawą o pomocy społecznej. Organ odwoławczy ustalił, że A. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, z uwagi na pobyt syna za granicą (zatem prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej) jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych dochodów. Zgodnie z art.38 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium osoby samotnie gospodarującej. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy).Zasiłek okresowy w myśl przepisów art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej do wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby , z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. miesięcznie. Zgodnie natomiast z ust. 3 pkt. 1 tego samego artykułu , kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 , nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby . W myśl przepisów art. 147 ust. 7 ustawy, od 2008 r. gminy otrzymują dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3. Z akt sprawy wynikało, że A. K. spełniał kryteria do uzyskania zasiłku okresowego, dlatego też decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji, rozumiejąc trudną sytuację życiową wnioskodawcy, przyznał zasiłek okresowy na okres od 1 maja 2008 do 31 lipca 2008r w kwocie po [...] zł miesięcznie, stanowiącej 50 % kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, ponieważ wnioskodawca nie wykazał żadnego dochodu (50 % z kwoty 477 zł = 238,50 zł ). Przepisy ustawy nie precyzują wysokości świadczenia jakim jest zasiłek okresowy określają natomiast, że nie może być ono wyższe niż 418 zł. Począwszy od 2008r. świadczenie to nie może być niższe niż 50 % różnicy , pomiędzy kryterium dochodowym a dochodem. W związku z ograniczonymi środkami finansowymi organ pierwszej instancji przyznał A. K. świadczenie w postaci zasiłku okresowego w najniższej wysokości tj. w wysokości 50 % kwoty 477,00 zł, będącej kwotą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej , bowiem A. K. nie posiada żadnych dochodów. Dlatego choć zasiłek okresowy dla A. K. mógłby być przyznany w wyższej kwocie - maksymalnie do wysokości 418,00 zł miesięcznie , to jednak należy podkreślić, że organ pierwszej instancji przyznając zaskarżoną decyzją odwołującemu zasiłek okresowy w kwocie 238,50zł miesięcznie, nie naruszył obowiązującego prawa. Ze sprawozdania organu pierwszej instancji z dnia 9 maja 2008r. wynikało, że Gmina Busko - Zdrój otrzymała dotację celową z budżetu państwa w wysokości wystarczającej na pokrycie zasiłków okresowych w minimalnej wysokości i w takiej też przyznawano te świadczenia. Własne środki Gminy przeznaczane zostały na realizację pomocy w postaci zasiłków celowych. A. K. uzyskał także na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] zasiłek celowy w łącznej wysokości [...] zł. Skoro zatem zaskarżoną decyzją nie odmówiono stronie pomocy pieniężnej, a przyznano zasiłek okresowy w kwocie wymaganej i znajdującej pokrycie w dotacji celowej dla Gminy na realizację zasiłków okresowych, to organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych do wzruszenia tej decyzji. Wraz z zasiłkiem okresowym, A. K. odrębną decyzją otrzymał także pomoc w postaci zasiłku celowego w kwocie [....]zł . Zatem w miesiącu maju 2008 r. przyznano mu świadczenia pieniężne w łącznej wysokości [...]zł. W oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej nie jest możliwe przyznanie zasiłku okresowego w wysokości średniej krajowej pensji tj. w wysokości około 3.000 zł, bowiem jego kwota nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Skoro zatem organ pierwszej instancji nie odmówił A. K. pomocy pieniężnej, lecz przyznał ją w formie zasiłku celowego i okresowego oraz na poziomie posiadanych i udokumentowanych możliwości wraz z poszanowaniem przepisów w zakresie dopuszczalnie najniższej kwoty zasiłku okresowego, organ II instancji nie znalazł podstaw do zakwestionowania wysokości przyznanego świadczenia w postaci zasiłku okresowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. K. zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o pomocy społecznej, ustawy o ochronie zwierząt oraz Europejskiej Karty Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zaskarżona decyzja jest przedmiotem kontroli sądowej w zakresie uznania administracyjnego, mianowicie czy nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego w takiej a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 200 r., I SA 945/00, LEX 79608 ). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Skoro organ, w sposób niekwestionowany, uznał konieczność udzielenia pomocy, powinien zatem rozważyć wszelkie okoliczności mające wpływa na podjęcie prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Należy do nich przede wszystkim zaliczyć: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Powyższe, przykładowo wymienione okoliczności mają na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ, umożliwiające udzielenie pomocy jak największej liczbie potrzebujących w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Przepis art.38 ust.1 pkt. 1 ustawy przewiduje, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z przepisem art. 8 ust.1 ustawy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Skarżący wnioskiem z dnia 7.04.2008r. zwrócił się do MGOPS o udzielenie pomocy finansowej w wysokości jednej średniej krajowej płatnej raz w miesiącu, umożliwiającej właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy na terytorium Polski. Oświadczył także, że mieszka z synem, nie osiąga żadnych dochodów i ponadto ma na utrzymaniu 4 koty, na które przeznacza [...] zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnego dochodu, co kwalifikuje go do przyznania mu świadczenia finansowego w postaci zasiłku okresowego. Organ I instancji decyzją z dnia [...] przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł na okres od 1.05.2008r. do 31.07.2008r. Powyższa decyzja na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 kpa została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły kwotę zasiłku okresowego przyznanego A. K.. Przyjęły bowiem, że zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku okresowego nie może być wyższa niż 418 zł. Zgodnie natomiast z ust. 3 pkt. 1 tego samego artykułu , kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 , nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy). W ocenie sądu organy administracyjne nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, przyznając skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł miesięcznie , na okres od 1.05.2008 r. do 31.07.2008 r. Ośrodki pomocy społecznej otrzymują dotacje przeznaczone na przyznawanie zasiłków okresowych. Żądanie skarżącego zawarte w skardze przyznania zasiłku okresowego w wysokości równej średniej krajowej, płatnego regularnie raz w miesiącu, nie mieści w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Określona w art. 38 ust. 5 ustawy okoliczność odnosząca się do okresu na jaki przyznawane jest przedmiotowe świadczenie uzależniona jest od uznania ośrodka pomocy społecznej, na podstawie okoliczności sprawy. Pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności. Zadaniem pomocy społecznej nie jest pełne zaspokajanie potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. MGOPS posiada ograniczone możliwości finansowe, w związku z tym uwzględnienie wniosku skarżącego w całości pozbawiłoby pomocy inne osoby uprawnione do skorzystania z pomocy społecznej, co pozostawałoby w sprzeczności z celami ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić należy, że Gmina otrzymała dotację celową z budżetu państwa w wysokości wystarczającej na pokrycie zasiłków okresowych w minimalnej wysokości i w takiej też przyznawano te świadczenia osobom uprawnionym. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek okresowy w zakresie, w jakim nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. W ocenie Sądu organy rozpatrujące sprawę A. K. nie dopuściły się naruszenia przepisów Konstytucji RP, ustawy o ochronie zwierząt, ustawy o pomocy społecznej oraz Europejskiej Karty Społecznej. Należy zauważyć, ze skarżący nie określił na czym konkretnie polega naruszenie przepisów wspomnianych ustaw, a także nie wskazał przepisów Europejskiej Karty Społecznej, które zostały naruszone przez organy. Należy podkreślić, że pomoc społeczna skierowana jest do ludzi, i służyć ma realizacji ich podstawowych potrzeb. W żadnym wypadku nie można jej przeznaczać na cele związane z utrzymaniem zwierząt. Skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu i brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust.1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 p.p.s.a.