II SA/Ke 411/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J. B. i B. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. i B. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia: I. zwolnić J.B. i B.B. od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wnioski w pozostałym zakresie. J. B. i B. B. złożyli formularze PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. Ze złożonych formularzy wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, utrzymują się z dwóch emerytur w wysokości 1223 zł i 1570 zł - w sumie 2793 zł netto miesięcznie. Oboje skarżący są współwłaścicielami domu wielkości 110m kw o wartości 80.000 zł i nieruchomości rolnej o powierzchni 3,56 ha o wartości 70.000 zł. Wnioskodawcy podali następujące stałe wydatki i zobowiązania: 500 zł – spłata raty pożyczki do listopada 2017 r. oraz 50 zł tytułem wkładu do Kasy, opłaty za media – 400 zł, zakup leków -200 zł, koszt zakupu drewna na opał i 2 ton węgla – 166 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży jednak obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej oceniając sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawców uwzględniono dochód i koszty związane z utrzymaniem domu oraz wydatki na leczenie i spłatę pożyczki. W świetle powołanych wyżej okoliczności uznano, że skarżący nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, żony i córki, uiścić wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Natomiast biorąc pod uwagę fakt, że wnioskodawcy osiągają stałe dochody z dwóch emerytur co umożliwia planowanie wydatków, posiadają nieruchomość rolną, a w listopadzie 2017 r. kończy się spłata pożyczki, uznano, że mają możliwość zgromadzić środki finansowe na pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania, które nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł, z wyjątkiem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wynoszącego 250 zł . Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.