II SA/Ke 412/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 października 2008r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) na rzecz adwokata E. S.-P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 17 czerwca 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. K., od decyzji podjętej z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 5 maja 2008r. nr 1359 znak: [...] w sprawie przyznania A. K. pomocy w postaci zasiłku celowego w łącznej wysokości 172,57 zł, w tym: 100 zł z przeznaczeniem na poszukiwanie pracy i 72,57 zł jako opłata rachunku za gaz przelewem na konto bankowe Zakładu Gazowniczego oraz zasiłku celowego w kwocie 100 zł na zakup żywności w ramach programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że A. K. spełnia wynikające z przepisów art. 8 ust. 1 pkt. 1 o pomocy społecznej, kryterium kwalifikujące do pieniężnych świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłków celowych przyznawanych na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy, gdyż prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych dochodów, a kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Kolegium podkreśliło, że A. K. udzielono pomocy celowej w kwocie 272,57 zł, a łącznie z przyznanym zasiłkiem okresowym w wysokości 238,50 zł pomoc wyniosła 511,07 zł. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ze względu na ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje organ pierwszej instancji, nie było możliwe przyznanie pomocy w wysokości żądanej przez wnioskodawcę. Sytuacja finansowa Miejsko -Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jest trudna. Jak wynika ze sprawozdania, organ ten w miesiącu maju b.r. /tj. dacie podjęcia zaskarżonej decyzji/ na realizację świadczeń w postaci zasiłków celowych otrzymał dotację w wysokości 17 583,59 zł. Pomocy w tej formie udzielono 115 rodzinom. Średnia kwota przyznanego zasiłku celowego wynosiła 152,90 zł. Z kolei na zasiłki celowe z programu " Pomoc państwa w zakresie dożywiania "organ dysponował kwotą 27 650 zł i pomocy na ten cel udzielił 133 rodzinom. Średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 207,89 zł, tymczasem łączna pomoc finansowa w formie zasiłku celowego przyznana wnioskodawcy w miesiącu maju wyniosła 272,57zł. W tych warunkach, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji przyznając A. K. zasiłek celowy z przeznaczeniem na poszukiwanie pracy i zakup żywności w łącznej wysokości 272,57 zł, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ podkreślił, że każdorazowo wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest przede wszystkim od wielkości środków, jakimi dysponuje organ. Niedostatek środków na realizację świadczeń nie pozwala na przyznawanie pomocy w formie i wysokości zaspakajającej wszystkie, chociażby najbardziej pilne potrzeby osób i rodzin ubiegających się o pomoc. W tej sytuacji organy zmuszone są do miarkowania pomocy i wprowadzania ograniczeń głównie w zakresie rozmiaru udzielanych świadczeń oraz ich formy. Organ II instancji również wskazał, że ustawa o pomocy społecznej kierowana jest do ludzi. Dlatego A. K. nie może oczekiwać pieniężnej pomocy społecznej na utrzymanie kotów. Nie ma jednak przeszkód, aby z tym problemem zwrócił się do organizacji zajmujących się ochroną zwierząt. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył A. K. wnosząc o zmianę kwoty przyznanej pomocy na równowartość jednej średniej krajowej regularnie płatnej raz w miesiącu, podlegającej rewaloryzacji, umożliwiającej właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy w Polsce. Skarżący nie zawarł w skardze żadnych merytorycznych zarzutów, a jedynie powołał art. 1- 3, 6-9, 15 pkt 2, 16, 17, 20- 22, 24, 30-32, 37, 39, 40, 45-47, 50, 51, 54, 59-61, 64- 68, 71, 73- 78, 82- 84, 86, 87, 91, 164, 166, 167, 169, 171 Konstytucji RP, art. 1 pkt 1 i 2, 2, 11, 11a ustawy o ochronie zwierząt, art. 2, 3, 6- 8, 11 pkt 3, 14- 25, 36 pkt d, f, pkt 2 b, h, 38 pkt 6, 39, 41, 43, 70, 89, 100, 101, 106 pkt 2, 107, 108, 110, 112 pkt. 13, 115- 123, 126 - 134 ustawy o pomocy społecznej i europejską kartę społeczną /bez wyszczególniania artykułów/ oraz zawnioskował o "skierowanie do psychiatry" zarządu MGOPS, pracownika socjalnego i składu orzekającego SKO. Z kolei pełnomocnik skarżącego adw. E. S. – P. w piśmie z dnia 19 września 2008r. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 107 kpa, wskazując, że z uzasadnienia decyzji nie wynika jaką konkretnie kwotą dysponowały organy na udzielenie pomocy społecznej i na jakiego rodzaju potrzeby oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne zasiłki celowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm./ zwanej dalej w skrócie ustawą, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z powyższej regulacji wynika więc, że zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach, zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie, jakby chciał tego skarżący, źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla osoby korzystającej z pomocy społecznej, w jej dążeniu do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może jednak oznaczać bezwarunkowego zaspokajania jej wszystkich żądań i akceptowania przez organy postawy roszczeniowej. Ponadto pomoc ta powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania i nie może być instytucją, która ma przejąć cały ciężar utrzymania osoby, która ze swej strony nie podejmuje żadnych działań w celu poprawy swojej sytuacji. Zwrócić również należy uwagę, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej /art. 39 ust. 1 ustawy/. Z kolei w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe uregulowanie wskazuje więc, że decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony. Tak więc zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub też, że jego rozmiar będzie różny od tego, który określił we wniosku. Jednakże uznaniowość nie oznacza swobody organu orzekającego, który swoje stanowisko musi należycie uzasadnić. Podkreślić przy tym należy, że jeśli organ pomocy społecznej oceni z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własną zdolność finansową i uzna, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego w oczekiwanej przez niego wysokości, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. W niniejszej sprawie organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Ustalone bowiem zostało, wbrew zarzutowi pełnomocnika skarżącego zawartego w piśmie z dnia 19 września 2008r., jakimi środkami finansowymi dysponował organ I instancji w miesiącu wydawania decyzji, jaka była ich średnia wysokość w skali danego miesiąca oraz ile osób korzystało w danym miesiącu z tej formy pomocy. Ponadto uzasadniając przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w wysokości łącznej 272,57 zł organ wziął pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącego, który niewątpliwie spełnia warunki do jego otrzymania, ale również swoje możliwości finansowe i potrzeby innych osób starających się w tym czasie o pomoc pieniężną. W związku z powyższym nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny, a swoje stanowisko uzasadniły z naruszeniem art. 107 kpa. Odnosząc się do żądania skarżącego dotyczącego przyznania mu zasiłku w wysokości średniej krajowej pensji, płatnego regularnie raz w miesiącu, stwierdzić należy, że nie mieści się ono w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Określona w art. 39 ust. 1 ustawy niezbędna potrzeba ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. Jak już wcześniej wspomniano pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, nie jest zaś jej rolą pełne zaspokajanie potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Ponadto zasiłek celowy, jak na to wskazuje chociażby jego nazwa, przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego też nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny. Zapewnieniu stałego i systematycznego dostarczania środków finansowych służą zasiłek stały /który przysługuje tylko osobom całkowicie niezdolnym do pracy/ oraz zasiłek okresowy. Z tego ostatniego świadczenia skarżący już korzysta. Zauważyć przy tym należy, iż maksymalna wysokość zasiłku stałego wynosi 444 zł zaś okresowego 418 zł. w związku z czym chociażby już z tego powodu nie jest możliwe przyznanie skarżącemu regularnie płatnego świadczenia pieniężnego w żądanej przez niego wysokości. Odnosząc się do kwestii wskazanych w skardze, to stwierdzić należy, że zawierają one obraźliwe sformułowania dotyczące członków organów i jako takie są bez znaczenia przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji. Natomiast jeśli chodzi o powołane przez skarżącego przepisy ustawy Konstytucji RP, ustawy o pomocy społecznej i ochronie zwierząt, to nie mogą one mieć wpływu na przyznanie skarżącemu zasiłku w wysokości odpowiadającej średniej krajowej pensji. Ponadto Sąd nie może ocenić, czy zaskarżona decyzja narusza uregulowania zawarte w Europejskiej Karcie Społecznej, ponieważ samo tylko wymienienie z nazwy aktu prawnego jest zbyt ogólnikowe, aby można się było do niego odnieść. Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 cytowanej ustawy, w myśl którego wyznaczony adwokat, otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 2 ust. 2 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U. nr 163 poz.1348 ze zm./ Sąd ustalił wynagrodzenie w przedmiotowej sprawie w kwocie 292,80 zł., w tym VAT 52,80 zł. W przyznanej kwocie nie mieści się uiszczona przez pełnomocnika opłata skarbowa w wysokości 17 zł, ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1lit. c ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej /Dz. U. nr 225 poz. 1635/, nie podlega opłacie skarbowej udzielenie pełnomocnictwa w sprawach, załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej. Dlatego też poniesionych przez adwokata wydatków z tym związanych nie można uznać za niezbędne, w rozumieniu § 19 pkt 2 powołanego Rozporządzenia.