II SA/Ke 416/17
PostanowienieWSA w Kielcach2017-09-14
Skład orzekający: Małgorzata Długońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca samodzielnie gospodarstwo domowe i mieszkająca za granicą, spłacająca kredyt i pożyczki, może zostać zwolniona od całości kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, jeśli jej dochody wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych?Ratio decidendi
Osoba fizyczna ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym musi wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Samo spłacanie kredytu bankowego i pożyczek nie uzasadnia całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza gdy dochody pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i nie ma się nikogo na utrzymaniu. W takich przypadkach dopuszczalne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, np. zwolnienie od wpisu od skargi, aby umożliwić jej rozpoznanie.Stan faktyczny
Skarżący P.S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Skarżący mieszka w Wielkiej Brytanii, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie wykazał majątku, a jego dochody wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Posiada jednak kredyt bankowy i pożyczki, a także poniósł znaczne koszty remontu wynajmowanego lokalu. Wniosek o zwolnienie od całości kosztów został oddalony, przyznano natomiast zwolnienie od wpisu od skargi.Rozstrzygnięcie
I. Zwolniono skarżącego od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. II. Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S. o zwolnienie od kosztów sądowych. w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia: I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.
P. S. złożył na formularzu PPF wniosek o zwolnienie kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.
Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i mieszka w Wielkiej Brytanii. Skarżący nie wykazał żadnego majątku, jako najemca posiada lokal o powierzchni 55 m kw. Wnioskodawca oświadczył, że jego miesięczne dochody są różne od 0 £ do 1500 £. W roku podatkowym 2016/2017 jego roczny dochód z umowy o pracę wyniósł 6764 £, a przychód z tytułu self-employment 6350 £, przy kosztach 3930 £. Do rozliczenia jest strata z roku 2015/2016. Skarżący oświadczył, że jego dochody w Wielkiej Brytanii są zawsze poniżej kwoty podlegającej opodatkowaniu, wystarczają jedynie zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym najtańszą żywność, środki czystości, ubrania. Skarżący podał następujące stałe wydatki i zobowiązania: kredyt w banku w Wielkiej Brytanii – 5000 £, pożyczki zaciągnięte w Polsce – około 50000 zł, opłata za mieszkanie – 500 £, dojazd do pracy – 150 £, zakup leków – 100 £, media - 100 £, inne podstawowe niezbędne wydatki – 500 £ miesięcznie. wnioskodawca co roku korzysta z rządowej pomocy socjalnej "Tax credit" na ciepły posiłek i ogrzewanie w zimie oraz wsparcia organizacji kościelnych. Skarżący wydał na remont lokalu wynajmowanego 75000 zł, obecnie trwa postępowania apelacyjne w sprawie sądowej o zwrot poniesionych kosztów. Oświadczył, że obecnie nie dysponuje kwotą 500 zł na uiszczenie wpisu.
Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży jednak obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę dochodzącą swych roszczeń przed sądem.
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. Pozostałe ewentualne opłaty sądowe, które mogą się pojawić na późniejszym etapie postępowania sądowoadministrayjnego, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, z wyjątkiem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wynoszącego 250 zł.
Analizując zawarte we wniosku oświadczenie P.S. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach referendarz sądowy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Mając na względzie wysokość dochodu osiąganego przez wnioskodawcę oraz wydatki związane z bieżącym utrzymaniem w Wielkiej Brytanii, uznał natomiast, że przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi (co umożliwi jej rozpoznanie), będzie wystarczającą formą pomocy ze strony Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść wszystkich kosztów postępowania. Zauważyć należy, że wnioskodawca osiąga dochody z umowy o pracę i samozatrudnienia oraz pomocy socjalnej od rządu i organizacji kościelnych, co umożliwia planowanie wydatków. Ponadto nie ma nikogo na utrzymaniu, co skutkuje możliwością wydatkowania całości pobieranych świadczeń wyłącznie na własne potrzeby. Osiągany dochód wystarcza do zapewnienia jego podstawowych warunków życiowych.
Okoliczność, że skarżący spłaca kredyt bankowy i pożyczki nie uzasadnia całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie kredytu musiała poprzedzać pozytywna analiza sytuacji finansowej strony w zakresie możliwości spłaty pożyczonej kwoty. Przy tym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią całość kosztów sądowych.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło