II SA/Ke 419/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 15 kwietnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozbawienia statusu osoby poszukującej pracy I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M.S-P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r. znak: [...] Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 22 marca 2019 r., znak: [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie pozbawienia W.S. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i argumentację prawną. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia 15 marca 2017 r., znak: NSI.7102.42.2017.JS, W.S. został uznany za osobę poszukującą pracy. Następnie decyzją z dnia 31 października 2017 r. organ I instancji orzekł o utracie przez W.S. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r., w uzasadnieniu wskazując, że pismo strony z dnia 22 września 2017 r. zostało uznane za wniosek o wyrejestrowanie z tym dniem. Od decyzji z dnia 31 października 2017 r. strona złożyła odwołanie, zarzucając, że organ I instancji niezasadnie uznał, że strona wniosła o wyrejestrowanie z dniem 22 września 2017 r. Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia 22 listopada 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, od której W.S. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Sąd ten wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 51/18, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 22 listopada 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r., wskazując na konieczność ustalenia rzeczywistej woli W.S. w zakresie wniosku o pozbawienie statusu poszukującego pracy. Organ I instancji pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r. wezwał zatem W.S. do stawiennictwa w Miejskim Urzędzie Pracy w Kielcach w celu wzięcia udziału w postępowaniu. W dniu 14 sierpnia 2018 r. W.S. w Miejskim Urzędzie Pracy sporządził oświadczenie, w treści którego wskazał, że nie podtrzymuje wniosku z dnia 22 września 2017r. o wyrejestrowanie z ewidencji." Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że decyzją organu I instancji z dnia 15 lutego 2018 r. W.S. ponownie został uznany za osobę poszukującą pracy. Na skutek ww. wyroku WSA w Kielcach z obrotu prawego zostały wyeliminowane decyzje w przedmiocie pozbawienia W.S. statusu poszukującego pracy z dniem 22 września 2017 r., a zainteresowany nie podtrzymał swego wniosku o wyrejestrowanie, a zatem na dzień 15 lutego 2018 r. tj. na dzień ponownej rejestracji W.S. jako osoby poszukującej pracy, status poszukującego pracy zainteresowany już posiadał. Tym samym koniecznym stało się przeprowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia 15 lutego 2018 r. Organ I instancji w dniu 6 września 2018 r. wydał decyzję uchylającą w całości decyzję z dnia 15 lutego 2018 r. orzekającą o uznaniu W.S. za osobę poszukującą pracy z dniem 15 lutego 2018 r., w podstawie prawnej wskazując art. 154 k.p.a. Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia 9 października 2018 r. orzekł o uchyleniu tej decyzji i umorzeniu postępowania organu I instancji, wskazując, że niezbędnym jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia 15 lutego 2018 r. orzekającej o przyznaniu statusu poszukującego pracy, jednakże, aby to uczynić, konieczne jest uprzednie zakończenie postępowania dotyczącego pozbawienia W.S. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w wyniku wydania decyzji z dnia 15 lutego 2018 r. zainteresowany uzyskał konkretne uprawnienia - status osoby poszukującej pracy, a tym samym jej wyeliminowanie w trybie art. 154 k.p.a. jest nieprawidłowe. Organ I instancji, realizując wskazania zawarte w ww. decyzji z dnia 9 października 2018 r. wydał decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego pozbawienia W.S. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r., której to decyzji strona zarzuciła niewłaściwe sformułowanie uzasadnienia. Rozpatrując odwołanie oraz całość zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ II instancji stwierdził, że w konsekwencji uchylenia przez Sąd wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 51/18, decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 22 listopada 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r. oraz niepodtrzymaniem przez W.S. wniosku z dnia 22 września 2017 r. o wyrejestrowanie z ewidencji osób poszukujących pracy, koniecznym stało się umorzenie postępowania w przedmiocie pozbawienia zainteresowanego statusu osoby poszukującej pracy z tym dniem, a zatem organ I instancji w zaskarżonej decyzji zawarł prawidłowe rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwie sformułowanego uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że uzasadnienie faktyczne i prawne - zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. - jest niezbędnym elementem decyzji administracyjnej. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne, opisał ciąg zdarzeń skutkujących wydaniem zaskarżonej decyzji, a także wskazał, na jakim przepisie oparł zawarte w decyzji rozstrzygnięcie. Organ II instancji zgodził się jednak z częścią zarzutów dotyczących sposobu sformułowania uzasadnienia wskazanych w odwołaniu, uznając za niewłaściwe użycie przez organ I instancji stwierdzenia: "z uwagi na mnogość pism, wniosków i skarg, w których pogubił się sam skarżący", bowiem nie stanowi ono wyjaśnienia podjętego rozstrzygnięcia i jest raczej negatywną oceną postępowania strony, co jest niedopuszczalne w uzasadnieniu decyzji i stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. Organ odwoławczy nie zgodził się natomiast ze stwierdzeniem strony, że organy celowo doprowadziły do tego, iż w obrocie prawnym "funkcjonują niepotrzebnie dwie decyzje". Taki stan rzeczy wynika z ww. wyroku Sądu, który uchylił decyzję w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r., nie zaś z celowego działania organów. Ponadto organ II instancji nie podzilił stanowiska strony, że zasadnym byłoby wskazanie w uzasadnieniu decyzji okoliczności związanych z “nielegalną eksmisją z budynku organu", czy "podejmowanymi próbami rejestracji", gdyż nie są to zdarzenia mające wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że zastrzeżenia dotyczące nieprawidłowości w sformułowaniu uzasadnienia nie mają wpływu na ważność zaskarżonej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody Świętokrzyskiego wywiódł W.S., zarzucając zaskarżonej decyzji, że organowi przyświecały negatywne dla strony cele, w szczególności wola “ukrycia prawdziwych faktów z działalności MUP oraz Wojewody Świętokrzyskiego". Skarżący wniósł o uchylenie powyższego aktu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony dla skarzącego z urzędu poparł skargę z tym, że wniósł o uchylenie uzasadnień decyzji obu instancji, nie kwestionując samych rozstrzygnięć. Zarzucił, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji niezgodnie z prawdą stwierdził, że strona, składając liczne wnioski, pogubiła się w ich ilości. Ponadto uzasadnienie narusza dobra osobiste skarżącego. Pełnomocnik strony wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga W.S. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, choć nie było to zasadniczym przedmiotem zarzutów skarżącego, że rozstrzygnięcie sprawy polegające na umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie jest w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Skoro więc W.S. w dniu 14 sierpnia 2018 r. cofnął wniosek z dnia 22 września 2017 r. o "wyrejestrowanie z ewidencji" (precyzowany w toku postępowania przez organy jako wniosek o pozbawienie go statusu osoby poszukującej pracy), a ten właśnie wniosek zainicjował przedmiotowe postępowanie administracyjne, to słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia tego postępowania. Zważyć należy, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter, bądź sprawa została już ostatecznie lub prawomocnie zakończona. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. Aby taki stan rzeczy zaistniał, nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy zatem do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2018 r. II SA/Po 1202/17, lex nr 2524774 i tam: wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. II FSK 2113/16, lex nr 2467378). Bezprzedmiotowość postępowania, w rozumieniu przyjętym na gruncie art. 105 § 1 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy w sprawie nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji jakiekolwiek rozstrzygnięcie - pozytywne czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. W niniejszej sprawie wobec braku żądania W.S., by w sposób władczy organy administracji rozstrzygały w jakimkolwiek zakresie o żądaniu zawartym we wniosku dnia 22 września 2017 r., z uwagi na cofnięcie tego wniosku, właściwym było umorzenie postępowania administracyjnego zainicjowanego tym wnioskiem. Zarzuty skargi koncentrują się na uzasadnieniu decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W odwołaniu strona wyartykułowała zarzuty szczególnie wobec użytych w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej słów: "z uwagi na mnogość pism, wniosków i skarg, w których pogubił się sam skarżący". Odnosząc się do tego zarzutu, organ odwoławczy zgodził się z autorem odwołania, że powyższe stwierdzenie nie stanowi wyjaśnienia podjętego rozstrzygnięcia i jest raczej negatywną oceną postępowania zainteresowanego, co jest niedopuszczalne w uzasadnieniu decyzji i stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. Jednakże równocześnie organ ten ocenił, że takie nieprawidłowości w sformułowaniu uzasadnienia nie mają wpływu na ważność kwestionowanej odwołaniem decyzji. Zatem, po pierwsze, uzasadnienie decyzji drugoinstancyjnej spełnia wymagania określone art. 107 § 3 k.p.a. i w sposób wszechstronny wyjaśnia motywy wydanego rozstrzygnięcia. Wojewoda Świętokrzyski odniósł się do zarzutów i argumentacji odwołania i wyjaśnił powody, dla których odwołania nie uwzględnił. A to przede wszystkim ta decyzja jest przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Decyzja organu drugiej instancji ostatecznie rozstrzyga sprawę i kończy etap postępowania administracyjnego. Jej uzasadnienie spełnia standardy wymagane przepisami obowiązującego prawa. Po drugie, dostrzeżone przez organ odwoławczy naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez użycie w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej stwierdzeń niewłaściwych z punktu widzenia zasad prawa procesowego nie mogło i nie miało wpływu na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego zostało ocenione jako prawidłowe. O ile więc nie można wykluczyć, że naruszenie prawa mające związek z uzasadnieniem decyzji administracyjnej będzie wymagało jej wyeliminowania z obrotu prawnego w całości lub części, to jednak taka sytuacja będzie mogła mieć miejsce tylko w przypadku, gdy naruszenie to będzie miało (mogło mieć) wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Z tych powodów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia jego dóbr osobistych, podnieść trzeba, że sąd administracyjny tego rodzaju roszczeń nie rozpoznaje. Sądem właściwym w sprawach o naruszenie dóbr osobistych jest sąd powszechny. Wobec powyższego, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).