II SA/Ke 42/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi J. K., K. K., G. K., I. K. i K. K. – J. na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] znak: [...] orzekającą o odmowie przywrócenia w ewidencji gruntów kształtu działki nr 160/1, położonej w obrębie Ż., gmina R. zgodnego z księgą wieczystą Nr Kw. [...], w granicach sprzed 29 czerwca 1989 r. oraz wznowienia jej granic na gruncie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że na mapie ewidencji gruntów sporządzonej w 1969 r. uwidoczniona została nieruchomość oznaczona numerem 160 o pow. 1,47 ha. W dniu 17 stycznia 1975 r. dla potrzeb prowadzonego postępowania uwłaszczeniowego opartego na przepisach ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, został sporządzony szkic aktualizacyjny przedstawiający podział działki nr 160 na działki nr 160/1 o pow. 1,35 ha, w użytkowaniu G. L. i 160/2 o pow. 0,12 ha, położoną od strony południowej, w użytkowaniu A. S. W dniu [...] został wydany akt własności ziemi nr[...], w którym stwierdzono, że G. L. stała się właścicielem m. in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr 160/1 o pow. 1,35 ha. Część z działki nr 160/1 o powierzchni (ta część) 0,2499 ha G. L. sprzedała Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K. aktem notarialnym z dnia [...]. Podział działki nr 160 uwidoczniony na szkicu z 1975 r. wykonanym dla potrzeb uwłaszczenia nie został odzwierciedlony na mapie ewidencyjnej, ani po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego, ani w czasie aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu Ż., dokonanej po scaleniu zatwierdzonym decyzją Wojewody z dnia [...]. Działka nr 160/1 nie była objęta tym scaleniem. Po tej aktualizacji powierzchnia działki nr 160/1 została określona na 1,09 ha. W efekcie powyższego wyrys z 10 września 1986 r. na podstawie którego została założona księga wieczysta Nr Kw. [...], w części dotyczącej działki nr 160/1 w rzeczywistości odzwierciedlał nieruchomość zawierającą w swych granicach działkę nr 160/1 objętą AWZ nr [...] oraz działkę nr 160/2, której ten akt własności ziemi nie dotyczył. Organ II instancji zaakceptował również ustalenia organu I instancji, z których wynikało, że akty własności ziemi wydane w 1975 r. dla Z. S. m. in. na działkę nr 161 i dla I. i M. małż. B. m. in. na działkę nr 161/1 zostały w wyniku odwołania uchylone, a następnie w ponownym postępowaniu uwłaszczeniowym wydano nowe akty własności ziemi. Dla Z. S. wydano akt własności ziemi na działkę nr 161/2, a dla I. i M. małż. B. m. in. na działkę nr 161/1. W toku tego postępowania połączono działkę oznaczoną na szkicu aktualizacyjnym sporządzonym w 1975 r. numerem 160/2 o pow. 0,12 ha, , z częścią działki nr 161, graniczącej od wschodu z działką nr 160. Powstałą w ten sposób działkę oznaczono numerem 161/2. W 1989 r. na zlecenie Z. S. geodeta J. W. dokonał podziału jej nieruchomości oznaczonej w wydanym dla niej AWZ numerem 161/2. W ewidencji gruntów działka ta oznaczona była wówczas numerem 161 i sąsiadowała od wschodu z działką oznaczoną w ewidencji numerem 160/2, która należała do I. i M. małż. B. i była oznaczona w ich AWZ numerem 161/1. Od zachodniej strony z dzieloną nieruchomością Z. S. graniczyła wówczas działka nr 264 stanowiąca własność M. L. oraz działka nr 160/1, należąca do I. i W. małż. K., którym G. L. przekazała ją aktem notarialnym z dnia [...]. Mimo tego w toku postępowania podziałowego jako właścicielka występowała dalej G. L. i ona też podpisała protokół graniczny z dnia 22 marca 1989 r. W wyniku tego podziału z działki numer ewidencyjny 161 powstały działki numer 161/1, 161/2, 161/3, 161/4 i 161/5, a w wyniku dalszych podziałów działek nr 161/1 i 161/5 dokonanych w 2002 r. – powstały obecne działki numer 161/6, 161/7, 161/8, 161/9, 161/10, 161/11, 161/12 i 161/13. Ustalone w czasie tego postępowania podziałowego granice były i są zgodne z: granicami ustalonymi na szkicu aktualizacyjnym z 1975 r., który stał się podstawą uwłaszczenia, ze stanem prawnym wynikłym z uwłaszczenia i ze stanem użytkowania, co potwierdzili własnoręcznymi podpisami G. L., M. L., Z. S. i M. B. Z powyższego, zdaniem organu wynika, że G. L. nigdy nie użytkowała spornej działki numerem 160/2 o pow. o,12 ha, oznaczonej na szkicu aktualizacyjnym z 1975 r. sporządzonym do uwłaszczenia, ani też nie posiadała na nią tytułu własności. Na skutek błędnego wykazania granic na mapie ewidencyjnej wykonano wyrys z 10 września 1986 r. w oparciu o który założona została księga wieczysta nr kw. [...]. W efekcie dla tej samej nieruchomości założone są zdublowane księgi wieczyste Nr Kw. [...] oraz [...], [...] i [...]. Zdaniem organu do rozstrzygnięcia zaistniałego sporu co do zasięgu prawa własności powołane są sądy powszechne, a spór ten nie może być rozwiązany w postępowaniu rejestrowym, gdyż rolą ewidencji gruntów jest rejestrowanie stanów prawnych, a nie orzekanie w tym zakresie. Dlatego organ II instancji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą aktualizacji operatu ewidencji gruntów. W skardze na tę decyzję J. K., K. K., G. K., I. K. i K. K.-J. wnieśli o jej uchylenie, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący zarzucili, że: 1). organy administracji z naruszeniem art. 7 kpa nie dokonały dokładnych ustaleń stanu faktycznego sprawy, przez co nie usunęły istniejących wątpliwości i oparły swoje rozstrzygnięcia na błędnym stanie faktycznym. Stwierdzenie, że uregulowanie rozbieżności w zapisach w założonych księgach wieczystych powinno nastąpić w drodze postępowania przed sądem rejonowym o uzgodnienie stanu w księgach wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, nie zwalnia organu od ustalenia stanu faktycznego i od przywrócenia w ewidencji gruntów kształtu działki 160/1 według jej stanu sprzed 1989 r., 2). decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma fakt wcześniejszego założenia dla nieruchomości nr 160/1 księgi wieczystej Nr Kw. [...], gdyż dla nieruchomości która ma założoną księgę wieczystą, nie mogą być zakładane nowe księgi. W konsekwencji wszystkie decyzje dotyczące działki nr 160/1 wydawane po 1986 r. były nieważne. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że zarzuty skarżących zmierzają w rzeczywistości do udowodnienia w postępowaniu ewidencyjnym swoich praw właścicielskich do części nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów numerami 161/7, 161/6, 161/2 i 161/3, stanowiących obecnie przedmiot odrębnych własności. Na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. skarżący J. K. i I. K. wnieśli o zawieszenie postępowania, względnie odroczenie rozprawy do czasu prawomocnego rozpoznania toczącej się przed WSA w Kielcach pod sygnaturą II S.A./Ke 1134/05 sprawy ze skargi tych samych skarżących co w niniejszej sprawie, na decyzję SKO utrzymującą w mocy własną decyzję stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr 161 o pow. 0,76 ha położonej w wsi Ż. gmina R., stanowiącej własność Z. S., na pięć działek oznaczonych numerami: 161/1, 161/2, 161/3, 161/4 i 161/5. Organ wniósł o oddalenie tego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do zasad wynikających z przytoczonych przepisów, organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę przeprowadziły szczegółowe postępowanie dowodowe, które doprowadziło do dokładnego i niewątpliwego wyjaśnienie istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego. W szczególności organ I instancji, wykonując wskazania zawarte w decyzji Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] uchylającej poprzednią, wydaną w tej samej sprawie decyzję Starosty odmawiającą przywrócenia w ewidencji gruntów kształtu działki nr 160/1 zgodnego z księgą wieczystą nr Kw. 23648, zlecił sporządzenie opracowania dokumentacji pozwalającej porównać stan prawny przedmiotowej nieruchomości wynikający z ksiąg wieczystych ze stanem wynikającym z aktualnej ewidencji gruntów. Opracowanie to, stanowiące w istocie opinię biegłego o jakiej mowa w art. 84 kpa, zostało sporządzone przez geodetę uprawnionego J. R., a więc osobę która z racji posiadanych wiadomości specjalnych z zakresu geodezji, mogła występować w sprawie w tym charakterze. Sporządzone przez geodetę J. R. opracowanie w sposób fachowy, dokładny i oparty na wszechstronnym rozważeniu wszystkich dostępnych dokumentów, wyjaśniło losy przedmiotowych działek od daty założenia ewidencji gruntów aż do ostatnich dotyczących ich zdarzeń. Biegły wyjaśnił też przekonywująco przyczyny rozbieżności pomiędzy stanem przedmiotowej nieruchomości ujawnionym w księgach wieczystych, a stanem prawnym wynikającym z tytułów własności i stanem wynikającym z aktualnej ewidencji gruntów. Z tych przyczyn organ miał pełne podstawy, aby oprzeć swoje ustalenia w sprawie na opracowaniu biegłego geodety. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego (gdyż to było w istocie przedmiotem niniejszego postępowania, a nie powtarzane przez organy administracji za wnioskiem przywrócenie w ewidencji gruntów kształtu działki zgodnego ze stanem pożądanym przez wnioskodawców), ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Przykładowo można wyjaśnić, że w razie powstania sporu co do tego czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie ewidencji gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego (tj. o uzgodnienie stanu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku, w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 47 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Dokumenty te zostały określone w § 46 ust. 2 tego rozporządzenia. Są to:.. .1) prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, .......akty normatywne, 2) opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumenty architektoniczno-budowlane gromadzone i przechowywane przez organy administracji publicznej, 4) ewidencje publiczne prowadzone na podstawie innych przepisów. W niniejszej sprawie nie mogło być wątpliwości, że istotą i rzeczywistą treścią żądań skarżących była sprawa zasięgu ich prawa własności, które to roszczenie próbowali oni zrealizować w drodze niedopuszczalnych zmian w operacie ewidencji gruntów, z pominięciem właściwej w takich sprawach drogi postępowanie przed sądem powszechnym. Świadczy o tym bowiem fakt istnienia dla spornej nieruchomości kilku ksiąg wieczystych, w których ujawnieni są różni właściciele. Skarżący nie przedstawili żadnego ze wskazanych w przytoczonym przepisie dokumentów. Domagali się bowiem ujawnienia w ewidencji gruntów stanu z księgi wieczystej, która nie mieści się w żadnej ze wskazanych w § 47 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, kategorii dokumentów. Również mapa sporządzona do założenia tej księgi wieczystej, a ściślej wyrys z ówczesnej mapy ewidencyjnej, nie mógł być podstawą zmian w ewidencji, ponieważ nie miał cech opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierającego wykazy zmian danych ewidencyjnych, czego wymaga przytoczony § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z tych przyczyn ich wniosek nie mógł być uwzględniony, o czym trafnie orzekły organy administracji. Oceniając zarzut skarżących sprowadzający się do twierdzenia, że rozstrzygające znaczenie dla oceny stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości mają wpisy w księdze wieczystej, która pierwsza została założona dla tej nieruchomości należy wskazać, że wpis w księdze wieczystej, choć korzysta z domniemania jego zgodności ze stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej (art. 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity Dz. U. Nr124/01 poz.1361ze zm.), nie jest tytułem własności, ani też nie jest niepodważalny. W razie bowiem niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności w drodze powództwa cywilnego (art. 10 ust. 1 powołanej ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Zasada ta ma zastosowanie zwłaszcza wtedy, gdy - tak jak w niniejszej sprawie – dla jednej nieruchomości prowadzonych jest dwie lub więcej ksiąg wieczystych. Nie było również w sprawie podstaw do zawieszania niniejszego postępowania, ani tym bardziej odraczanie rozprawy, do czasu prawomocnego rozpoznania toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach pod sygnaturą II S.A./Ke 1134/05 sprawy ze skargi tych samych skarżących co w niniejszej sprawie, na decyzję SKO utrzymującą w mocy własną decyzję stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr 161 o pow. 0,76 ha położonej w wsi Ż. gmina R., stanowiącej własność Z. S., na pięć działek oznaczonych numerami: 161/1, 161/2, 161/3, 161/4 i 161/5. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Według niekwestionowanej wykładni tego przepisu, celowość zawieszenia postępowania na podstawie przytoczonego przepisu powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem (art. 145 § 1 pkt 7, art. 145a k.p.a), jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 u.p.p.s.a.) na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż nawet w razie uchylenia zaskarżonych w sprawie II SA/Ke 1134/05 decyzji i następnie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki nr 161 z 1989 r., o co wnosili skarżący w tamtym postępowaniu, w dalszym ciągu nie będą oni dysponować żadnym z dokumentów, na podstawie których, zgodnie z § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, może być wprowadzona zmiana w ewidencji gruntów. Dlatego w wyniku tamtej sprawy nie będą mogły wystąpić przesłanki do wznowienia niniejszego postępowania, ani kontrolowanego postępowania administracyjnego. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).