II SA/Ke 422/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2024 r. [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też "Kolegium") zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2024 r. [...], po rozpoznaniu zażalenia S. J. i M. J., utrzymało w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta K. (dalej też "Prezydent") z [...] grudnia 2023 r. znak: [...] ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek Ł. P., dotyczącego ustalenia przebiegu granicy nieruchomości położonych w K. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków Miasta K. w obrębie 0032 nr działki [...] stanowiącej własność Ł. P., z nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr działki [...], będącą własnością S. J. i M. J., w sposób następujący: koszty opisanego wyżej postępowania ustalono na kwotę 3.868,00 zł; zobowiązano Ł. P. do wpłaty kwoty 1.934,00 zł w terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie niniejsze stanie się ostateczne, na rachunek bankowy Urzędu Miasta K. nr [...] zobowiązano S. J. i M. J. solidarnie do wpłaty kwoty 1.934,00 zł w terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie niniejsze stanie się ostateczne, na rachunek bankowy Urzędu Miasta K. nr [...] W uzasadnieniu powyższego postanowienia Kolegium, powołując się na treść art. 29 ust. 1 ust. 3, art. 30 ust. 1 i art. 33 ust. 2 pkt 1-2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm., zwanej dalej "p.g.k."), wyjaśniło, że ustawa ta nie zawiera regulacji odnośnie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w trybie przewidzianym w art. 264 k.p.a. Organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę, bądź też po umorzeniu postępowania administracyjnego z uwagi na obiektywną niemożliwość ustalenia granicy w tym trybie ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami. Organ odwoławczy powołał się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 5/06 i wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego może, uwzględniając normę art. 152 k.c., obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Kolegium wskazało, że w tej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się z wniosku Ł. P., który wystąpił o rozgraniczenie nieruchomości nr ewid. [...] stanowiącej jego własność, z nieruchomością nr ewid. [...] będącą własnością S. J. i M. J.. Z akt sprawy wynika, że to postępowanie rozgraniczeniowe zostało zakończone decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2023 r. znak: [...] rozgraniczającą nieruchomości wzdłuż linii łączącej punkty nr [...] zaznaczonej na szkicu granicznym sporządzonym przez geodetę uprawnionego. Wobec powyższego Kolegium uznało, że Prezydent był uprawniony do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego zarówno wnoszącego o wszczęcie tego postępowania, jak i pozostałe jego strony, ponieważ również w ich interesie prawnym leżało ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, a ponadto niewątpliwie byli oni stronami tego postępowania. Kolegium wskazało, że sami wnoszący zażalenie przyznali, że spór graniczny z sąsiadami istniał od 2022 r., choć uważają go za wywołany sztucznie. W wyniku rozgraniczenia ustalono jednak, że granica prawna przebiega inaczej niż zastany stan zagospodarowania. Przechodząc dalej Kolegium wskazało, że warunkiem wydania postanowienia w przedmiocie kosztów jest wykazanie przez organ faktu ich poniesienia. W aktach sprawy znajduje się umowa nr [...] zawarta 23 czerwca 2023 r. pomiędzy Gminą K. a Ł. B. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą B. Geodezja Inżynieria Nieruchomości, do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...], jak również wystawiona faktura nr [...] z 12 grudnia 2023 r. za wykonane czynności na kwotę 3.868,00 zł oraz dowód jej zapłaty. Powołując się na treść art. 262 § 1 k.p.a. oraz art. 152 k.c. Kolegium podkreśliło, że koszty postępowania rozgraniczeniowego ponoszą właściciele, gdy postępowanie dotyczy rozgraniczenia sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Zatem w tej sprawie Ł. P. winien uiścić kwotę 1.934,00 zł, zaś S. J. i M. J. solidarnie winni uiścić kwotę 1.934,00 zł. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła M. J., zarzucając temu rozstrzygnięciu: 1) kwestionowanie istniejących oznaczeń granicznych działki nr [...] obręb 0032 (dokonanych wcześniej przez geodetę) zgodnych z operatem geodezyjno-kartograficznym; 2) nieuwzględnienie braku jakiegokolwiek sporu o granicę; 3) niezastosowanie się do art. 262 § 1 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają koszty postępowania, które wynikły z winy strony. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie aktu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazała w szczególności, że zgodnie z wyrokami sądów administracyjnych koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają strony tego postępowania, ale nie kategorycznie. Podkreśliła, że spór o granice nigdy nie istniał. Sąsiad nigdy nie poruszał kwestii przebiegu granicy, a przy zakupie przez nią działki w styczniu 2022 r. granicę sprawdzał geodeta i była ona zgodna z zapisami geodezyjno-kartograficznymi. Dodała, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość obciążania kosztami postępowania rozgraniczeniowego w całości tylko wnioskodawcę, jeżeli wniosek o rozgraniczenie okaże się całkowicie lub częściowo nieuzasadniony. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżenie art. 57d (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym. Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji sądu administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] położonymi w K. przy ul. [...] zostało wszczęte na wniosek Ł. P. z 20 kwietnia 2023 r. Działka nr [...] stanowi własność Ł. P. (wypis z rejestru gruntów - k. 4 akt adm.), natomiast działka nr [...] stanowi własność S. J. i M. J.. Prezydent Miasta K. orzekł o rozgraniczeniu powyższych nieruchomości - zgodnie z protokołem oraz szkicem granicznym sporządzonym przez geodetę uprawnionego. Dokumentacja opracowana w wyniku prac geodezyjnych została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (k. 14 - 18 akt adm.). Za wykonane czynności związane z rozgraniczeniem przedmiotowych nieruchomości, w tym przygotowanie dokumentacji rozgraniczeniowej Gmina K. uiściła wynagrodzenie wykonawcy prac geodezyjnych w kwocie 3.868,00 zł (k. 13 akt adm.), na podstawie faktury z 12 grudnia 2023 r. (k. 12 akt adm.) wystawionej zgodnie z umową z 26 czerwca 2023 r. (k. 7 akt adm.). Rozgraniczenie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm.) dalej jako "p.g.k." obejmuje co do zasady dwa stadia postępowania: administracyjne i przed sądem powszechnym (art. 29-39 tej ustawy). Zgodnie z art. 29 ust. 3 p.g.k. rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz sądy - w wypadkach określonych w ustawie. Z mocy art. 30 ust. 1 p.g.k. organ przeprowadza rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Stosownie zaś do art. 31 p.g.k., czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1 p.g.k.). Podkreślić należy, że p.g.k. nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w związku z tym do ustalania wysokości tych kosztów oraz zasad obciążania nimi stron tego postępowania stosuje się przepisy k.p.a. tj. art. 262 - 265 tej ustawy. Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Przy czym - zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" dotyczy interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. W okolicznościach kontrolowanej sprawy Kolegium dokonało prawidłowej wykładni przepisów prawa, w szczególności art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosowało. Koszty postępowania rozgraniczeniowego, na które składało się wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych, poniesione zostały w interesie wszystkich stron tego postępowania. Dlatego obowiązkiem ich uiszczenia zasadnie obciążono po połowie zarówno właścicieli działki nr [...] solidarnie, jak i właściciela działki nr [...]. W konsekwencji prawidłowo obciążono kosztami rozgraniczenia właścicieli działki nr [...] solidarnie, tj.: S. i M. małż. Jamioł w kwocie 1.934,00 zł. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że są one nieuzasadnione. Przede wszystkim podkreślić należy, że w sprawie dotyczącej ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego Sąd nie kontroluje procedury wyłonienia wykonawcy prac geodezyjnych, którą regulują przepisy odrębne, prawidłowości postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, w tym również decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia i zobowiązania do ich uiszczenia. Nie ma racji skarżąca twierdząc, że spór o granicę pomiędzy stronami postępowania nigdy nie istniał. Zasadniczą bowiem przesłanką wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek jednego z właścicieli nieruchomości sąsiednich jest stan sporności lub niepewności co do przebiegu granic tych nieruchomości (art. 153 k.c. w zw. z art. 29 ust. 1 p.g.k.). Stan ten nie może być jedynie subiektywną oceną jednego z właścicieli, lecz musi zostać potwierdzony wynikami postępowania rozgraniczeniowego. Mając to na uwadze, a także dokonaną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego ocenę prawną, Sąd uznał, że stanowisko organów obu instancji zasługuje na aprobatę. Dostępne dowody - protokół oraz szkic graniczny sporządzony przez geodetę uprawnionego - potwierdzają wyraźnie i bez wątpliwości, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało zasadnie zainicjowane przez Ł. P.. Postępowanie rozgraniczeniowe zakończone decyzją Prezydenta Miasta K. z 30 listopada 2023 r. potwierdziło bowiem, że granica prawna przebiega inaczej niż zastany stan zagospodarowania na gruncie. Nadto na okoliczność istnienia sporu granicznego wskazuje w istocie treść odwołania M. J. i S. J.. Nie jest zadaniem Sądu rozstrzyganie, kto konkretnie zainicjował konflikt sąsiedzki. Niewątpliwie jednak ustalenie granic w postępowaniu rozgraniczeniowym pozwoli obu stronom sporu na uniknięcie w przyszłości sytuacji konfliktowych związanych z przebiegiem granicy, ponieważ została ona wiążąco ustalona w sposób zgodny z przepisami prawa w postępowaniu administracyjnym, w którym wszystkie zainteresowane strony uczestniczyły i mogły zgłosić swoje ewentualne zastrzeżenia. W tej sytuacji, gdy konieczność ustalenia przebiegu granicy została potwierdzona wynikami przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, obciążenie kosztami tego postępowania wszystkich jego stron jest prawidłowe i nie narusza prawa. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.