II SA/Ke 423/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Asesor WSA Jacek Kuza ( spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2007r. sprawy ze skargi T. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...], którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością położoną w miejscowości Z., gm. I. - oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...] i [...], stanowiącą własność W. i T. K., a nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...] i [...], stanowiącą własność K. S. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że na wniosek W. K. i T. K. z dnia 28 lutego 2007 r. Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] wszczął postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące wymienionych w sentencji decyzji nieruchomości, upoważnił geodetę uprawnionego S. W. do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych i wezwał strony do stawienia się na gruncie wraz z dokumentami potwierdzającymi ich prawa własności. W czasie dwukrotnych czynności terenowych, o których właściciele przedmiotowych nieruchomości zostali powiadomieni z 7-dniowym wyprzedzeniem - nie doszło do zawarcia ugody. Dlatego geodeta przekazał Wójtowi Gminy część dokumentacji dotyczącej przeprowadzonego rozgraniczenia, tj. część operatu pomiarowego oraz protokół graniczny, a także sporządzoną przez siebie opinię. Z dokumentacji tej wynika, że przebieg granicy wskazany przez W. i T. K. jest odmienny od przebiegu granicy wskazanego przez K. S., a oba w/w wskazania różnią się od przebiegu granicy wskazanej na podstawie ewidencji gruntów i danych hipotecznych przez uprawnionego geodetę. W efekcie na gruncie nie ustalono bezspornie punktów granicznych, ani ich nie zastabilizowano. Ponadto z opinii geodety wynika, że duże rozbieżności istniejące pomiędzy przebiegiem granic ewidencyjnych przedmiotowych działek i granic istniejących na gruncie wskazują na błędy w pomiarach granic dla celów ewidencyjnych powstałe w latach 60-tych. Następnie organ II instancji przytoczył treść art. 34 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał możliwości dokonania rozgraniczenia w/w nieruchomości, bowiem materiał ten nie dokumentuje jednoznacznie i bezspornie przebiegu granicy pomiędzy tymi nieruchomościami. Ponadto strony nie zawarły ugody dotyczącej przebiegu granic. Dlatego SKO uznało, że umorzenie postępowania w sprawie przebiegu granic pomiędzy w/w nieruchomościami jest zasadne. Organ II instancji wyjaśnił również, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia będzie nadal prowadzone przez właściwy sąd powszechny, któremu Wójt Gminy, na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, z urzędu przekaże sprawę do rozpatrzenia. W skardze na tę decyzję T. i W. małż. K. wnieśli o "ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami ich i sąsiada K. S. w linii prostej przez środek studni". Skarżący wyjaśnili, iż skargę złożyli w obawie, że Urząd Gminy nie przekaże ich sprawy do Sądu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Zgodnie z art. 34 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne przytaczanej dalej jako Prawo geodezyjne (tekst jednolity Dz. U. Nr 240/05 poz.2027 ze zm.), jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Według natomiast art. 33. ust. 1 tej ustawy, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Z niekwestionowanych przez strony i mających oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym ustaleń organu II instancji wynika, że przeprowadzone zgodnie z art. 29 - 32 Prawa geodezyjnego postępowanie rozgraniczeniowe, nie doprowadziło do zawarcia przed geodetą ugody granicznej. Ponieważ strony nie złożyły również zgodnych oświadczeń co do przebiegu spornej granicy, organy administracji zasadnie i zgodnie z przytoczonym przepisem art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego, przeprowadziły analizę zebranych dowodów w celu stwierdzenia, czy w oparciu o nie było możliwe ustalenie przebiegu granicy. Negatywny wniosek wysnuty z tych rozważań znajduje oparcie zarówno w zgromadzonych w sprawie dowodach jak i w obowiązujących przepisach prawa. Stosownie do treści § 3 pkt 2 i § 5 Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45/99 poz. 453), dokumentami określającymi położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości stanowiącymi podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości są: 1) dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu granic: a) szkice graniczne, protokoły graniczne, akty ugody, b) zarysy pomiarowe z pomiaru granic, c) szkice wyznaczenia granic działek wydzielonych w wyniku scalenia, wymiany gruntów lub w wyniku podziału nieruchomości, d) inne dokumenty pomiarowe, obliczeniowe i opisowe pozwalające na ustalenie przebiegu granic, 2) w razie braku dokumentów, o których mowa w pkt 1, mapy i plany obejmujące granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę przebiegu granic, w szczególności: a) mapy jednostkowe nieruchomości, b) mapy katastralne, c) mapy scalenia i wymiany gruntów, d) plany parcelacyjne, e) mapa ewidencji gruntów, f) mapa zasadnicza. Jedynymi ujawnionymi w sprawie dokumentami, które stosownie do przytoczonych przepisów stanowią podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości, były mapa ewidencji gruntów wsi Z. i mapa zasadnicza tej wsi. Mapy te mogłyby jednak służyć do ustalenia przebiegu spornych granic, gdyby pozwalały na odtworzenie lub analizę przebiegu granic. Tymczasem z opinii geodety uprawnionego S. W. wynika, że duże rozbieżności pomiędzy ewidencyjną, zachodnią granicą działek nr [...],[...] i [...], a granicą istniejącą na gruncie, świadczą o istnieniu błędów w pomiarach granic działek wykonanych w latach 60-tych dla celów ewidencji gruntów. Ponieważ te błędne pomiary były podstawą powstania mapy ewidencji gruntów i następnie mapy zasadniczej, nie można było w sprawie przyjąć, że ujawnione mapy pozwalały na odtworzenie lub analizę przebiegu granic. Należy również pamiętać, że rozgraniczenia dokonuje się w pierwszej kolejności na podstawie stanu prawnego (art. 153 kc). Dowody więc który mogłyby być podstawą wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, musiałyby jednoznacznie wskazywać na aktualny stan prawny granic. Tymczasem wskazane przez geodetę rozbieżności pomiędzy przebiegiem przedmiotowych granic na gruncie i na mapie ewidencyjnej, świadczą o tym, że stan prawny tych granic mógł od czasu przeprowadzenia pomiarów do założenia ewidencji gruntów ulec zmianie, na przykład w wyniku tzw. uwłaszczenia opartego na przepisach ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27/71 poz. 250 ze zm.) lub zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu. Naprowadzone okoliczności wskazują, że nie było w sprawie podstaw do wydania decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu nieruchomości, o jakiej mowa w art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego, co niewadliwie przyjęły organy administracji obu instancji. Nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy pominięcie w sentencji decyzji Wójta Gminy z dnia [...] stwierdzenia o przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi, czego nie dostrzegł i nie skorygował organ II instancji. Choć bowiem treścią decyzji wydanej w myśl art. 34 ust. 2 ustawy jest umorzenie postępowania administracyjnego i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi, co oznacza, że to przekazanie jest istotnym elementem tej decyzji w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a. (por. uzasadnienie uchwały 5 sędziów NSA w Warszawie z dnia 19 maja 2003 r., OPK 31/02, ONSA 2003/4/122), to jednak wspomniane, ujęte w jednoznacznej i stanowczej formie rozstrzygnięcie "przekazuję sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi", znalazło się w uzasadnieniu tej decyzji. Ponieważ w związku z tym nie zachodzą żadne wątpliwości co do tego, że sprawa zostanie przekazana do rozpatrzenia sądowi, nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Wskazane rozstrzygnięcie powoduje również, że wyrażone w skardze obawy o nie przekazanie sprawy przez Urząd Gminy sądowi, są nieuzasadnione. Przedstawiony w skardze wniosek o ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami stron nie mógł być uwzględniony i świadczy o niezrozumieniu przez skarżących roli sądów administracyjnych. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, bądź stwierdza jej nieważność (art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie jest więc powołany do rozstrzygania spraw ze stosunków z zakresu prawa cywilnego (spraw cywilnych), do jakich należą sprawy o rozgraniczenie. Do rozpoznawania takich spraw w sytuacjach , w których otwiera się droga sądowa (art. 33 ust. 3 i art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego) powołane są sądy powszechne (sądy rejonowe i sądy okręgowe). Nawet jednak w sprawach o rozgraniczenie podlegających trybowi administracyjnemu, sąd administracyjny orzekając w sprawie skargi na decyzję administracyjną której przedmiotem jest umorzenie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi, nie może rozstrzygnąć o przebiegu spornej granicy, gdyż może stosować jedynie wskazane wyżej środki określone w przywołanym art. 145 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. Skoro zatem wskazane w skardze wnioski nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).