II SA/Ke 423/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi J. M. i M. M. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K. K. oraz K. M. na decyzję Wojewody z dnia 10 maja 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz J. M. i M. M. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K. K. oraz K. M. solidarnie kwotę 614 (sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 423/19 Uzasadnienie Decyzją z dnia 10 maja 2019 r., znak: [...], Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania małoletnich J. M. i M. M., reprezentowanych przez matkę, K. K., oraz K. M., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 29 marca 2019 r., znak: [...], o odmowie wymeldowania P. K. z miejsca stałego pobytu, z lokalu położonego w T. 62A, gm. Z . W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W piśmie z dnia 29 listopada 2018 r. K. K., działając w imieniu małoletnich synów, spadkobierców ustawowych po zmarłym ojcu N. M., wystąpiła o wymeldowanie z ww. lokalu P. K., podając, że od 2016 roku nie zamieszkuje ona pod wskazanym adresem, a w 2017 roku wyjechała do Wielkiej Brytanii. Organ I instancji nie stwierdzając przesłanek wymeldowania wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 29 marca 2019 r. Organ II instancji badając sprawę w kontekście zastosowania art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności stwierdził, że istotnie, P. K. nie przebywa w miejscu zameldowania. W roku 2016 wynajęła mieszkanie na terenie Gminy M., a potem w K., w związku z wykonywaniem pracy. W czerwcu 2017 r. wyjechała w celach zarobkowych do Wielkiej Brytanii, urodziła dziecko i przebywa tam do chwili obecnej. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że mimo dłuższych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania P. K. utrzymuje z nim stałe więzi: zamieszkuje w okresach powrotu do kraju (listopad 2017 r, kwiecień, lipiec, wrzesień i październik 2018 r.), co ustalono na podstawie jej wyjaśnień i informacji Policji, znajdują się tu jej rzeczy osobiste (ubrania, buty, biżuteria, co potwierdziły oględziny w dniu 7 marca 2019 r.). Świadkowie zeznali, że wprawdzie rzadko, ale widują P. K. i wiedzą, że wyjechała do Wielkiej Brytanii. Powyższe okoliczności w ocenie organu wskazują, że nie doszło do całkowitego, trwałego opuszczenia miejsca zameldowania. Sam fakt długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu związany z podjęciem pracy czy innymi czynnościami życiowymi nie przesądza jeszcze o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Zdaniem organu w niniejszej sprawie wyjazdowi P. K. nie towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego. Strona stawiła się w organie w dniu 6 maja 2019 r. i oświadczyła, że jej pobyt w Wielkiej Brytanii jest związany z wykonywaniem pracy, a obecnie z wychowywaniem dziecka, nie zamierza się tam na stałe osiedlać. Organ nie dopatrzył się więc definitywnego zerwania więzi z przedmiotowym lokalem, a tym samym uznał brak przesłanek określonych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, co uzasadnia odmowę wymeldowania P. K. z miejsca pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K.K. (w imieniu małoletnich synów) i K. M. zarzuciły powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 35 i art. 25 ustawy o ewidencji ludności poprzez błąd w subsumcji i niezastosowanie ich zgodnie z zasadnością, pomimo ustaleń co do osoby P. K., takich jak jej aktualne miejsce zamieszkania, świadczenie pracy i urodzenie dziecka poza granicami kraju. W oparciu o ten zarzut skarżące wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji i na podstawie art. 145a § 1 Ppsa o zobowiązanie organu do wymeldowania P. K. oraz o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu podniesiono, że P. K. w roku 2017 wyjechała do Wielkiej Brytanii, tam pracuje, urodziła i wychowuje dziecko, a wraz z partnerem kupiła dom. Uprzednio, co najmniej od 2014 roku mieszkała w wynajmowanych lokalach na terenie K . Zgodnie ze stanowiskiem skarżących powyższe okoliczności świadczą o przeniesieniu centrum życiowego w inne miejsce. Kilkukrotne wizyty w kraju związane z pogrzebem brata, czy odwiedzinami rodziny w żadnej mierze nie mogą stanowić przejawu zamiaru stałego pobytu w miejscu zameldowania. Pozostawienie rzeczy osobistych, takich jak komputer czy kurtka zimowa może świadczyć o utrudnionej możliwości i wysokich kosztach transportu, a nie o woli stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżących wyjaśniła, że K. M. to żona brata P. K., A. M., zmarłego prawdopodobnie w 2017 roku. W spornym domu zamieszkuje obecnie wyłącznie matka P. K., B. M. na zasadzie umowy dożywocia. P. K. wniosła o oddalenie skargi, wyjaśniając, że obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim, a po jego zakończeniu w dniu 16 sierpnia 2019 r. zamierza wrócić do pracy do Anglii, bo musi odrobić okres urlopu macierzyńskiego, co będzie trwało do roku. W Anglii mieszka z partnerem i z dzieckiem w jego domu, który on spłaca z kredytu. Ma zamiar po zakończeniu pracy wrócić do Polski z dzieckiem, a ojciec dziecka ma zostać w Anglii. Uczestniczka wyjaśniła, że K. M. mieszka na tej samej nieruchomości tylko w innym domu. K.K. mieszka w innym miejscu w T . Podała, że ma klucze do domu w T . W K. w okresie od końca 2016 r. do początku czerwca 2017 r. mieszkała w jednym pokoju, bo to było tańsze, niż koszty dojazdu z T. do K. Gdy skończyła się umowa najmu tego pokoju, wróciła do mieszkania w T. i po dwóch tygodniach wyjechała do pracy w Anglii, w okresie wypowiedzenia umowy pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z 29 marca 2019 r. i orzekł o odmowie wymeldowania P. K. z miejsca pobytu stałego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2018, poz. 1382 ze zm. – dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 35 ustawy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Ustawowymi przesłankami wymeldowania są zatem opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Stosownie do treści art. 25 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Opuszczenie lokalu musi być rozważane na dwóch płaszczyznach. Konieczność takiego ujęcia wynika z definicji pobytu, przy czym charakter pobytu rzutuje na sposób definiowania opuszczenia. Pobyt stały, zgodnie z art. 25 ust. 1, wiąże się z przebywaniem i zamiarem przebywania w oznaczonym miejscu. Dla opuszczenia miejsca stałego pobytu element woli ma zatem znaczenie i powinien być brany pod uwagę w postępowaniu o wymeldowanie (Z. [...], W. Maciejko, P. Zaborniak; Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz II, wyd/El. 2016). W konsekwencji pojęcie "opuszcza" należy rozumieć, jako element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Zamiar ten należy natomiast rozumieć jako wolę skoncentrowania w innym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W orzecznictwie sądów zgodnie przyjmuje się, że zamiar osoby opuszczającej lokal ustala się na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, nie zaś tylko samych oświadczeń zainteresowanej osoby, w których formułuje ona subiektywnie swoją wolę. Musi on wynikać z całokształtu okoliczności faktycznych sprawy i jej uwarunkowań prawnych, takich jak koncentracja interesów życiowych w danym miejscu i obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak również NSA w wyrokach z dnia: 4 września 2015 r., sygn. akt II OSK 2315/14, z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2036/16, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organy ustalając, że P. K. nie opuściła miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy, skutkującego dla organu wydaniem decyzji o odmowie wymeldowania jej z domu w miejscowości T. oparły się na stanowisku, zgodnie z którym sam fakt długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu związany z podjęciem pracy czy innymi czynnościami życiowymi nie przesądza jeszcze o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Równocześnie przyjęły, że wyjazdowi P. K. nie towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego. Nie negując wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu, znajdującego potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, należy zwrócić uwagę na kwestie, których organy nie wyjaśniły. Nie budzą zastrzeżeń Sądu ustalenia, że P. K.od 2017 r. przebywa na terenie Wielkiej Brytanii w związku z podjęciem tam zatrudnienia. Jednakże podnosząc okoliczność opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego wyłącznie w celach zarobkowych, organ nie uwzględnił, w ocenie Sądu, istotnego faktu urodzenia przez P. K. dziecka po wyjeździe z kraju i wychowywania go poza miejscem pobytu stałego. Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. uczestniczka wskazała, że aktualnie zamieszkuje razem z ojcem dziecka w jego domu, który on spłaca z kredytu. Odnotować trzeba, że te wyjaśnienia nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Ich znaczenia nie można natomiast pominąć przy ocenie, czy w związku z nową sytuacją w jakiej znalazła się P. K. w stosunku do tej w jakiej była wyjeżdżając za granicę, zgłaszany przez nią zamiar powrotu przesądza o braku przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu. Brak ustaleń organu w opisanym wyżej zakresie prowadzi do wniosku, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie, co narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego wątpliwości co do charakteru opuszczenia miejsca pobytu stałego i zamiaru powrotu może budzić ustalenie organu, że P. K. jeszcze przed wyjazdem do Wielkiej Brytanii zamieszkiwała poza domem rodzinnym. Wprawdzie organy uznały, że dwukrotne opuszczenie miejsca stałego pobytu miało również związek z podejmowaniem pracy przez uczestniczkę, jednakże z uwagi na niewielką odległość miejscowości M. i K. od miejscowości T. oraz fakt wspólnego zamieszkiwania z partnerem organ powinien rozważyć, czy P. K. już wcześniej nie usamodzielniła się. Wskazana wadliwość również świadczy o niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, co narusza zasady i reguły postępowania określone przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W tym kontekście uznać należy, że decyzja o odmowie wymeldowania P. K. została przez organ odwoławczy podjęta przedwcześnie, bez istotnych ustaleń i bez przeprowadzenia pełnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, w aspekcie ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, że wystąpiły w przypadku skarżącej przesłanki z art. 35 ustawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że P. K. zamieszkuje w domu położonym w miejscowości T. 62A gm. Z. w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy. Fakt pozostawienia w tym lokalu rzeczy osobistych oraz ustalenie przez organ, że P. K. ilekroć powraca do kraju mieszka w domu rodzinnym nie uzasadnia stwierdzenia, iż w/w nie zerwała wszelkich związków z dotychczasowym mieszkaniem. Tego stanowiska, jak już wcześniej podniesiono, nie uzasadnia też stwierdzenie, że P. K. od 2017 r. przebywa na terenie Wielkiej Brytanii w związku z podjęciem tam zatrudnienia. W stanie faktycznym danej sprawy niezbędne jest więc ustalenie, gdzie mieści się centrum życiowe P. K.: w domu położonym w T., w którym mieszka jej matka B. M., na podstawie umowy dożywocia, czy też w Wielkiej Brytanii, w domu należącym do partnera z którym mieszka i który jest ojcem jej dziecka. Od wyjaśnienia tej kwestii zależeć będzie ocena, czy w kontekście przesłanek z art. 35 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy istnieją podstawy do wymeldowania czy też odmowy wymeldowania P. K. z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni rozważania przedstawione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności w celu stwierdzenia gdzie znajduje się centrum życiowe, w którym koncentrują się interesy osobiste, rodzinne, majątkowe uczestniczki, organ powinien ustalić aktualną sytuację życiową P. K., ze szczególnym wyjaśnieniem wspólnego zamieszkiwania z ojcem dziecka, w domu, który spłaca z kredytu, następnie zaś dokonać oceny dowodów z osobna i we wzajemnej łączności, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) w pkt I. sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Z. z 29 marca 2019 r. znak: [...]. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powyższej ustawy w pkt II. sentencji wyroku. Na zasądzone od organu koszty postępowania składa się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota wynagrodzenia pełnomocnika Skarżących ustalona w wysokości 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) i kwota 34 zł uiszczona tytułem opłaty od pełnomocnictw.