II SA/Ke 433/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. L. z dnia 3 marca 2017r. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. P. L. złożył formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, synem studiującym na piątym roku dziennych studiów i córką – uczennicą gimnazjum. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z niej miesięczny dochód netto w wysokości około 2500 zł do 3000 zł. Z załączonego do wniosku formularza PIT/B wynika, że P. L. w roku podatkowym 2015 osiągnął z działalności gospodarczej przychód w wysokości 59045,99 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 106786,67 zł i zanotował stratę w wysokości 47740,68 zł. Żona skarżącego ma zawieszoną działalność gospodarczą, nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz wymagającego remontu domu wielkości 220 m² i czterech działek rolnych o łącznej powierzchni 2,84 ha o wartości około 20000 zł. Skarżący podał, że koszty utrzymania wynoszą około 2200zł do 3000 zł miesięcznie, ponadto na bieżąco stara się spłacać zaległości z poprzedniego okresu w wysokości 50000 zł. Postanowieniem referendarza z dnia 19 sierpnia 2016 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 20 października 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę P. L. z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, a w dniu 3 marca 2017 r. złożył formularz PPF z wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W formularzu podał te same dane, co poprzednio. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). W rozpatrywanej sprawie rozpoznawanie drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy (tym razem dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100zł) stało się zbędne, a postępowanie tej w sprawie umarza się, stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. Kwestia ta została już bowiem rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2016 r. którym odmówiono przyznania prawa pomocy. Skarżący nie podała żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że jej sytuacja materialna i rodzinna zmieniła się, a więc brak jest podstaw do rozpoznawania ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący nie ma obowiązku ponoszenia żadnych kosztów sądowych. Wniesione przez niego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2016 r. o odrzuceniu skargi jest wolne od wpisu sądowego, stosownie do art. 220 § 4 p.p.s.a. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi nie jest objęte przymusem adwokackim ani radcowskim. Skarżący skutecznie wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2016 r. i zostanie ono przedstawione do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.