II SA/Ke 433/19
WyrokWSA w Kielcach2019-10-23
Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, obowiązujący od 18 maja 2015 r., może być stosowany wobec kierowców, którzy po raz pierwszy uzyskali prawo jazdy przed tą datą, jeśli popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji po wejściu tego przepisu w życie?Ratio decidendi
Przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym ma zastosowanie do kierowców, którzy po raz pierwszy uzyskali prawo jazdy przed 18 maja 2015 r., jeśli popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji po wejściu tego przepisu w życie. Sankcja cofnięcia uprawnień jest konsekwencją zdarzenia popełnienia przestępstwa po wejściu przepisu w życie, a nie daty uzyskania prawa jazdy, co nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit).Stan faktyczny
K. B. uzyskał prawo jazdy kategorii B w dniu 11 lipca 2014 r. W dniu 1 sierpnia 2015 r. popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, które zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji organ administracyjny wydał decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązującego od 18 maja 2015 r. Skarżący kwestionował zastosowanie tego przepisu do jego sytuacji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz – Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania K. B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Buskiego z 17 [...] r. orzekającą o cofnięciu ww. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, w związku z popełnieniem w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że w dniu 29 marca 2019 r. do Starostwa Powiatowego w Busku-Zdroju wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji
w Kielcach o wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawień do kierowania pojazdami w związku z popełnieniem w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju sygn. akt [...], warunkowo umarzającym postępowanie.
W odwołaniu skarżący zarzucił, iż organ zastosował art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym w sytuacji, gdy należy wykluczyć możliwość zastosowania tego przepisu w stosunku do kierowców, którzy po raz pierwszy uzyskali prawo jazdy przed dniem jego wejścia w życie tj. przed 18 maja 2015 r., a którzy w ciągu 2 lat od uzyskania uprawnień popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że podstawą wydania decyzji organu I instancji był art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wyjaśnił, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Z treści art. 14 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa – 100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym tą ustawą, nie stosuje się art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego art. 140 i 140a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Do dnia rozpoznania niniejszej sprawy Minister nie ogłosił terminu wdrożenia wskazanych rozwiązań technicznych w oparciu o art. 14 ustawy z 9 maja 2018 r.
Zdaniem SKO, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane
w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżący uprawnienie do kierowania pojazdami – prawo jazdy kat. B uzyskał w dniu 11 lipca 2014 r. Następnie 1 sierpnia 2015 r. dopuścił się popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk, które zostało stwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju sygn. akt [...], warunkowo umarzającym postępowanie. Wyrok stał się prawomocny w dniu 14 września 2016 r. Powyższe oznacza, że wobec złożenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach wniosku wskazującego na popełnienie przez skarżącego, w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, organ był zobowiązany do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
W ocenie SKO, zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a Prawa o ruchu drogowym nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. W szczególności wydanie po raz pierwszy prawa jazdy nie jest zdarzeniem, z którym ustawodawca łączy sankcję w postaci cofnięcia uprawnień, lecz jedynie określeniem początkowej daty biegu dwuletniego okresu, w czasie którego dopuszczenie się określonego przestępstwa skutkuje taką sankcją. Brak jest racjonalnych przesłanek do różnicowania sytuacji kierowców, którzy w ciągu dwóch lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy, w tym samym czasie, tj. po 18 maja 2015 r., dopuszczają się takich samych naruszeń, polegającego na tym, że w zależności od daty otrzymania prawa jazdy jednym z nich zostałoby cofnięte uprawnienie, a drugim nie.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze [...] wniósł o zmianę i uchylenie decyzji z 22 maja 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji poprzez nie orzekanie w stosunku do niego o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B wydanych "w dniu 17 lipca 2014 r." i umorzenie postępowania w sprawie,
Skarżący zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego zastosowanie do stanu faktycznego w sprawie, w sytuacji, gdy należy wykluczyć możliwość zastosowania ww. przepisu w stosunku do kierowców, którzy po raz pierwszy uzyskali prawo jazdy przed dniem jego wejścia w życie, tj. przed dniem 18 maja 2015 r., a którzy w ciągu 2 lat od uzyskania uprawnień popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji;
- naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 kpa poprzez błędną i dowolną ocenę, co do ustalonego stanu faktycznego, że zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest uzasadnione, w sytuacji gdy zgodnie z zasadą lex retro non agit każdy przepis winien normować przyszłość, a nie przeszłość.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym został wprowadzony przepisami nowelizującymi, niezawierającymi regulacji intertemporalnych, co "wynikało z przyjęcia, że jeśli zamiarem ustawodawcy nie jest objęcie nowymi przepisami następstw zdarzeń powstałych przed wejściem
w życie nowego prawa. Aby tak było, to musi to znaleźć wyraźne odzwierciedlenie
w treści przepisów przejściowych, co nie nastąpiło przy wprowadzaniu do porządku prawnego ww. przepisu." Zdaniem skarżącego, zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym naruszyło zasadę niedziałania prawa wstecz.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Stan faktyczny niniejszej sprawy pozostaje poza sporem. K. B. uprawnienie do kierowania pojazdami tj. prawo jazdy kat. B uzyskał w dniu 11 lipca 2014 r. W dniu 1 sierpnia 2015 r. popełnił czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 tj. przestępstwo w rozumieniu art. 7 Kodeksu karnego, który to fakt stwierdzony został w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju sygn. akt [...].
Podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.), obowiązujący od 18 maja 2015 r., zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji - przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.
Przepis powyższy został uchylony przez art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011.30.151), zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 czerwca 2018 r. Równocześnie jednak (tj. z dniem 4 czerwca 2018 r.) weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), w której postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, m.in. przepisów art.125 pkt 16 nie stosuje się (art. 14 ust. 1 ustawy z 9 maja 2018 r.). W art. 14 ust. 2 ustawy nowelizującej przewidziano, że "minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie".
Z powyższego wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepis art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym nadal obowiązuje. Ponieważ do daty wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, na stronie Ministerstwa Cyfryzacji nie ukazał się komunikat, o jakim mowa w ww. art. 14 ust. 2 (nie było go również w dniu ogłoszenia wyroku) przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a Prawa o ruchu drogowym miał zastosowanie i mógł stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Nie ulega również wątpliwości, że wydany w stosunku do skarżącego wyrok Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju, sygn. akt [...], prawomocny od dnia 14 września 2016 r., warunkowo umarzający postępowanie karne, jest "prawomocnym rozstrzygnięciem stwierdzającym popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji", o którym mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu karnego, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Treść zacytowanego przepisu wskazuje zatem na to, że osoba oskarżona
o przestępstwo (w sytuacji skarżącego o przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego), wobec której warunkowo umarza się postępowanie karne, jest osobą która to przestępstwo popełniła, zaś prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie jest prawomocnym rozstrzygnięciem stwierdzającym fakt popełnienia takiego przestępstwa.
Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy skoro przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a Prawa o ruchu drogowym, wszedł w życie w dniu 18 maja 2015 r., to może mieć on zastosowanie wobec kierowcy, który po raz pierwszy prawo jazdy otrzymał przed tą datą (w tej konkretnej sprawie dnia 11 lipca 2014 r.).
Ustawa z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541), która wprowadziła do art. 140 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym - pkt 3a, nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych.
Na tle zakresu czasowego stosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a omawianej ustawy, wyłoniły się w orzecznictwie sądów administracyjnych dwa stanowiska. Według pierwszego, prezentowanego m.in. w wyrokach WSA w Gdańsku (z 18 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 210/17) i w Białymstoku (z 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 866/17), przepis ten nie ma zastosowania do kierowców, którzy po raz pierwszy otrzymali prawo jazdy przed 18 maja 2015 r., a więc przed jego wejściem w życie. Według drugiego stanowiska, prezentowanego m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie III SA/Wr 432/17 (wydanego na tle art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.b ww. ustawy; wyroki dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), do takich kierowców przepis ten ma zastosowanie, o ile dopuścili się oni naruszeń już po wejściu w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a i b.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela drugi
z zaprezentowanych wyżej poglądów, wskazujący na prawidłowość zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a w stanach faktycznych jak w niniejszej sprawie.
Podkreślić należy, że cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów jest sankcją administracyjną za określone w przepisach prawa zachowania, w tym m.in. za popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Oczywistym jest, że - co do zasady - niedopuszczalne jest nałożenie sankcji, jeżeli nie była ona przewidziana w przepisach obowiązujących w dacie określonego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie do naruszenia prawa, czyli zachowania (zdarzenia) skutkującego określoną sankcją administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami doszło jednak w dniu 1 sierpnia 2015 r., a więc już w dacie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a Prawa o ruchu drogowym, tj. po dniu 18 maja 2015 r. Przyjąć natomiast należy, że moment zaistnienia zdarzenia wyznacza jako prawo właściwe, prawo obowiązujące w dniu jego realnego wystąpienia. O zakresie praw i obowiązków decydują zatem przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania określonego zdarzenia. Z datą zdarzenia, którego skutkiem jest sankcja administracyjna, dochodzi bowiem do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego pomiędzy stroną a organem administracji publicznej, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego – w omawianym przypadku w postaci zwrotu dokumentu prawa jazdy. Decyzja orzekająca zatem o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, konkretyzującym stosunek administracyjnoprawny. Decyzja taka i sankcja nią nałożona jest konsekwencją zdarzenia naruszającego prawo.
W związku z powyższym, skoro do popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji doszło już w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a Prawa o ruchu drogowym, to tym samym przepis ten znajdował zastosowanie wobec skarżącego. Data uzyskania po raz pierwszy uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie miała przy tym znaczenia, ponieważ sankcja administracyjnoprawna była konsekwencją określonego zachowania, które miało miejsce po dniu 18 maja 2015 r. W rozpoznawanej sprawie nie doszło więc do sytuacji zastosowania prawa nowego do zdarzenia, które miało miejsce jeszcze przed jego wejściem w życie, a tym samym nie nastąpiło zastosowanie prawa z mocą wsteczną. Organy obu instancji prawidłowo rozstrzygnęły sprawę na podstawie przepisów obowiązujących w dacie popełnionego przestępstwa, nie naruszając zasady lex retro non agit i słusznie orzekły o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B.
Argumentacja przemawiająca za niestosowaniem w sprawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a, zawarta m.in. w wyroku WSA w Białymstoku z 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 866/17 (na który powołuje się skarga), opiera się na twierdzeniu, że zastosowanie omawianej regulacji pogarsza sytuację osób, które uzyskały prawo jazdy przed 18 maja 2015 r., zdecydowanie ograniczając przysługujące im w tym względzie uprawnienia. Zgodnie z prezentowanym w tym wyroku poglądem, ww. przepis stworzył "pułapkę dla obywatela", który uzyskał po raz pierwszy uprawnienie do kierowania pojazdami w stanie prawnym przewidującym możliwość jego utraty wyłącznie w przypadku przekroczenia liczby 20 punktów w ciągu roku od uzyskania uprawnień. Narusza to więc zaufanie obywatela do państwa i nie działa na rzecz pewności prawa.
Odnosząc się do powyższego zauważyć trzeba, że brak szczególnych regulacji intertemporalnych oznacza, że znowelizowany przepis wszedł w życie od dnia 18 maja 2015 r. i obowiązywał wszystkich kierujących pojazdami silnikowymi, którzy w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i to bez względu na to czy prawo jazdy zostało im wydane po raz pierwszy przed wejściem w życie przepisu czy też po. Zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasada ta tłumaczona jest domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Jest ona wyrazem woli ustawodawcy powziętej później niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1100/10). Wskazany sposób rozwiązywania sporów intertemporalnych zgodny jest z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenie z dnia 11 kwietnia 1994 r. K 10/93, OTK 1994/1/7), według którego zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku – wbrew potocznym intuicjom – nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnych (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka przesądza natomiast o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2003 r. P 31/02, OTK ZU-A 2003/6/58).
Rozstrzygając tę sprawę nie można pominąć jej przedmiotu. Otóż do czynienia mamy w tym przypadku z regulacjami ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Określone w tej ustawie prawa i obowiązki kierujących, wszelkie zakazy i nakazy odnoszą się co do zasady, do wszystkich kierowców czyli osób uprawnionych do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. Niezrozumiałe jest twierdzenie o braku możliwości stosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a, oraz że powyższa wykładnia przepisu byłaby "pułapką dla obywatela" czy też "zaskoczeniem" (por. cytowany w skardze wyrok WSA w Białymstoku z 8 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 866/17). Obowiązkiem każdego kierowcy jest znajomość obowiązujących przepisów prawa odnoszących się do zasad ruchu drogowego, gdyż wiąże się to nie tylko z bezpieczeństwem kierujących ale także wszystkich uczestników ruchu drogowego (także pieszych). Przyjęcie poglądu skarżącego oznaczałoby akceptację sytuacji, w której obowiązki kierujących pojazdami, wprowadzone do porządku prawnego po uzyskaniu przez nich prawa jazdy, nie ciążyłyby na nich, bo uprawnienie do kierowania pojazdami uzyskali przed wejściem w życie przepisów ustanawiających określone nakazy czy zakazy. Takie rozumowanie prowadziłoby w praktyce do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego i chaosu prawnego.
Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu do ustawy z dnia 20 marca 2015 r.
o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy 2586), analizy prowadzone przez Komendę Główną Policji w zakresie sprawców wypadków drogowych, jak również innych naruszeń prawa skutkujących nałożeniem grzywny
w drodze mandatu karnego, wskazywały na konieczność dalszego doprecyzowania przepisów dotyczących karania kierujących pojazdami w okresie do dwóch lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Dane te jednoznacznie wskazywały, że sprawcami największej liczby wypadków są osoby w wieku 25–39 lat. Wydawało się zasadne zachowanie dotychczasowych rozwiązań prawnych stosowanych wobec kierowców, którzy na mocy decyzji starosty tracą uprawnienie do kierowania pojazdami w razie przekroczenia liczby 20 punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego, których to naruszeń dopuścili się w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy (jest to uregulowane w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym), a jednocześnie poszerzenie regulacji o jeden z elementów przewidzianych w ramach okresu próbnego (zasadniczo chodzi tu o okres 2 lat), tj. cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami w razie popełnienia w tym okresie trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. A zatem nowelizacja ustawy - Prawo o ruchu drogowym zmierzała do poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a oprócz rozwiązań odnoszących się do ogółu naruszeń wprowadziła rozwiązania ukierunkowane na konkretne zachowania powodujące zdarzenia drogowe, w których są zabici lub ranni, bądź zachowania, które podnoszą ryzyko wystąpienia znacznej liczby ofiar w razie zaistnienia wypadku (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2640/18, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Podkreślenia wymaga, że przedstawiony powyżej pogląd, zaprezentowany
został w wyroku NSA z dnia 10 lipca 2019 r. (sygn. wskazana wyżej), który uchylił wyrok WSA w Białymstoku z 10 maja 2018 r. wydany w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, zawierający tę samą argumentację jak wskazany w skardze wyrok WSA w Białymstoku z 8 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 866/17.
Pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2019 r. skład orzekający w sprawie w pełni podziela.
Z kolei przytoczony przez skarżącego wyrok NSA z 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2480/14 został wydany w sprawie o zupełnie innym przedmiocie, w innym stanie faktycznym i prawnym. Dlatego rozważania zaprezentowane w uzasadnieniu tego wyroku, dotyczące konstytucyjnej ochrony tzw. interesów w toku w razie zmiany prawa, nie mogą mieć przełożenia na grunt niniejszej sprawy.
Sąd rozumie trudną sytuację skarżącego wskazaną w piśmie z 10 września 2019 r., jednak przedstawiona wyżej argumentacja przemawia za uznaniem wydanych przez organy decyzji za zgodne z prawem. Podkreślić jednocześnie należy, że decyzje podejmowane na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie mają charakteru uznaniowego, co oznacza, że organ nie może odstąpić od rozstrzygnięcia nakazanego tym przepisem w razie zaistnienia przewidzianych w nim okoliczności. Nie ma również prawnej możliwości uwzględnienia w decyzji sytuacji osobistej kierowcy, który dopuścił się popełnienia czynów, o jakich mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a, w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy.
Nie są zatem zasadne wskazane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego (tj. art. 7 k.p.a.), sprowadzające się do podważenia merytorycznej prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło