II SA/Ke 433/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Beata Ziomek, , po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.N. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz J.N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 433/21 UZASADNIENIE Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz spadkobierczyni F. G. - A. B., z tytułu zmniejszenia wartości części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów [...] (obr. 0012) jako działki o numerach: 232/2, 313/1, 313/2, 365/10, w związku z ulokowaniem na niej, na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 31 września 1970 r. napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji [...], oraz umarzającą postępowanie w części dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz spadkobierczyni F. G. - A. B. z tytułu zmniejszenia wartości części nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów [...], jako działka nr [...], z tytułu przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji [...][...]-[...]. Decyzję powyższą Wojewoda wydał na podstawie art. 9a, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), dalej "ugn" oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z 4 kwietnia 2019 roku A. B. wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania odpowiadającego wartości powstałych szkód z powodu budowy urządzeń przesyłowych oraz odpowiadającego zmniejszeniu wartości nieruchomości położonej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o numerach: [...] w związku ze zlokalizowaniem na niej nadziemnych linii elektroenergetycznych 110kV i 15kV. We wniosku podano, że Sąd Rejonowy ustalił, że na ww. nieruchomości, została wybudowania na podstawie decyzji z 31 września 1970 r. elektroenergetyczna infrastruktura przesyłowa, jako część inwestycji liniowej [...][...], a w wykazie osób objętych zakresem tej decyzji widnieje F. G. - ojciec wnioskodawczyni. Nadto, zgodnie z postanowieniem SR z 17 września 2018 r. wnioskodawczyni jest spadkobierczynią F. G.. W piśmie z 3 czerwca 2019 r. strona doprecyzowała, że przedmiotem wniosku objęte jest także żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu przeprowadzenia przez ww. nieruchomości linii 15 kV, wskazując jednocześnie, że została ona wybudowana na podstawie decyzji Urzędu Gminy z 6 czerwca 1974 r. oraz decyzji Urzędu Miejskiego z 30 grudnia 1974 r. Z uwagi na fakt, że podstawą wysuniętych we wniosku żądań były odrębne decyzje administracyjne ograniczające sposób korzystania z nieruchomości, na podstawie których zlokalizowano na niej napowietrzne linie elektroenergetyczne 110kV i 15kV, organ I instancji wszczął (w związku z wnioskiem strony) dwa postępowania: 1 – w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia praw do nieruchomości, położonej w oznaczonej, jako działki o numerach: [...] w związku z wybudowaniem na niej napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV, w oparciu o decyzję z 31 września 1970 r. oraz 2 – w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia praw do nieruchomości, położonej, oznaczonej, jako działki o numerach: [...] w związku z wybudowaniem na niej napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV. Dalsze argumenty i ustalenia organu dotyczyły, wyżej wyodrębnionego, postępowania pierwszego. Postanowieniem z 5 sierpnia 2019 r. organ I instancji wystąpił do biegłego z zakresu geodezji i kartografii o wydanie opinii, której przedmiotem było ustalenie stanu prawnego nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako działki o numerach: 232/2, 313/1, 313/2, [...] i 365/10 wg stanu na 31 września 1970 r. tj. na datę wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W opinii tej biegły wskazał, że w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego zbadał księgę wieczystą, do której włączono zbiór dokumentów. W zbiorze tym znajduje się wypis aktu notarialnego z 9 września 1937 r. Aktem tym F. G., posiadający na mocy aktu notarialnego z 27.01/09.02.1904r. Rep. 174 prawo własności do osad włościańskich zapisanych w tabeli nadawczej wsi [...]pod nr 6 i 7, darował je na rzecz swojego syna F. G. Biegły po dokonaniu wpasowania (nałożenia) aktualnej ewidencji gruntów na "Plan ziemi wsi [...] z 1876r." stwierdził, że działki ewidencyjne o numerach: 232/2, 313/1, 313/2, [...], 365/10, obr. 0012, stanowią część osad tabelowych nr 6 i 7 wsi [...] , stanowiące przedmiot umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z 9 września 1937 r. nr Rep 804. W konkluzji opinii biegły stwierdził, że w dacie 31 września 1970 r. właścicielem nieruchomości, oznaczonej jako działki o numerach: 232/2, 313/1, 313/2, [...], 365/10 był F. G. syn [...] na mocy aktu notarialnego z 9 września 1937 r. Nr Rep 804. Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji ustalił, że napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV [...][...] [...] została wybudowana na ww. nieruchomości na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 31 września 1970 r. Zgodnie z treścią tej decyzji zezwolono Zakładowi Energetycznemu na budowę elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV oraz przebudowę istniejącej linii 15 kV przez nieruchomości prywatne położone w [...] będące w posiadaniu osób wymienionych w wykazie, stanowiącym część składową tej decyzji. Fakty te potwierdza znajdujący się w zasobach organu I instancji "wykaz właścicieli gruntów miasta - linia elektroenergetyczna 110 kV" sprawdzony przez Wydział Ewidencji Ludności PMRN, gdzie pod pozycją 62 - umieszczono F. G. W wykazie tym nie podano przez jakie nieruchomości F. G. ma przebiegać linia 110 kV. Jednak z analizy Planu Realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z 30 czerwca 1970 r., zmienioną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 12 września 1970 r. wynika, że linia 110 kV miała przebiegać m.in. przez część działki oznaczonej w starej ewidencji nr 47, następnie przez działkę nr 22 oraz nr 1. Z opinii biegłego geodety wynika natomiast, że działkom stanowiącym własność F. G., odpowiadają w obecnej ewidencji gruntów [...],działce nr [...]. Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z przywołanym powyżej Planem Realizacyjnym, nie przewidywano wybudowania linii 110 kV na obecnej działce nr [...], także [...] poinformowała, że na tej działce nie zostały zlokalizowane żadne urządzenia przesyłowe linii 110 kV należące do [...]. Dalej Wojewoda podał, że decyzja z 31 września 1970 r. została wydana na gruncie nieobowiązującej od 1985 r. ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Cytując treść art. 35 i 36 tej ustawy organ zaznaczył, że aktualnie odpowiednikiem art. 35 jest regulacja zawarta w art. 124 ugn. Osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie - w tym także za szczególną jego postać przewidzianą w art. 124 ugn, a jeszcze wcześniej w art. 35 - jest "osoba wywłaszczona", czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia (ograniczenia). W kontekście powyższego ustalono, że właścicielem nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki o numerach: [...] w dacie wydawania decyzji z 31 września 1970 r., był F. G., który zmarł w 1990 r., a spadek po nim, zgodnie z prawomocnym postanowieniem SR z 17 września 2018 r. sygn. akt Ns VIII 247/18 nabyli: jego dzieci, w tym A. B. oraz wnukowie. Powołując treść art. 30 § 4 k.p.a. organ odwoławczy uznał, że należało rozstrzygnąć, czy następcy prawni pod tytułem ogólnym są uprawnieni do ustalenia na ich rzecz wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Wskazał, że początkowo w orzecznictwie wykształcił się pogląd przyznający im takie prawo. Jednakże w trakcie trwania niniejszego postępowania administracyjnego w orzecznictwie zaczął dominować pogląd, zgodnie, z którym przy zastosowaniu, do stanów dawnych, art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, uprawnionymi do otrzymania odszkodowania mogą być jedynie adresaci decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Brak bowiem przepisów szczególnych uzasadniających możliwość przejścia tego prawa. W aktualnym orzecznictwie NSA (m.in. wyrok z 28 maja 2019 r. sygn. I OSK 993/19, wyrok z 29 maja 2019 r. I OSK 740/19, wyrok z 28 sierpnia 2019 r. I OSK 2701/17) wyrażono pogląd, że odszkodowanie o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, przysługuje tylko wywłaszczonemu. Nie ma bowiem zarówno w przepisach aktualnej ugn, jak i w ustawie wywłaszczeniowej, na podstawie której ograniczono prawo do nieruchomości, podstawy prawnej przyznającej to prawo również następcom prawnym wywłaszczonego. Pogląd taki wywodzono z przepisów dotyczących roszczeń o charakterze cywilnym przy jednoczesnym odmówieniu stosowania do tych roszczeń przepisów o przedawnieniu z kodeksu cywilnego, czy odmowie przejścia prawa na następców prawnych, co było, zdaniem orzecznictwa NSA swoistym brakiem konsekwencji w dokonywanej wykładni. Biorąc powyższe pod uwagę, organ II instancji uznał za prawidłowe stanowisko Prezydenta Miasta, że wnioskodawczyni nie przysługuje odszkodowanie, z tytułu zmniejszenia wartości części, będącej przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości w związku z ulokowaniem na niej, na podstawie decyzji z 31 września 1970 r. napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV. W ocenie organu II instancji, odszkodowanie o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi, którego prawo własności zostało ograniczone. Prawo to nie przechodzi co do zasady na następców prawnych właściciela nieruchomości z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało również, że działka nr [...], nie była objęta ww. decyzją i nie biegnie przez nią napowietrzna linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia 110 kV. Dlatego też postępowanie w tej części stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Za nieuzasadniony Wojewoda uznał zarzut, dotyczący niezastosowania art. 124 ust. 1 w zw. z art. 128 ust. 4 ugn i w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, bowiem organ I instancji wszczął i prowadził postępowanie z uwagi na te właśnie przepisy. Jednak po ustaleniu, że odszkodowanie ustalane w tym trybie należne jest jedynie osobie będącej właścicielem w dniu wywłaszczenia części nieruchomości zajętej pod budowę urządzeń przesyłowych, nie mógł wydać pozytywnej dla wnioskodawczyni decyzji. Organy nie kwestionowały, że A. B. jest spadkobierczynią F. G., jednak okoliczność ta nie zmienia faktu, że nie posiada ona – jako spadkobierczyni – legitymacji do żądania odszkodowania. Organ odwoławczy także podkreślił, że pouczenie o prawie wniesienia odwołania wyczerpywało obowiązek organu z art. 9 kpa. Natomiast zgodził się z zarzutem, że organ I instancji nie dopełnił obowiązku z art. 10 § 1 kpa. Ponieważ jednak skarżąca nie wykazała, aby uchybienie to uniemożliwiało jej dokonanie konkretnej czynności prawnej, przedstawienia konkretnego dowodu oraz, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy, to zarzut ten nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Ponadto Wojewoda uznał za niezrozumiały zarzut pominięcia wniosków dowodowych w zakresie uzyskania opinii biegłych, skoro organ I instancji powołał w sprawie biegłego w celu wydania opinii. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, A. B. zarzuciła obrazę: 1. przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie: a) art. 124 ust. 1 ugn w związku z art. 128 ust. 4 ugn oraz w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn - poprzez ich: - niezastosowanie, w drodze odmowy ustalenia odszkodowania w zakresie wniosku o ustalenie odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód oraz odmowę ustalenia odszkodowania odpowiadającego zmniejszeniu wartości nieruchomości, na skutek wydania na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzji obejmujących swym zakresem nieruchomości stanowiących obecnie własność skarżącej; - niezastosowanie, w drodze odmowy ustalenia odszkodowania w zakresie wniosku o ustalenie odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód oraz w drodze odmowy ustalenia odszkodowania odpowiadającego zmniejszeniu wartości nieruchomości, na skutek wydania na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzji obejmujących swym zakresem nieruchomości stanowiących obecnie własność wnioskodawcy; - błędną wykładnię w drodze uznania, że powyższa podstawa prawna jest skuteczna jedynie wobec osoby będącej właścicielem w dniu wywłaszczenia części nieruchomości pod budowę urządzeń przesyłowych, podczas gdy niniejsza regulacja zawiera również umocowanie do nadania statusu legitymacji czynnej właścicielowi nieruchomości będącemu następcą prawnym właściciela nieruchomości z dnia wywłaszczenia części nieruchomości pod budowę urządzeń przesyłowych, w tym w szczególności wobec następcy prawnego spadkobiercy; 2. przepisów postępowania poprzez naruszenie: - art. 138 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji; - art. 77 § 1 kpa oraz art. 7 kpa poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co miało skutek w drodze zlekceważenie zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli, co wyraziło się w szczególności: • uznaniem przez organ I instancji, że skarżąca mimo legitymowania się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po swoim ojcu, będącym właścicielem nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowych wydanych w myśl art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie posiadała legitymacji czynnej do występowania z wnioskiem objętym sprawą; • pominięcie w całości wniosków dowodowych w zakresie opinii biegłych; - art. 80 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bez wskazań doświadczenia życiowego i z pominięciem oczywistych dowodów poprzez uznanie, że: • postanowienie Sądu Rejonowego z 17 września 2018 r. nie wykazuje legitymacji czynnej skarżącej do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie oraz do posiadania w obecnym postępowaniu legitymacji czynnej jako podmiotu uprawnionego do wystosowania żądań objętych postępowaniem; - art. 107 § 1 i § 4 kpa oraz art. 9 kpa i 10 kpa poprzez brak opisania w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych i prawnych jej wydania, w szczególności poprzez pominięcie uzasadnienia podstawy wydania decyzji; - art. 9 i art. 14 kpa poprzez pominięcie obowiązku organu do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nie przeprowadzenie w całości postępowania w sprawie; - art. 107 § 3 kpa poprzez brak w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu skargi jej autor zarzucił, że organ błędnie uznał, że postanowienie Sądu Rejonowego z 17 września 2018 r. sygn. akt VIII Ns 247/18 nie wykazuje legitymacji czynnej skarżącej do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Na nieruchomościach skarżącej została wybudowana linia energetyczna, stało się to na mocy decyzji z 31 września 1970 r. wydanej na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Aktualnie odpowiednikiem tego przepisu jest art. 124 ust. 1 ugn. Porównując oba te przepisy należy dojść do wniosku, że starsza ustawa rozróżniała w ramach odszkodowania za straty w zasiewach, uprawach i plonach. Natomiast obecnie obowiązująca ustawa przewiduje odszkodowanie odpowiadające wartości poniesionych szkód, a więc w pełnym zakresie rzeczywistych strat i utraconych korzyści (w tym ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości w zakresie obciążonym urządzeniem przesyłowym i jego strefami ochronnymi) oraz wartości stanowiącej zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek przedmiotowego obciążenia urządzeniami przesyłowymi. W związku z czym zakres odszkodowania na gruncie tych dwóch ustaw jest różny, przy czym zakres odszkodowania wynikający z obecnie obowiązującej ustawy jest znacznie szerszy. Wnoszący skargę podniósł, że na gruncie przepisów ugn należy szukać materialnoprawnej podstawy roszczenia, przy czym z orzecznictwa wynika, że w tego typu postępowaniach stosuje się przepisy obowiązującej obecnie ugn do stanu faktycznego zaistniałego przed jej wejściem w życie. Podkreślił, że skoro do dnia dzisiejszego, nie została wydana decyzja w przedmiocie odszkodowania stosownie do art. 128 ust. 4 oraz art. 129 ust. 5 ugn, to niewątpliwie wniosek jest zasadny. Na skutek posadowienia na nieruchomościach skarżącej danych urządzeń doszło bowiem do znacznego uszczerbku w jej prawie własności. Niewątpliwie więc prawa skarżącej zostały ograniczone i należy je kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia. Skarżąca również zaznaczyła, że nie stanowi przesłanki odmownej do wydania decyzji w niniejszej sprawie fakt, że w momencie wydania decyzji wywłaszczeniowej nie była ona właścicielem nieruchomości. Zwróciła uwagę, że mimo kilku wpadkowych orzeczeń sądów administracyjnych przytoczonych przez organy obu instancji, NSA wydał wyrok w tej tematyce, w pełni zgodny ze jej stanowiskiem. Mianowicie w wyroku z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1840/19, wrócił do wykładni wskazującej posiadanie legitymacji czynnej przez spadkobierców osób wywłaszczonych w myśl 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, do występowania ze stosownymi wnioskami odszkodowawczymi tożsamymi z wnioskiem objętym niniejszym postępowaniem. Zatem skarżącej przysługuje żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej częściowe uwzględnienie – w zakresie w jakim utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz spadkobierczyni F. G. - A. B., z tytułu zmniejszenia wartości części nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów [...] (obr. 0012) jako działki o numerach: 232/2, 313/1, 313/2, 365/10, w związku z ulokowaniem na niej, na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 31 września 1970 r. napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji [...], z uwagi na podjętą po wydaniu decyzji uchwałę NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OPS 1/20. Natomiast co do części decyzji utrzymującej w mocy decyzję orzekającą o umorzeniu postępowania Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, wobec spełnienia warunków wynikających z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nadto zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art.124 ust. 1, art. 128 ust 1, ust 4 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji. Na obecnym etapie postępowania administracyjnego, zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej – A. B. – okolicznościami bezspornymi są: okoliczność, że F. G. był właścicielem nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działki o numerach: [...] w dacie wydawania decyzji z 31 września 1970 r., oraz okoliczność, że spadek po nim, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z 17 września 2018 r. sygn. akt VIII Ns 247/18 nabyli: jego dzieci, w tym A. B. oraz wnukowie. Niewątpliwym jest również, że art. 129 ust 5 ugn ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ugn, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Przepis ten ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 ugn, a odszkodowanie, o jakim w nim mowa, wynikać może zarówno z art. 128 ust 1 ugn w sytuacji pozbawienia prawa jak i z art. 128 ust 4 ugn w razie jego ograniczenia. Przedmiotem sporu pozostaje natomiast zagadnienie, czy odszkodowanie, którego domaga się strona może być ustalone dla spadkobiercy właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Podstawą bowiem odmowy wnioskodawczyni ustalenia i przyznania odszkodowania było przyjęcie przez organy obu instancji tezy, zgodnie z którą osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie (w tym także szczególną jego postać przewidzianą w art. 124 ugn, a wcześniej w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej) jest jedynie osoba wywłaszczona, czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia (ograniczenia). Stanowisko takie organy wywiodły, dokonawszy uprzedniej wykładni gramatycznej przepisów prawa, w tym art. 128 ust 1 i ust 4 ugn. Zdaniem Sądu, zaprezentowana przez organy argumentacja w zaskarżonych decyzjach w zakresie spornego zagadnienia jest wadliwa. Tytułem wstępu do rozważań prawnych godzi się w pierwszej kolejności zauważyć, że decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia 31 września 1970 r. zezwalająca Zakładowi Energetycznemu na budowę elektroenergetycznej linii napowietrznej 110kV oraz przebudowę istniejącej linii 15kV przez nieruchomości prywatne położone, będące w posiadaniu osób wymienionych w wykazie, stanowiącym część składową tej decyzji (wśród osób tych wymieniony został F. G. – spadkodawca skarżącej) została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U.1958.17.70). W myśl art. 35 ust 1 tej ustawy organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługuje prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją (ust 2). Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń powoduje, że nieruchomość nie nadaje się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w niniejszej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości (ust 3). Natomiast zgodnie z art. 36 ust 1 tej ustawy na żądanie właścicieli nieruchomości organ do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości orzeka o odszkodowaniu za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2. Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (ust 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (ust 3). W uchwale z dnia 20 stycznia 2010r. sygn. akt III CZP 116/09 Sąd Najwyższy stwierdził, że regulując w art. 36 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości objęto nim wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń, o czym mowa w art. 35 tej ustawy, włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości – pogorszeniem nieruchomości. W ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jako osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wskazano właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Z kolei w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., poz.127 ze zm.) oraz w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 poz. 65 ze zm.) jako osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania wskazano właściciela nieruchomości oraz użytkownika wieczystego. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z art. 124 ust. 1 ugn starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z treści art. 128 ust 1 ugn. wynika, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Art. 128 ust 4 ugn stanowi natomiast, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Natomiast w myśl art.129 ust 5 pkt 3 tej ustawy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Wskazać nadto należy, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która wprowadzała do ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwość uzyskania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość bez uprzedniego ustalenia odszkodowania wskazano, że nowa regulacja dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczenie już nastąpiło, ale bez ustalenia odszkodowania lub gdy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez decyzji o wywłaszczeniu, np. z mocy prawa. W takich sytuacjach będzie wydawana odrębna decyzja tylko w sprawie odszkodowania (wywłaszczenie bowiem już nastąpiło), na co obecnie obowiązujące przepisy nie zezwalają. Propozycja ta pozwoli na rozwiązywanie konkretnych występujących problemów i umożliwi w ww. przypadkach realizację konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (s. 79 uzasadnienia projektu ustawy - Sejm RP IV kadencji, Nr druku 1421). Podniesienia wymaga, że na tle stosowania z art. 129 ust. 5 ugn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawiły się rozbieżności, czy podmiotem legitymowanym do uzyskania odszkodowania jest tylko ten, kto został wywłaszczony, czy też również spadkobiercy wywłaszczonego. Wątpliwości dotyczące określenia osoby uprawnionej do wystąpienia z żądaniem zapłacenia odszkodowania zostały obecnie rozwiane, gdyż w dniu 22 lutego 2021 r. skład siedmiu sędziów NSA podjął w tym przedmiocie uchwałę (sygn. akt I OPS 1/20). Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. W myśl tego przepisu, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Owa ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale. Zgodnie z tezą przywołanej powyżej uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2021r., wydanej w sprawie o sygn. akt I OPS 1/20 odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W uzasadnieniu uchwały zwrócono uwagę, że osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia jest osoba, której praw dotyczy skutek wywłaszczenia, tj. pozbawienie prawa lub ograniczenie jego wykonywania (przede wszystkim właściciel i użytkownik wieczysty). Podkreślono, że "sposób określenia osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia jest tożsamy niezależnie, czy odszkodowanie ustalane jest w trakcie postępowania wywłaszczeniowego, czy też ustalane jest w późniejszym terminie w odrębnym postępowaniu", jak również, że "określając osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania, w żadnej ustawie nie odniesiono się do kwestii następstwa osoby wywłaszczonej". W orzecznictwie sądowym dotyczącym możliwości stosowania art.129 ust. 5 ugn do stanów zaistniałych przed dniem 1 stycznia 1998 r., wskazywano, że odmienna interpretacja wspomnianego przepisu stałaby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1111/08). Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawionym w cytowanej uchwale, przyjęcie stanowiska, że osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest wyłącznie osoba wywłaszczona, rozumiana jako osoba pozbawiona prawa do nieruchomości lub ograniczona w wykonywaniu tego prawa, nie jest do zaakceptowania, ponieważ narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia oraz dopuszczalność wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji RP). W przypadkach bowiem, w których przepisy prawa przewidują, że ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia następuje w odrębnym postępowaniu, czy też w przypadku gdy strony (osoba wywłaszczona lub podmiot zobowiązany do uiszczenia odszkodowania) uczyniły przedmiotem zaskarżenia decyzję wywłaszczeniową, ale tylko w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, śmierć osoby wywłaszczonej spowodowałaby konieczność umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania, skoro spadkobiercy osoby wywłaszczonej nie mogliby wstąpić w prawa i obowiązki swojego spadkodawcy. W ten sposób doszłoby do wywłaszczenia prawa bez ustalenia odszkodowania z jednoczesnym pozbawieniem ochrony prawa do dziedziczenia. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 2 Konstytucji, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z kolei art. 64 ust. 1 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 2 Konstytucji, własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Tak szeroka ochrona wynikająca z art. 64 ust.1 i 2 Konstytucji obejmuje nie tylko prawo własności, ale również inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia. Ochrona innych praw majątkowych może obejmować zarówno prawa o charakterze bezwzględnym jak i prawa o charakterze względnym. Gwarancją art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji należy objąć także rozmaite kategorie roszczeń odszkodowawczych, zapewniające ochronę kompensacyjną w sytuacji, gdy ze względów faktycznych lub prawnych nie jest możliwe przywrócenie (restytucja) stanu pierwotnego (por. pkt 4.2 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt SK 51/05). Również w wyroku z dnia 21 lipca 2014 r. (sygn. akt K/36/13) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "Prawo do odszkodowania, jako prawo majątkowe, podlega ochronie konstytucyjnej. Jego ograniczenia nie mogą zamykać drogi sądowej ani nie mogą prowadzić do naruszenia zasady równej ochrony praw majątkowych". Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ma charakter prawa majątkowego, a podstawową funkcją jaką realizuje jest funkcja kompensacyjna, ma bowiem zrekompensować podmiotowi wywłaszczanemu wartość odbieranego prawa jakim jest prawo własności lub zrekompensować szkody powstałe wskutek zdarzeń powodujących ograniczenie prawa własności. Dlatego też wynikająca z art. 64 ust. 1 Konstytucji ochrona własności i innych praw majątkowych nabiera istotnego znaczenia w przypadku stosowania instytucji wywłaszczenia, wówczas bowiem zachodzi szczególny związek pomiędzy chronionymi prawami, tj. prawem własności i odszkodowaniem z tytułu wywłaszczenia stanowiącym prawo majątkowe o charakterze kompensacyjnym. Konstytucyjną ochroną, poza prawem własności i innymi prawami majątkowymi, zostało również objęte prawo dziedziczenia, co wynika z powołanych wcześniej art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji. Z przepisów tych wynika przy tym równorzędna ochrona własności i prawa dziedziczenia. Ochrona prawa dziedziczenia stanowi więc uzupełnienie ochrony prawa własności i ochrony innych praw majątkowych. Bez ochrony prawa dziedziczenia, ochrona własności i innych praw majątkowych byłaby bowiem niepełna. Szczególnie podkreśla się ścisły związek prawa dziedziczenia z własnością, ponieważ to ochrona dziedziczenia zapewnia między innymi, że prawo własności nie wygaśnie wraz ze śmiercią właściciela. Konstytucja chroni więc prawa nabyte w drodze dziedziczenia, nie przesądzając jednak, kto w konkretnej sytuacji prawa te nabywa. Natomiast z konstytucyjnej ochrony prawa dziedziczenia wynika dla ustawodawcy obowiązek kształtowania praw majątkowych jako dziedzicznych i wprowadzenia określonego modelu i zasad dziedziczenia. Jakkolwiek więc ustawodawca dysponuje pewną swobodą w tym względzie, to granicą tej swobody jest zakaz naruszania wartości konstytucyjnie chronionych. Ta konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia realizowana jest m.in. przez przepisy prawa spadkowego, a w szczególności w art. 922 § 1 i 2 kc, w którym postanowiono, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej; nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Na spadkobierców nie przechodzą zatem prawa o charakterze osobistym oraz te, co do których postanowiono w obowiązujących przepisach prawa, jako przechodzące na rzecz innych osób. Z przedstawionymi poglądami Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni się zgadza. Wobec powyższego, Sąd stwierdza że organy naruszyły przepisy art. 124 ugn, art. 128 ust 1 i ust 4 ugn oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn przez dokonanie takiej ich wykładni, która eliminuje spośród osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość spadkobierców osób wywłaszczonych. Decyzja odmawiająca ustalenia i wypłaty odszkodowania z tej tylko przyczyny, że na rzecz wnioskodawczyni, będącej spadkobiercą właściciela nieruchomości nie może być ono ustalone, była nieprawidłowa. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane do rozpoznania wniosku skarżącej z pominięciem przyjętej przez nie przyczyny odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania. Wbrew stanowisku zajętym przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę, Sąd uchylił również zaskarżoną decyzję w części umarzającej postępowanie – dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz spadkobierczyni F. G. - A. B. z tytułu zmniejszenia wartości części nieruchomości, położonej, oznaczonej w ewidencji gruntów [...], jako działka nr [...], , z tytułu przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji [...][...]-[...]. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyrok NSA z 27.01.1998 r., I SA/Łd 1025/96, LEX nr 1690657). W orzecznictwie oraz literaturze zwraca się również uwagę na różnicę między bezprzedmiotowością postępowania, a brakiem przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Organ administracji, stwierdzając bezzasadność żądania strony, nie może umorzyć postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale jest zobowiązany do wykazania bezzasadności żądania strony w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. Mając na uwadze powyższe w przekonaniu Sądu, wydając decyzje w kontrolowanej sprawie organy naruszyły również art. 105 § 1 kpa, albowiem na jej gruncie zobowiązane były do merytorycznego rozpoznania wniosku strony. Wobec jednoznacznego określenia przez stronę zakresu żądania wniosku i zakresu postępowania przeprowadzonego w kontrolowanej sprawie przez organ (k. 93 i 95 akt administracyjnych) – tj. ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia praw do nieruchomości, oznaczonej jako działki o numerach: [...], w związku z wybudowaniem na niej napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV, w oparciu o decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 31 września 1970 r. - należało wydać decyzję merytoryczną załatwiającą wniosek, a, ujmującą całość tak określonego żądania strony. Przedmiotem postępowania w sprawie jest bowiem całość żądania określona wnioskiem strony. Ustalenia organu skutkujące brakiem możliwości uwzględnienia wniosku strony w jakimkolwiek zakresie winny skutkować – ewentualnie – odmową ustalenia i wypłaty odszkodowania w tej części, nie zaś umorzeniem postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania w punkcie drugim sentencji wyroku, obejmujących wpis od skargi, koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.).