II SA/Ke 435/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2011r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania W. W. od decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] znak: [...] orzekającej o odmowie wymeldowania D. W. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K. 5, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję (w sentencji błędnie decyzję z dnia 20.10.2009r.) w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji wydając opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] nie znalazł podstaw do wymeldowania D. W. z przedmiotowego lokalu uznając, że opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu nie ma cech dobrowolności i trwałości. Stwierdził, że D. W. przebywa poza granicami kraju czasowo, w celach zarobkowych, co wyklucza spełnienie przesłanek z art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W wyniku odwołania wniesionego przez W. W. Wojewoda decyzją z dnia [...] uchylił ww. decyzję i orzekł o wymeldowaniu D. W. z pobytu stałego z tego lokalu. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011r. w sprawie o sygn. II SA/Ke 766/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uwzględnił skargę D. W. na decyzję w/w Wojewody wskazując, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie przemawia za trwałym charakterem opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu. Jej wyjazd do pracy w Wielkiej Brytanii w grudniu 2005r. nie ma bowiem charakteru trwałego a spowodowany jest ciężką sytuacją materialną. W przedmiotowym lokalu pozostały jej dwie małoletnie córki, na utrzymanie których przesyła środki finansowe i które odwiedza kilka razy w ciągu roku. W ocenie Sądu nie było podstaw by przyjąć, że D. W. zerwała wszelkie związki z dotychczasowym miejscem zamieszkania i "opuściła" je w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Samo opuszczenie danej nieruchomości w związku z czasowym wyjazdem z kraju w celu zarobkowym nie uprawnia bowiem do wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu w kraju. Zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego w art. 15 ust. 3 ustawy, nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek wymeldowania. Wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego łączy się jedynie z obowiązkiem zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). Sąd uznał, że argumentacja organu I instancji i rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Wojewoda rozpatrując sprawę ponownie zacytował treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, wskazał na wyjątkowy charakter wymeldowania bez oświadczenia osoby wymeldowywanej oraz na konieczność badania przez organ meldunkowy, czy w przypadku opuszczenia miejsca stałego pobytu opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W niniejszej sprawie organ II instancji doszedł do przekonania, że opuszczenie przez D. W. przedmiotowego lokalu było związane nie tylko z pracą zarobkową poza granicami kraju, bowiem jeśli D. W. nie zerwałaby więzi z lokalem, to w czasie wolnym od pracy wracałaby do miejsca stałego zameldowania, a nie zatrzymywała się w innym mieszkaniu. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że WSA w Kielcach w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe, biorąc jednak pod uwagę upływ czasu od wszczęcia postępowania w sprawie uchyla decyzję pierwszoinstancyjną o odmowie wymeldowania celem sprawdzenia, czy stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając organowi błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy, a polegający na błędnym przyjęciu, iż z uwagi na upływ czasu należy uchylić decyzję organu I instancji. Wyjazd skarżącej ma bowiem charakter czasowy i podczas pobytu w kraju zatrzymuje się ona w miejscu stałego zameldowania, tj. pod adresem K. 5 (w lutym, kwietniu i maju 2010r. oraz w roku 2011). Do chwili obecnej w przedmiotowym lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste. W czerwcu 2010r. miała miejsce interwencja Policji, ponieważ W. W. uniemożliwiał skarżącej wejście do spornego lokalu. Sam W. W. potwierdził, że skarżąca pojawia się w miejscu stałego zameldowania kilka razy w roku. W tej sytuacji uzasadniony jest zdaniem skarżącej zarzut naruszenia przez Wojewodę prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca zarzuciła ponadto decyzji Wojewody naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Kielcach z dnia 19 stycznia 2011r. były wiążące dla organu II instancji, oraz art. 107 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy w rozstrzygnięciu uchylono decyzję z dnia 20.10.2009r., której w niniejszej sprawie nie było. Skarżąca, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 23 kwietnia 2001r. sygn. V SA 3169/2000, z dnia 22 sierpnia 2000r., sygn. V SA 108/2000), wskazała na konieczność ustalenia, czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały czy czasowy, dobrowolny czy przymusowy, spowodowany np. zachowaniem współmałżonka, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ jednak tych przesłanek nie zbadał. Skarżąca wyjechała do Wielkiej Brytanii w celach zarobkowych za wiedzą i zgoda W. W. i dopiero na etapie spraw sądowych między stronami wniósł on o wymeldowanie skarżącej jednocześnie utrudniając jej dostęp do wspólnego domu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 12.09.2011r. do Sądu wpłynęło pismo uczestnika W. W., w którym wskazał, że skarżąca przebywa w Anglii od 25.12.2005r., jej wyjazd ma charakter stały, od tamtego czasu nigdy w przedmiotowym lokalu nie przebywała zatrzymując się podczas pobytu w kraju u znajomych, wskutek czego lokal ten uległ zniszczeniu i zawaleniu w listopadzie 2010r., a następnie został rozebrany. Zachowanie skarżącej wynika zdaniem uczestnika z chęci zemsty na byłym małżonku. Na rozprawie w dniu 13 września 2011r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., z uwagi na brak podstaw do zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w stopniu, który w sposób istotny wpłynął na wynik sprawy. Sprawa dotycząca wymeldowania D. W. z lokalu położonego w miejscowości K. 5 była już uprzednio przedmiotem kontroli sądowej, w wyniku której tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011r. roku wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Wojewody ego z dnia [...]i stwierdził w uzasadnieniu tego wyroku, że rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe, ponieważ z okoliczności sprawy nie wynika, aby D. W. opuściła miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r o ewidencji ludności i dowodach osobistych( Dz.U.z 2006r.,nr 139, poz.993 ze zm) dalej zwanej ustawą. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie niniejszej organ odwoławczy był z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku tut. Sądu. Przypomnieć należy, że ocena prawna to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania określają zaś sposób postępowania organu w przyszłości i stanowią konsekwencję przyjętej przez Sąd oceny prawnej. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez Sąd w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Związanie oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania rozumieć należy zatem jako obowiązek podporządkowania się zaprezentowanemu przez Sąd poglądowi co do zakresu podstawy prawnej oraz wykładni przepisów, które znajdują zastosowanie w sprawie oraz powinność wykonania wszystkich nakazanych czynności postępowania w sprecyzowanym przez Sąd zakresie oraz formie. Z drugiej strony związanie to oznacza dla organu zakaz czynienia jakichkolwiek odstępstw od przyjętego przez Sąd stanowiska, czy to w zakresie zastosowania prawa materialnego, czy też niezbędnych czynności postępowania, a także ich jakości. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeśli to spowoduje że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, czyli ustanie mocy wiążącej oceny sądu, może spowodować zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności faktycznych, które powodują nieaktualność oceny sprawy i konieczność dokonania jej weryfikacji na podstawie aktualnego stanu. Tymczasem stwierdzić należy, że w powtórnie prowadzonym postępowaniu przez organ odwoławczy obowiązków nałożonych prawomocnym wyrokiem Sądu nie tylko nie wykonano, ale wręcz zignorowano zupełnie wskazówki, jakie Sąd zawarł w uzasadnieniu orzeczenia. Sąd wyraźnie stwierdził, że za zasadną uznać należy argumentację i rozstrzygnięcie organu I instancji. W rozpoznawanej sprawie nie było podstaw aby przyjąć, że D. W., wyjeżdżając z kraju w celu zarobkowym, zerwała wszelkie związki z dotychczasowym miejscem zamieszkania i "opuściła" je w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Organ odwoławczy nie zastosował się do tej oceny i z uwagi na upływ czasu uchylił decyzję organu I instancji celem sprawdzenia, czy stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Nie wskazał jednak na żadne nowe okoliczności czy dowody, które uzasadniałyby podgląd, że stan faktyczny sprawy rzeczywiście istotnie różni się od tego, jaki ustalił organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] i konieczne jest zastosowanie art.138 § 2 k.p.a. Przy rozstrzygnięciu sprawy organ odwoławczy naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku WSA w Kielcach z dnia 19 stycznia 2011r. co miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto naruszono art. 138 § 2 k.p.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011r., Nr 6, poz. 18), który stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W niniejszej sprawie sytuacja, o której mowa w ww. przepisie nie wystąpiła. Organ odwoławczy nie wykazał aby organ I instancji naruszył jakiekolwiek przepisy postępowania, a także aby konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie wskazał również jakie okoliczności organ I instancji powinien wziąć pod uwagę. Wobec naruszenia przez organ II instancji art. 153 p.p.s.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. bezprzedmiotowe jest ustosunkowywanie się przez Sąd do zarzutu naruszenia przez organ art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W kwestii zaś naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. wyjaśnić należy, iż wskazanie w sentencji zaskarżonej decyzji - decyzji organu I instancji z dnia 20 października 2009r.zamiast z dnia [...] należy rozpatrywać w kategorii oczywistej omyłki podlegającej sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności weźmie pod uwagę fakt związania oceną prawną oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 19 stycznia 2011r., a także treść przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Wymienione wyżej naruszenia prawa procesowego, jako że miały wpływ na wynik sprawy, spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.