II SA/Ke 439/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 439/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie: Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: Referent stażysta Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : zmiany decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 154 § 1 kpa oraz art. 22 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt. 1 i 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, odmówił G. O. uchylenia decyzji własnej z dnia [...] o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podniósł, że w piśmie, które wpłynęło w sprawie zakończonej wydaniem wymienionej wyżej decyzji, strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani na podstawy stwierdzenia nieważności poprzednio wydanej decyzji. W związku z powyższym pismo to potraktowane zostało jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 kpa. Ponieważ przesłanki wymienione w tym przepisie nie zachodzą, w szczególności strona nie wykazała, aby za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny albo jej słuszny interes, a ponadto decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z dnia [...] nie została dotknięta żadną wadliwością - nie było podstaw do uwzględnienia wniosku. Rozpoznając sprawę ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Organ ustalił, że decyzją własną z dnia [...], od której strona się nie odwołała, odmówił przyznania G. O. uprawnień kombatanckich z tytułu służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 15 listopada 1952 do 26 lutego 1955 r. z powodu niewiarygodności niczym nie popartego twierdzenia strony, jakoby jego jednostka wojskowa w latach 1954-1955 brała udział w walkach z terrorystami z Wehrwolfu. Organ załatwiający wówczas sprawę ustalił bowiem, że Wehrwolf istniał na ziemiach polskich jedynie od listopada 1944 r. do końca 1947 r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. podniósł, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. O. nie wskazał, aby istniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Zdaniem organu słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 kpa nie może się sprowadzać do obchodzenia przepisów prawa, a w tym przypadku konkretnie art. 1 -4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organy administracji państwowej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa ( art. 6 kpa ) i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie ich przyznania. Ponieważ organ ponownie ustalił te same okoliczności, które legły u podstaw decyzji z[...], uwzględniając przy tym treść złożonego przez stronę pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 9 grudnia 1998 r. potwierdzającego poprzednie ustalenia organu, Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł podstaw do zastosowania wobec strony art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy o kombatantach. Ponieważ z akt sprawy nie wynika aby strona prowadziła jakąkolwiek inną działalność kombatancką, bądź równorzędną z działalnością kombatancką lub podlegała represjom w rozumieniu ustawy o kombatantach - organ nie znalazł podstaw do zmian własnej decyzji o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł G. O. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Skarżący przyznał, że oprócz własnych zeznań nie posiada żadnych dowodów na okoliczność prowadzenia przez jego jednostkę walk z bandami Wherwolfu, ale wyraził przekonanie, że "organ administracyjny w ramach dokumentacji wynikającej z prowadzonej działalności posiada możliwość do poparcia wnioskowanych twierdzeń". Skoro organ możliwości tych nie wykorzystał, to oznacza to, że nie przeprowadził wyczerpującego postępowania. Niezależnie od podnoszonych w toku sprawy okoliczności skarżący powołał się na nie podnoszony dotychczas w sprawie fakt przebywania przez niego w okresie od września 1944 do stycznia 1945 r. w obozie pracy przymusowej w miejscowości Brzegi w powiecie jędrzejowskim, gdzie "znalazł się w związku z uczestnictwem niektórych członków jego rodziny i jego samego w pomocy oddziałom partyzanckim operującym w okolicy Chęcin. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie nowego zarzutu zawartego w skardze organ stwierdził, że obozy pracy przymusowej nie są obozami o których mowa w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. Nr 106/2001 poz. 1154 ), przez co pobyt w nich nie daje uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Na wstępie podnieść należy, że podstawowy zarzuty podniesiony w skardze, dotyczący nie ustalenia faktu domniemanego uczestniczenia przez G. O. w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z grupami Wehrwolfu, skierowany był w istocie przeciwko decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] odmawiającej stronie przyznania uprawnień kombatanckich. Ponieważ jednak tamta decyzja stała się ostateczna na skutek nie wniesienia od niej odwołania, dlatego nie może być obecnie przedmiotem kontroli sądowej, o ile nie zajdą przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych przesłanki do jej uchylenia lub zmiany, stwierdzenia jej nieważności, względnie wznowienia postępowania ( art. 16 § 1 kpa ). Pismo skarżącego z dnia 29 grudnia 1998 r. skierowane do Rzecznika Praw Obywatelskich w Warszawie, a następnie w dniu 20 stycznia 1999 r. przesłane według właściwości do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., nie powołuje się na żadną podstawę wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 czy art. 145a kpa, ani też na żadną z podstaw stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Ponieważ równocześnie wynika z niego, iż skarżący domaga się powtórnego zbadania sprawy, słusznie organ potraktował je jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa. Przepis ten - jak to zostało już podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia - stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i dopuszcza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub interes strony. Niewątpliwie decyzja o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich należy do rozstrzygnięć, na podstawie których żadna ze stron nie nabyła prawa, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie. Jego zastosowanie w sprawie jest jednak bardzo ograniczone, gdyż możliwość przewidziana w art. 154 § 1 kpa nie oznacza, że decyzja dla strony niekorzystna, może być następnie zmieniona dla poprawienia jej sytuacji, zwłaszcza gdy strona nie przedstawia żadnych nowych okoliczności ani dowodów, a jedynie domaga się poszukiwania tych dowodów przez organ i to na okoliczność, która została już przez organ wiarygodnie wyjaśniona w sposób całkowicie odmienny od twierdzeń strony. Takie pojmowanie wyjątku od zasady trwałości decyzji administracyjnych przewidzianego w art. 154 § 1 kpa doprowadziłoby do obejścia przepisu art. 1 ust. 1 pkt. 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , a w konsekwencji do rażącego naruszenia art. 6 kpa, statuującego jedną z podstawowych reguł działania administracji publicznej na podstawie przepisów prawa. Dlatego słuszne jest stanowisko organu o braku podstaw do wzruszenia ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi należy stwierdzić, że będąca jego podstawą nowa okoliczność, dotycząca pobytu skarżącego w czasie wojny w obozie pracy, nie mogła być przedmiotem merytorycznej oceny sądu, ponieważ została wskazana po raz pierwszy dopiero w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia bowiem pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji. Ponieważ przedmiotowa okoliczność nie była znana organowi w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, nie mógł on jej wówczas uwzględnić. Na marginesie więc tylko można dodać, że wskazana w odpowiedzi na skargę prawna ocena tej nowej okoliczności dokonana przez organ, będzie mogła być przedmiotem postępowania w razie złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania i wówczas będzie miała wpływ na ocenę, czy ta nowa okoliczność faktyczna jest istotna w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 5 kpa. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ).