II SA/Ke 439/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi D.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata Z.Sz. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania D.Ż., od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, Kierownika Rejonu Opiekuńczego " [...]" Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] [...] ( błędnie wskazano [...] znak: [...]) w sprawie - przyznania pomocy w formie zasiłku specjalnego celowego w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów leczenia, oraz - odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów związanych z zadłużeniem za wymianę stolarki okiennej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia 8 maja 2009r. D.Ż. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o przyznanie jej pomocy finansowej z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów leczenia oraz na częściową spłatę zadłużenia powstałego z tytułu zakupu okien. Organ I instancji przyznając zasiłek celowy specjalny w kwocie 150zł na dofinansowanie do kosztów leczenia wskazał, że za przyznaniem tej formy pomocy przemawiają okoliczności o szczególnym charakterze takie jak niepełnosprawność i długotrwała choroba. Organ nie znalazł podstaw do przyznania świadczenia na spłatę zadłużenia za wymianę stolarki okiennej powołując się na ograniczone możliwości finansowe MOPR oraz podnosząc brak zainteresowania wnioskodawczyni w spłacie zadłużenia przy zaangażowaniu własnych środków. W odwołaniu od powyższej decyzji D.Ż. zarzuciła organowi błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie okoliczności częściowego poniesienia przez nią kosztów zakupu okien. Wskazała, że całkowity koszt remontu wyniósł 4850 zł z czego we własnym zakresie wydatkowała 1927 zł, zaciągając na ten cel dług w łącznej kwocie 1400 zł. Z tego względu nie jest w stanie spłacić pozostałej kwoty do zapłaty. Podkreśliła, że na skutek pogorszenia się stanu zdrowia zwiększyły się jej wydatki związane z kosztami leczenia. Wskazała również, że musi pomagać finansowo swojej córce studentce. Organ odwoławczy dokonując merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji stwierdził, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa, pomimo błędnej argumentacji organu I instancji, co do odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego, z uwagi na brak zaangażowania własnych środków i możliwości na spłatę zadłużenia. W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza zasadność odmowy przyznania pomocy na ten cel ze względu na ograniczone możliwości finansowe organu pomocy. W uzasadnieniu podniesiono, iż samotnie gospodarująca D.Ż. nie spełnia kryterium kwalifikującego do bezzwrotnej, pieniężnej pomocy społecznej, przyznawanej na zasadach ogólnych. Dochód uzyskiwany przez D.Ż. w wysokości 664,05 zł przekracza kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących, które wynosi 477zł miesięcznie. Kolegium powołując przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stwierdziło, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Podkreślono, że choćby z uwagi na treść przepisu art. 41 pkt 1 tej ustawy brak jest podstaw prawnych do przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego w wysokości 2923 zł na spłatę zadłużenia z tytułu kosztów wymiany stolarki okiennej, albowiem oczekiwana kwota przekracza wysokość kryterium dochodowego. Ponadto D.Ż. w 2007r. otrzymała już na ten cel zasiłek celowy specjalny w kwocie 477 zł. Kolegium wskazało, że D.Ż. sama przyczyniła się do zaistniałej sytuacji, ponieważ nie mając odpowiednich środków finansowych na wymianę stolarki, zawarła umowę z najdroższą firmą w K., firmą "[...]" na kwotę 4850zł i nie upewniła się, czy MOPR będzie w stanie udzielić jej tak znaczącej pomocy w spłacie zadłużenia. Oceniając możliwości finansowe MOPRU organ odwoławczy stwierdził, że pomoc celowa specjalna została udzielona D.Ż. na miarę posiadanych środków, co oznacza, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Z przedstawionego sprawozdania za miesiąc maj 2009r. wynika, że organ w tym okresie dysponował kwotą 12.965,56 zł, z której przyznano pomoc w formie zasiłków celowych specjalnych 109 osobom i rodzinom, a średnia kwota wynosiła 118,95 zł. W stosunku do roku poprzedniego środki jakimi dysponuje obecnie organ uległy obniżeniu, co relatywnie przekłada się na kwoty udzielanych zasiłków. Zasiłki przyznawano głównie na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych (zakup odzieży, obuwia, środków czystości, opłaty rachunków za gaz i energię elektryczną, pokrycie kosztów zakupu leków i leczenia), natomiast w tym czasie w ogóle nie udzielano pomocy na pokrycie kosztów związanych z remontem czy też wymianą okien. Reasumując Kolegium podniosło, że organ I instancji nie miał żadnych możliwości finansowych pozwalających na zadośćuczynienie żądaniu D.Ż. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D.Ż. W uzasadnieniu wskazała, że organy nie uwzględniły rzeczywistej sytuacji materialnej w jakiej się znajduje, która uniemożliwia spłatę pozostałej do zapłaty kwoty 2923 zł z tytułu wymiany stolarki okiennej. Podała, że na ten cel już zadłużyła się u sąsiadów na kwotę 1400zł. Zdaniem skarżącej, dokonana przez nią wymiana była konieczna z uwagi na bardzo zły stan techniczny stolarki okiennej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz wskazały podstawę prawną, na której oparły swoje rozstrzygnięcie. Ze stanowiącego podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.- zwanej dalej jako ustaw), wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie specjalnego zasiłku celowego wydaje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma swobodę w decydowaniu, czy w indywidualnej sprawie istnieje szczególnie uzasadniony przypadek, którego wystąpienie uzasadnia przyznanie tej formy pomocy. Specjalny zasiłek celowy organ przyznaje za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust. 3 ustawy), biorąc pod uwagę dochód osoby bądź rodziny ubiegającej się o pomoc oraz jej sytuację materialną, osobistą i życiową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego na spłatę zadłużenia z tytułu wymiany okien, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca domagała się na ten cel pomocy w kwocie 2923zł, nie stanowiło szczególnie uzasadnionego przypadku zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej (art. 3 ust. 4 w zw. z art. 41 pkt 1 ustawy). Odmiennego stanowiska nie uzasadnia argumentacja skarżącej wskazująca na konieczność wymiany stolarki okiennej z uwagi na stan techniczny. Zasadnie organ podniósł, że już sama treść art. 41 pkt 1 ustawy ogranicza możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego w kwocie w jakiej domagała się skarżąca, skoro ustawodawca przewidział możliwość przyznania tego zasiłku do wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej, a taką osoba jest skarżąca, wynosi 477zł. Zgodzić się należy ze skarżącą, że uzyskiwany przez nią dochód (664,05zł) nie jest wystarczający do pokrycia zobowiązania pieniężnego w kwocie 4850zł jakie poniosła w związku z wymianą stolarki okiennej. Nie można jednak pominąć tych okoliczności, które podniosło Kolegium, że skarżąca w sposób zbyt pochopny i nieprzemyślany, bez uwzględnienia własnych możliwości finansowych, zdecydowała się na tak znaczący wydatek. Trzeba również zauważyć, że organ w 2007r. udzielił skarżącej specjalnego zasiłku celowego w maksymalnej kwocie – do wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej na potrzeby związane z wymianą stolarki okiennej. Tym samym należy uznać, że skarżąca otrzymała wsparcie ze strony organu pomocy na określony cel, jednakże nie jest usatysfakcjonowania jej wysokością. Przepisy nie przewidują natomiast obowiązku przyznawania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią. Nie budzi wątpliwości, że wydatki na leczenie należą do podstawowych potrzeb człowieka, w związku z tym są uwzględniane w pierwszej kolejności przez organ, który rozpatruje wnioski o przyznanie pomocy. W tym zakresie stan zdrowia skarżącej uzasadniał przyznanie pomocy na dofinansowanie kosztów leczenia. W orzecznictwie dotyczącym świadczeń z zakresu pomocy podkreślono, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania tego typu świadczeń wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 cyt. ustawy tzn.: dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Akta administracyjne zawierają dowody potwierdzające, że możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy w Rodzinie są ograniczone. Wykazane przez organ okoliczności tj. liczby osób, którym udzielono w miesiącu maju 2009r. specjalnych zasiłków celowych i wysokości, w jakich były przyznawane oraz celu przeznaczenia, którym było zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych świadczą o tym, że organ przyznając skarżącej pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 150zł na dofinansowanie kosztów leczenia oraz odmawiając przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów związanych z zadłużeniem za wymianę stolarki okiennej nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.