II SA/Ke 44/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. II SA/Ke 44/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 września 2006 r., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania B.G. zaliczki alimentacyjnej na synów P.K. i E.K.. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 2 pkt 5, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 12, art. 14, art.15, art. 17, art.18, art. 29 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 30 czerwca 2006 r. w sprawie wzoru o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich świadczeń oraz art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 18 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu organ podał, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...]. w sprawie o sygn. akt III RC 223/01, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z dnia 8 listopada 2001 r., zasądzono alimenty na rzecz E.B.K. i P.K. w wysokości po 190 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich. Z dołączonego do wniosku "zaświadczenia o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego", wydanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od Z.K. była bezskuteczna. Organ I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka ta przysługuje osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywanej przez osobę samotnie wychowującej dziecko, a także osobę uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zaś z przepisem art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Organ podkreślił, że B.G. wraz z konkubentem W.Ł, którego podaje we wniosku jako członka rodziny, wychowuje troje dzieci- E.K. i P.K., synów z poprzedniego związku i S.Ł, ich wspólną córkę. Rodzina B.G. utrzymywała się w 2005 r. ze stypendium w wysokości 135 zł, miesięczny dochód na rodzinę wyniósł 2,25 zł. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że nie są spełnione przesłanki art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż B.G. wychowuje dziecko- S.Ł. wspólnie z jego rodzicem- W.Ł.. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez B.G., Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 listopada 2006 r. utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że stosownie do treści art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. W myśl art. 2 pkt 5 cytowanej ustawy przez osobę uprawnioną rozumie się osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, c) jest osobą uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W zakresie definicji pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko w/w przepisy odsyłają do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ podkreślił, że do dnia 31 grudnia 2005 r. pojęcie osoby samotnie wychowującej definiował przepis art. 3 pkt 17 cyt. ustawy i zgodnie z jego ówczesnym brzmieniem, gdy była mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko, rozumieć przez to należało pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli nie wychowuje dziecka wspólnie z ojcem lub matką dziecka. W świetle poprzednio obowiązujących przepisów B.G. uznano za osobę samotnie wychowującą dzieci- P. i E. K., ponieważ nie wychowywała ich wspólnie z ojcem dzieci Z.K.. Organ odwoławczy wskazał, że od dnia 1 stycznia 2006 r. nową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko określa przepis art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumie się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedziona, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Wobec powyższego, pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko w nowo obowiązującym kształcie nie pozwala na uznanie za osobę samotnie wychowującą dziecko osoby, która wychowuje co najmniej jedno dziecko wspólnie z rodzicem tego dziecka. B.G. jest panną, a zatem spełnia warunek odnośnie stanu cywilnego dla uznania jej za osobę samotnie wychowującej dziecko. We wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na synów E. i P.K., jako członków rodziny wskazała troje dzieci oraz konkubenta W.Ł. Zasadnicze znaczenie dla możliwości przyznania wnioskodawczyni prawa do zaliczki alimentacyjnej jest fakt pozostawania w nieformalnym związku z W.Ł. i wychowywanie ich wspólnego dziecka. Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności wywiad środowiskowy z dnia 18 września 2006 r. jednoznacznie wskazuje, że B.G. zamieszkuje wspólnie z dziećmi i konkubentem, co powoduje, że nie może zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym dzieci E.K. i P.K. nie są osobami uprawnionymi do zaliczki alimentacyjnej. Organ podkreślił, że wobec niespełnienia podstawowego wymogu, tj. pozostawania osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez znaczenia pozostaje fakt, iż wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe, osiągając miesięczny dochód w wysokości 2,25 zł na osobę. Za bezsporny uznano również fakt, iż egzekucja alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 3 stycznia 2001 r. okazała się bezskuteczna. Wobec powyższego organ wskazał, że sytuacja materialna rodziny B.G. jest bardzo trudna, jednakże obowiązujące przepisy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a także zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych ściśle określają przesłanki konieczne do spełnienia w celu uzyskania zaliczki alimentacyjnej, co oznacza, że organ właściwy do orzekania w tym zakresie musi ściśle przestrzegać przepisów i nie może stosować ich dowolnie. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach B.G., wnosząc o "przyznanie zaliczki alimentacyjnej na rzecz P. i E. K. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała treść przepisów art. 7 i art. 2 pkt 5a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Podniosła, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu jeżeli nie wychowuje dziecka wspólnie z jego ojcem lub matką. Skarżąca wskazała, że jest panną i ma troje dzieci. Wyjaśniła, że domaga się zaliczki alimentacyjnej na rzecz synów, których wychowuje sama, ponieważ ich ojciec nie interesuje się losem dzieci, czego wyrazem jest niepłacenie alimentów na ich rzecz. B.G. podkreśliła, że brak zainteresowania ze strony ojca nie oznacza, iż obowiązek wychowania synów przejął na siebie jej konkubent. Skarżąca podała, że znajduje się w dramatycznej sytuacji materialnej, ponieważ miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w 2005 r. wyniósł 2,25 zł. Ponieważ egzekucja alimentów zasądzonych na rzecz dzieci okazała się bezskuteczna, w przekonaniu skarżącej jest ona w pełni uprawniona do pobierania zaliczki alimentacyjnej. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Kwestią sporną pozostawała natomiast definicja "osoby samotnie wychowującej dziecko". Zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), ustawa określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia (art. 7 ust. 1). Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583zł (art. 7 ust. 2). Należy zauważyć, że treść przepisu art. 7, stanowiąca podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie nie może być interpretowana w oderwaniu od innych przepisów tej ustawy, które uszczegółowiają pojęcie osoby uprawnionej. Stosownie do art. 2 pkt 5a osoba uprawniona to osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli jest ona wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Art. 3 pkt17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła powołany wyżej art. 2 pkt 5a, od dnia 1 stycznia 2006 r. określa pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko jako pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Przepis ten przewiduje zatem dwa kryteria, które muszą być spełnione łącznie, aby uznać daną osobę za osobę samotnie wychowującą dziecko: stan cywilny osoby wychowującej dziecko oraz niewychowywanie żadnego z dzieci wspólnie z jego rodzicem. W świetle obowiązujących przepisów, skarżącej nie można uznać za osobę samotnie wychowująca dziecko. B.G. wprawdzie jest panną, a tym samym spełnia warunek dotyczący stanu cywilnego, jednakże we wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej podała, iż rodzinę jej stanowią dzieci: E.K., P.K., S.Ł. oraz konkubent W.Ł. prawidłowych ustaleń poczynionych przez organy obu instancji oraz ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 18 września 2006 r. (k. 12-14 akt administracyjnych) wynika, że skarżąca zamieszkuje wraz z W.Ł., powadzą oni wspólne gospodarstwo domowe i razem wychowują synów B.G. z poprzedniego związku oraz ich wspólną córkę S., co uniemożliwia uznanie skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe nie można uwzględnić zarzutów podniesionych w skardze. B.G. definiując pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko, powołała się w niej na nieobowiązującą już w dacie orzekania przez organy, treść przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który z dniem 31 grudnia 2005 r. utracił moc obowiązującą zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie o sygn. K 16/04. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżąca znajduje się ciężkiej sytuacji finansowej, jednakże przepisy dotyczące ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej nie mają charakteru uznaniowego, a przyznanie jej uzasadnia tylko spełnienie ściśle określonych przesłanek. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270).