II SA/Ke 44/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2012r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję z dnia 30 czerwca 2011 r. wydaną z up. Burmistrza Miasta Sandomierza orzekającą o zwrocie przez M. G. należności z tytułu otrzymanych przez M. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 2500 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu Kolegium podało, że ww. decyzją organ I instancji zobowiązał M. G. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. G. świadczeń w kwocie 2500 zł wraz z ustawowymi odsetkami w oparciu o m.in. art. 2 pkt 3, art. 12 ust. 2, art. 27 ust. 1-3, ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 15 grudnia 2010 r. przyznano M. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 grudnia 2010 r. do 30 kwietnia 2011 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Ogółem wypłacono za ten okres kwotę 2500 zł. Dłużnik alimentacyjny wpłacił na poczet alimentów kwotę w wysokości 223,90 zł. z czego na należność główną została zaliczona kwota 183,86 zł oraz 40,04 zł na spłatę odsetek. Powyższe wpłaty zaliczono na poczet zadłużenia za okres świadczeniowy 2008/2009. Organ powołał art. 27 ww. ustawy, który stanowi, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym zasadne było wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odwołaniu od ww. decyzji M. G. zarzucił błąd merytoryczny polegający na żądaniu zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych osobom nie spełniającym wymogów określonych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podniósł, że jego zdaniem organ niezasadnie przyznał świadczenia M. G., który w okresie od grudnia 2010 r. nie kontynuował nauki albowiem przebywał na rocznym urlopie okolicznościowym. Ponadto nieprawidłowo do rodziny wliczono syna G. i tym samym fikcyjnie ustalono wysokość dochodu na osobę w rodzinie. Nie pozostaje on bowiem na utrzymaniu rodziców i nie zamieszkuje z nimi. Prowadzi własne gospodarstwo rolne na terenie gmin Obrazów i Ożarów o łącznej powierzchni 3 ha. Ponadto otrzymał pomoc z ARiMR w kwocie 70 tys. zł. Organ nie uwzględnił także, że Sąd wygasił w całości jego obowiązek alimentacyjny względem syna G. z powodu m.in. jego usamodzielnienia. Zarzucił nadto Ośrodkowi, że ten nie przeprowadził żadnego wywiadu środowiskowego oraz nie uwzględnił także rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny, w tym dochodów z wynajmu samochodów ciężarowych, najmu domu mieszkalnego oraz z użytkowania nieruchomości rolnych. Zdaniem odwołującego doszło do wyłudzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a dyrektor OPS nie podjął żadnych kroków w celu wyjaśnienia sprawy. Rozstrzygając sprawę w trybie odwoławczym SKO wskazało na ww. decyzję z dnia 15 grudnia 2010 r. oraz fakt wznowienia postępowania nią zakończonego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa z powodu ujawnienia nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi. W konsekwencji organ przeprowadził postępowanie w celu wyjaśnienia, czy G. G. pozostaje na utrzymaniu rodziny, a tym samym czy może być zaliczony do jej składu. Jak podniosło Kolegium, w wyniku przesłuchania stron, w tym matki MarzA. G. oraz dzieci A. G., M. G. oraz G. G., a także zebraniu stosownych dokumentów i wyjaśnień organ uznał, że G. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką oraz rodzeństwem i pozostaje na utrzymaniu matki. W związku z powyższym, decyzją z dnia 27 maja 2011 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia decyzji z dnia 15 grudnia 2010 r. Organ uznał bowiem, że prawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny wliczając w jej skład syna G. G.. Przeprowadził także postępowanie wyjaśniające w sprawie wnoszonych przez M. G. zarzutów dotyczących nieprawidłowego ustalenia stanu majątkowego rodziny. Zarzuty M. G., podniesione także w odwołaniu, nie potwierdziły się. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego wliczenia syna G. do składu rodziny Kolegium wskazało na treść art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz podniosło, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, bez znaczenia dla ustalenia czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, w rozumieniu przytoczonych przepisów, jest fakt wspólnego czy oddzielnego gospodarowania. Zdaniem SKO ustawodawca, określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem ustalenie tej okoliczności w postępowaniu administracyjnym jest, w opinii Kolegium, bez znaczenia, chyba, że zachodziłyby okoliczności, o których mowa w art. 2 pkt 16 zdanie drugie, który określa kogo do składu rodziny się nie zalicza tj. dziecka znajdującego się pod opieką opiekuna prawnego, pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Tylko wówczas byłaby podstawa do wyłączenia takiej osoby ze składu rodziny. W niniejszej sprawie, jak stwierdziło SKO, takie okoliczności nie zaistniały. Organ I instancji prawidłowo zatem doliczył G. G. do składu rodziny. Ponadto, zdaniem Kolegium, fakt iż M. G., który był w roku akademickim 2010/2011 studentem IV roku AHG, przebywał na urlopie okolicznościowym, nie spowodował utraty statusu studenta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wnioskodawca spełniał wszystkie kryteria do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skargę na decyzję organu II instancji złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. zarzucając jej błędną interpretację i nie zrozumienie definicji rodziny zawartej w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podniósł, że ustawodawca określił jasno i zrozumiale między innymi, że rodzina to będące na utrzymaniu dziecko do 25 roku życia. Jego zdaniem, ustawodawca określił dwa warunki jakie musi spełnić dziecko tj. być na utrzymaniu rodzica i być w wieku do 25 roku życia. W przeciwnym razie, jak wskazał, gdyby nie był istotny fakt bycia na utrzymaniu rodzica ustawodawca określiłby, że "rodzina to dziecko do 25 roku życia". Zdaniem skarżącego, Kolegium nie zauważyło tego faktu. Za błędne uznał stanowisko organu w sprawie traktowania syna G. jako będącego na utrzymaniu matki. Kilka instytucji oraz Sąd Rejonowy w Sandomierzu i Sąd Okręgowy poprzez swoje wyroki stanowiące o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego, na rok przed ukończeniem przez niego 25 lat życia, jednoznacznie dowodzą zdaniem M. G., że syn G. nie jest na utrzymaniu rodziców, a tym bardziej tylko matki. Gdyby, jego zdaniem, było prawdą, że syn mieszka z rodzicami, to "jak się ma do tego fakt, że to on ponosi ciężar utrzymania wszystkich mediów w domu" oraz "kupuje środki higieny osobistej itd.". Autor skargi podniósł również, że w momencie wydawania decyzji przez OPS w Sandomierzu syn G. posiadał gospodarstwo rolne, co organ ten, po wskazaniu przez skarżącego, ustalił. Potwierdzeniem tego, że zawodowo zajmuje się gospodarstwem rolnym, a tym samym, że jest to jego źródło utrzymania, było przyznanie "środków pomocowych unijnych" w kwocie 75 tys. zł. Wskazał również na fakt powiększenia przez syna G. tego gospodarstwa o kolejne kilka hektarów. Skarżący zarzucił również Kolegium złamanie przepisów "w sprawie terminowego rozpatrzenia skargi". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona w ramach tak określonej kognicji kontrola nie wykazała naruszenia prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jak wynika z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych przez organy, w okresie od 1 grudnia 2010 r. do 30 kwietnia 2011 r. zostały wypłacone synowi skarżącego - M. G. - z funduszu alimentacyjnego świadczenia w łącznej wysokości 2500 zł na podstawie ostatecznej decyzji z dnia 15 grudnia 2010 r. przyznającej świadczenie na ww. okres. Bezsporne przy tym jest, że w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, M. G. dokonał wpłaty kwoty 223,90 zł, która w całości została zaliczona na poczet zaległości powstałej w okresie świadczeniowym 2008/2009. Obowiązek alimentacyjny M. G. wobec M. G. został określony wyrokiem Sądu Rejonowego w Sandomierzu z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt III RC 246/06. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej dalej ustawą, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Z brzmienia tego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy osobie uprawnionej zostanie wypłacone świadczenie z funduszu alimentacyjnego, organ ma obowiązek orzec o jego zwrocie, z czym wiąże się w zasadzie jedynie konieczność wcześniejszego ustalenia, czy świadczenie zostało faktycznie wypłacone i w jakiej wysokości. W sprawie prowadzonej w oparciu o powyższy przepis organ nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Tylko w jednym wypadku organ miałby taki obowiązek, a mianowicie wówczas, gdyby w obrocie prawnym pozostawała decyzja przyznająca świadczenie z funduszu na określony okres, a jednocześnie sąd powszechny ustaliłby, że obowiązek alimentacyjny dłużnika wobec osoby dotychczas uprawnionej do świadczenia z funduszu w tym okresie wygasł (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. I OSK 299/11). Jednakże taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Jak wynika z treści skargi (bo żadnych dowodów na poparcie tej okoliczności M. G. nie przedstawił), sąd powszechny orzekł wprawdzie o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego skarżącego, ale względem syna G.. Tymczasem zaskarżona decyzja dotyczy świadczeń wypłaconych M. G., względem którego ten obowiązek nadal istniał. W tej sytuacji decyzja orzekająca o obowiązku zwrotu przez skarżącego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego syna M. jest prawidłowa. Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące nieprawidłowego uwzględnienia syna G. przy ustalaniu dochodu na osobę oraz faktycznych dochodów uzyskiwanych przez żonę M. G. na tę ocenę nie mogą mieć żadnego wpływu. Okoliczności te mogły być przedmiotem badania w innej sprawie - dotyczącej przyznania M. G. świadczenia z funduszu, jak również w trakcie postępowania wznowieniowego zakończonego ostateczną decyzją z 27 maja 2011r., wszczętego przez organ z urzędu celem zbadania prawidłowości ustaleń, w wyniku których zapadła decyzja przyznająca te świadczenia. Oba wymienione wyżej rozstrzygnięcia nie są jednak przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie; mają one walor ostateczności i jako takie stanowią natomiast niepodważalny element jej stanu faktycznego, wpływający na prawidłowość ocenianej decyzji. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.