II SA/Ke 440/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 440/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant: ref. stażysta Katarzyna Mrozicka-Bąbel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2006 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] numer [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] w części orzekającej o: 1. ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w U., gmina P. oznaczonej numerem 805, stanowiącej własność B. S., poprzez udzielenie zezwolenia Przedsiębiorstwu Finansowo-Konsultingowemu A. S.A. w W. na przeprowadzenie przez tę nieruchomość gazociągu relacji G. -P.- S. wraz z urządzeniami towarzyszącymi, 2. zobowiązaniu B. S. do udostępnienia jej nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie konserwacją oraz usuwaniem awarii gazociągu i innych urządzeń związanych z pracą gazociągu, 3. zobowiązaniu Inwestora - Przedsiębiorstwa Finansowo-Konsultingowego A. S.A. w W. do przywrócenia nieruchomości B. S.do stanu poprzedniego niezwłocznie po przeprowadzeniu gazociągu. Ponadto Wojewoda uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej jej punktu 4 i w tym zakresie orzekł, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego stanie się niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, bądź też na skutek zrealizowanej inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości, w odrębnej decyzji ustalone zostanie odszkodowanie za szkody wynikłe wskutek przeprowadzenia gazociągu. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że realizowana przez Inwestora PFK A. S.A. w W. inwestycja, mieści się w katalogu celów publicznych określonych w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46/2000 poz. 543 ze zm.), w związku z czym miał w sprawie zastosowanie art. 124 ust. 1 tej ustawy, regulujący jeden ze szczególnych przypadków wywłaszczenia i przewidujący możliwość ograniczenia w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości urządzeń służących do przesyłania gazu oraz obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody i jeżeli ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ ustalił, że inwestor uzyskał dla przedmiotowej inwestycji ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 19 marca 2003 r. oraz dołączył do wniosku prawidłowe dokumenty z przebiegu obligatoryjnych rokowań z właścicielem nieruchomości, odnośnie uzyskania jego zgody na wykonanie planowanych prac. Ponieważ taka zgoda została przez B. S. udzielona, ale uzależniła ją ona od spełnienia jej warunków, organ mógł dokonać oceny tych warunków i wydać zezwolenie przewidziane w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro uznał je za uzasadnione. Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu B. S. dotyczących jedynie kwestii wysokości proponowanego przez inwestora odszkodowania, organ stwierdził, że nie mogły one być uwzględnione, ponieważ zgodnie z art. 129 ust. 5 i 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wysokość odszkodowania może zostać określona w odrębnej decyzji, wydanej jednak dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Takie ustalenie spowodowało uchylenie punktu 4 zaskarżonej decyzji i wydanie w tej części reformatoryjnego orzeczenia opartego na treści art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ stwierdził na koniec, że przedmiotowa inwestycja ma charakter ponad lokalny, ponieważ pozwoli na zaopatrzenie w gaz ziemny odbiorców z ponad 10 miast i gmin. Uzyskanie przez inwestora wnioskowanego prawa do przedmiotowej nieruchomości jest więc jedynym skutecznym sposobem realizacji całej inwestycji. W skardze na tę decyzję B. S. wniosła o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 7 kpa polegającego na zastosowaniu do zaistniałego stanu faktycznego tylko przepisów art. 124 ust. 1,2,4 i 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez jednoczesnego wydania decyzji w trybie art. 128 ust. 1 i 4 w zw. z art. 129 ust. 1 i 4 tej ustawy. Zarzuciła również naruszenie art.13 § 2 kpa nie wyjaśniając jednak, na czym naruszenie tego przepisu miało by polegać. Podkreśliła również, że organy rozpatrujące sprawę nie wskazały przyczyn dla których nie przyjęły propozycji skarżącej co do warunków i sposobu rozliczenia odszkodowania . Ponadto zarzuciła, że zaproponowana przez inwestora wysokość odszkodowania nie uwzględnia faktu, iż na przedmiotowej nieruchomości rośnie las i nie uwzględnia wartości przewidzianych do wycięcia drzew. W konsekwencji skarżąca twierdziła, że konieczne jest w sprawie równoczesne rozpatrywanie kwestii ograniczenia korzystania z nieruchomości jak i odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów art. 7 i 13 § 2 kpa. Zgodnie z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Skarżąca upatrywała naruszenia tego przepisu w braku równoczesnego orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z jej nieruchomości i o odszkodowaniu za to ograniczenie. Zgodnie z art. 128 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46/2000 poz. 543 ze zm.) - zwanej dalej ugn, wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z kolei art. 129 ust. 1 i 129 ust. 5 ugn ( który to przepis, a nie uchylony przed wszczęciem niniejszego postępowania przepis art. 129 ust. 4 ugn miała zapewne skarżąca na myśli) mówią, że odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5, według którego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 124-126, a także w przypadku gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Wbrew zarzutom skargi nie może być skutecznie kwestionowane, że cytowane przepisy mają zastosowanie dopiero po wydaniu i wykonaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wynika to bowiem jednoznacznie z przepisu art. 124 ust. 4 ugn, który mówi, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Dopiero gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Cel takiej regulacji wydaje się oczywisty. Ponieważ wysokość odszkodowania ma rekompensować szkody powstałe na nieruchomości w wyniku założenia i przeprowadzenia na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazów oraz urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń oraz zmniejszenie się wartości nieruchomości, rzeczywistą wysokość tych szkód można ustalić dopiero po zakończeniu inwestycji zwłaszcza, że inwestor ma obowiązek przede wszystkim doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego,( oczywiście w takim zakresie, w jakim jest to możliwe i nie powoduje nadmiernych trudności lub kosztów), co może czasem powodować, że żadne szkody na nieruchomości nie powstaną. Celowość i dopuszczalność takiej właśnie procedury ustalania odszkodowania dotyczy również nieruchomości zalesionych. Przed zakończeniem prac planowanych na nieruchomości skarżącej nie jest bowiem wiadome czy, i ewentualnie ile drzew z jej lasu trzeba będzie wyciąć. Odnośnie zarzutów skarżącej dotyczących braku wyjaśnienia przez orzekające w sprawie organy przyczyn dla których nie zostały przyjęte propozycje skarżącej co do warunków i sposobu rozliczenia odszkodowania, należy stwierdzić, że odnośne przepisy nie określają szczegółowej procedury przeprowadzania rokowań w przypadku postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Zgodnie z art. 124 ust. 3 ugn, udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Z wskazanych w cytowanym przepisie wymogów inwestor się wywiązał, skoro rokowania ze skarżącą przeprowadził, a do wniosku dołączył dokumenty świadczące o ich przeprowadzeniu. Inwestor wykazał też w swoim obszernym wniosku, z jakich przyczyn nie przyjął propozycji skarżącej odnośnie wysokości i sposobu rozliczenia odszkodowania. Wyjaśnienie to zaakceptowały organy obu instancji. Ponieważ wskazane wyjaśnienie znajduje oparcie w cytowanych i wyłożonych przez sąd przepisach art. 124 ust. 4 i 128 ust. 4 ugn, zarzut skarżącej nie mógł być skuteczny. Skarżąca nie wskazała w skardze, na czym miałoby polegać naruszenie przez organy administracji przepisu art. 13 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w sprawie, powinien w przypadkach określonych w art. 13 § 1 tj. w sprawach, w których uczestniczą strony o spornych interesach, podejmować czynności skłaniające strony do zawarcia ugody. Z treści skargi można więc jedynie domniemywać, że zdaniem skarżącej organy administracji, wbrew cytowanemu przepisowi nie nakłaniały stron do zawarcia ugody. Taki wniosek nie jest jednak zgodny ze stanem faktycznym. W toku postępowania przed organem I instancji bowiem, została przeprowadzona rozprawa administracyjna, której celem było m. in. uzgodnienie interesów stron, o czym została powiadomiona również B. S. (wezwanie z dnia 2 sierpnia 2004 r. doręczone w dniu 10 sierpnia 2004 r.). Z protokołu tej rozprawy wynika, że na rozprawie nie doszło do uzgodnienia wspólnego stanowiska w celu uzyskania zgody na budowę gazociągu, skąd należy domniemywać, że jeden z celów rozprawy określonych w wezwaniach na nią ( tj. próba nakłonienia stron do uzgodnienia ich interesów czyli w istocie zawarcia ugody administracyjnej), został spełniony. Należy ponadto dodać, że w sprawach dotyczących wywłaszczenia nieruchomości, wynikający z art. 13 § 2 kpa nakaz nakłaniania stron do zawarcia ugody nie może być interpretowany w oderwaniu od przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro przepisy te w sposób szczególny regulują konieczność przeprowadzenia przez strony rokowań, stanowiących rodzaj postępowania ugodowego i realizują w ten sposób w znacznej części cel jakiemu służy art. 13 § 2 kpa. Skoro więc jak to wyżej stwierdzono, procedura obligatoryjnych rokowań z właścicielem o jakiej mowa art. 124 ust. 4 ugn została w sprawie przeprowadzona, a ocena składanych w toku tych rokowań propozycji ugodowych wskazuje na racjonalność stanowiska inwestora w tych negocjacjach, to nie można oczekiwać od organów administracji ponawiania bezskutecznych prób nakłaniania stron do zawarcia ugody. Z przedstawionych przyczyn zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 13 § 2 kpa nie mógł odnieść skutku. Przedstawione, niewadliwe ustalenia organów administracji publicznej wskazują na to, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej w sposób i na warunkach wskazanych wskazany w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I, było uzasadnione powołanymi w tych decyzjach przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).