II SA/Ke 448/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Z. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt. Skarżący w dniu 18 października 2016 r. formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 15,31 ha, w skład którego wchodzą grunty orne i leśne, dom wielkości 50 m² i ciągnik rolniczy o wartości około 10000 zł. Wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje dopłaty rolnicze w wysokości 30000 miesięcznie. Wnioskodawca podał następujące stałe wydatki i zobowiązania: media -250 zł, leki – 200 zł miesięcznie, ropa nawozy paliwo – 10000 zł, kombajnowanie i inne usługi -12000 zł. Skarżący wykazał kredyty i pożyczki w wysokości 70000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawca jest właścicielem dochodowego gospodarstwa rolnego o powierzchni 15 ha, do którego przyznawane są dopłaty unijne. Skarżący uiścił już wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł i opłatę kancelaryjną wynoszącą 100 zł. Zapłacenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, nie przekracza więc jego możliwości finansowych. Okoliczność, że skarżący spłaca kredyt bankowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Udzielenie kredytu musiała poprzedzać pozytywna analiza sytuacji finansowej strony w zakresie możliwości spłaty pożyczonej kwoty. Przy tym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią koszty postępowania sądowego. Jednocześnie należy poinformować, że zgodnie z art. 177 § 6 p.p.s.a. w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Zatem w wypadku uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, dla skarżącego na nowo rozpocznie się bieg 30-dniowego termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.