II SA/Ke 449/21
WyrokWSA w Kielcach2021-06-10
Skład orzekający: Agnieszka Banach, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kurator spadku nieobjętego, ustanowiony postanowieniem sądu, może być uznany za zarządcę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego i czy na takiego kuratora można nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kurator spadku nieobjętego, nawet jeśli został ustanowiony, nie może być traktowany jako zarządca obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego, jeśli nie ustalono, że obiekt ten wchodzi w skład spadku po spadkodawcy, w celu zarządzania majątkiem którego kurator został ustanowiony. W związku z tym, niedopuszczalne było nakładanie na takiego kuratora obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej budynku. Sąd podkreślił również, że organy nadzoru budowlanego nie poczyniły wystarczających ustaleń co do innych potencjalnych podmiotów, na które można by nałożyć taki obowiązek, w szczególności osób zamieszkujących w budynku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakładające na kuratora spadku nieobjętego obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego w złym stanie technicznym. Budynek od lat pozostawał w zaniedbaniu, a jego właściciel nie był znany. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez NSA, organy próbowały ustalić podmiot odpowiedzialny za stan techniczny budynku. Ostatecznie ustanowiono kuratora spadku po zmarłym posiadaczu samoistnym, na którego nałożono obowiązek wykonania ekspertyzy. Kurator zaskarżył to postanowienie, kwestionując swoją legitymację do bycia adresatem takiego obowiązku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz kuratora spadku zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.D.-kuratora spadku nieobjętego po S.C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K.D.-kuratora spadku nieobjętego po S.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygn. akt II SA/Ke [...]
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021 r., wydanym na podstawie 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r - Prawo budowlane, Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 30.11.2020 r., Znak: [...], nakładające na adwokat K. D.- kuratora spadku nieobjętego po S. C. (zmarłym dnia 12 kwietnia 2003 roku w miejscowości Z.) obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 maja 2021 roku ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., działka nr ewid.[...], obr. 05, ze szczególnym uwzględnieniem:
- wentylacji oraz przewodów dymowych i spalinowych w budynku,
- konstrukcji kominów,
- elementów konstrukcyjnych oficyny w podwórku (ścian, stropu, dachu),
- konstrukcji dachu oraz ścian w narożniku wewnętrznym budynku (od strony podwórka),
- instalacji wodno- kanalizacyjnej w budynku. Organ I instancji podkreślił, że opracowanie winno zawierać szczegółową ocenę obiektu pod względem spełnienia wymagań podstawowych zawartych w art. 5 ustawy Prawo budowlane, ze szczególnym uwzględnieniem nośności i stateczności konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego i użytkowania obiektu, a także winno zawierać ewentualne roboty budowlane i rozwiązania naprawcze, mające na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do właściwego stanu technicznego. Ekspertyza powinna dać także odpowiedź na pytanie czy budynek można użytkować do czasu usunięcia nieprawidłowości, czy też należy wyłączyć budynek z użytkowania w całości lub w części. Powyższe opracowanie winno być wykonana przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane.
W uzasadnieniu swego postanowienia ŚWINB w K. wyjaśnił, że w dniu 22.11.2016 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili kontrolę budynku mieszkalnego wielorodzinny z oficyną w podwórzu, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w P. przy ul. [...]. Ustalono, że budynek od strony ul. [...] jest dwukondygnacyjny (w stanie technicznym dostatecznym), natomiast oficyna jest parterowa (od strony wschodniej częściowo zawalona, w pozostałej części oficyny - niezawalonej, brak jest ściany szczytowej oraz częściowo zawalona jest konstrukcja dachu, nieszczelne pokrycie dachowe). Na całym budynku tynk jest częściowo odpadnięty oraz odwarstwiony od ścian, grożący odpadnięciem. Gzymsy na budynku częściowo są odpadnięte z odpadającym tynkiem. Stwierdzono, iż obróbki blacharskie są zniszczone, a rynny i rury spustowe grożą spadnięciem. Kominy ponad dachem zniszczone z obluzowanymi cegłami.
Obecna podczas kontroli K. K. oświadczyła, że budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] w P. nikt od wielu lat się nie interesuje, nikt nie przeprowadza remontów, ani G. P., ani następcy prawni właściciela, który już zmarł. Zeznająca oświadczyła ponadto, że przydział na mieszkalnie przy ul. [...] otrzymała jej babcia i mama z Urzędu Miasta P..
W odpowiedzi na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 21.11.2016 r., Wydział Finansowo - Budżetowy Urzędu Miejskiego w P. pismem z dnia 22.11.2016 r., poinformował organ I instancji, iż decyzje wymiarowe w sprawie opłacania podatku z działki nr ewid.[...] w P. przy ul. [...] kierowane są do S. C. zam. P., ul. [...] i wracają jako niedoręczone.
Następnie Wydział Geodezji, Kartografii, [...] i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w P. przesłał do PINB w P. informację o właścicielu działki nr ewid.[...] w P., wskazując osobę S. C., zam. w P. władającego przedmiotową nieruchomością na zasadach posiadania samoistnego. W piśmie z 20.12.2016 r. poinformowano ponadto organ I instancji, że ośrodek dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej nie posiada danych określających podstawę i datę wpisania do ewidencji gruntów S. C. jako posiadacza samoistnego działki nr ewid.[...], obręb 5 w P. oraz dokumentów wskazujących adres zamieszkania i dane osobowe P. S. C..
W odpowiedzi na pismo organu Burmistrz [...] i G. P. poinformował, że G. P. nie ma żadnych obowiązków wobec budynku mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...] w P. w zakresie jego utrzymania, gdyż obecni lokatorzy zameldowali się w tym w/w budynku bez udziału Gminy. Wskazano również, że nie ma żadnych dokumentów o meldowaniu pierwotnych lokatorów, a ich potomkowie byli meldowani z tytułu zamieszkania rodziców.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. pismem z dnia 17.02.2017 r., Znak: [...] zawiadomił strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce nr ewid.[...] w P. przy ul. [...].
Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że M. P. w przedmiotowym budynku mieszka od 1972 r. i tam jest zameldowana na stałe. Pod tym adresem zameldowane są również wnuki i dzieci zeznającej. P. M. Pasternak oświadczyła, że w/w mieszkanie otrzymali jej rodzice - W. i T. P. decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia 04.08.1972 r. W ówczesnym czasie administratorem obiektu był K. K., u którego rodzice M. P. uiszczali czynsz za mieszkanie. W okresie późniejszym czynsz za mieszkanie zbierała K. M., a od około 1977 r. nikt nie zbiera opłat za najem mieszkania. K. M. i K. K. już nie żyją. Ostatni remont budynku był w latach 1984-1985 i był przeprowadzony przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w P.. Od tego czasu nikt nie przeprowadzał remontów obiektu, nikt też nie robi okresowych przeglądów budynku. Na okoliczność swoich wyjaśnień M. P. przedłożyła zaświadczenie z dnia 02.03.2017 r. o zameldowaniu na pobyt stały pod adresem ul. [...] w P. oraz kserokopię decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia 04.08.1972 r., Znak: SL- 420-7-45/72 o opróżnieniu lokalu i przydzieleniu pomieszczenia zastępczego. Z przedmiotowej decyzji wynika, że Referat Spraw Lokalowych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. nakazał W. i T. P. wraz z dziećmi opróżnienie lokalu wówczas zajmowanego (z uwagi na zły stan techniczny obiektu grożący zawaleniem) oraz przydziela pomieszczenie zastępcze w budynku przy ul. [...] w P..
W siedzibie PINB w P. stawiła się również D. P., która oświadczyła, że w budynku przy ul. [...] w P. mieszka od urodzenia i tam jest zameldowana na stałe wraz z dziećmi. W swoim zeznaniu D. P. wskazała również na prace remontowe jakie przeprowadziła w lokalu w przybudówce, w którym mieszka za zgodą G. P..
Decyzją z dnia 31.03.2017 r., Znak: [...], wydaną w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał G. P. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym na działce nr ewid.[...], obr. 05 w P. przy ul. [...].
Decyzja ta w wyniku postępowania odwoławczego została uchylona przez tut. organ decyzją z dnia 22.05.2017r., Znak: [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uzyskał z Urzędu Miejskiego w Z. odpis skrócony aktu zgonu S. C..
G. P. pismem z dnia 26.06.2017 r., Znak: [...] poinformowała, że Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. przydzieliło W. i T. P. pomieszczenie zastępcze w budynku przy ul. [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa lokalowego. Wskazano, iż nie ma dokumentów wskazujących, czy został w późniejszym czasie przydzielony Państwu Pasternak inny lokal. Odnosząc się do osoby K. K. G. wskazała, że był on administratorem budynku przy ul. [...]. Nie ma dokumentów wskazujących na istnienie stosunku cywilnoprawnego między w/w osobą a organem dokonującym przydziału. Zdaniem Gminy osoba ta została powołana do pełnienia funkcji przez właściciela nieruchomości. Gmina wskazała również, iż nie posiada dokumentów dotyczących remontu budynku przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w P..
Pismem z dnia 24.07.2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. zwrócił się do I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o ustanowienie z urzędu kuratora spadku nieobjętego.
Pomimo licznej korespondencji pomiędzy organem I instancji, a Sądem Rejonowym w P., w/w wniosek został zwrócony zarządzeniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 20.11.2017 r., sygn. akt: I Ns [...]. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, iż PINB w P. nie wskazał, kto jest spadkodawcą nieruchomości znajdującej się przy ul. [...] w P., nie wykazano, gdzie było jego ostatnie miejsce zamieszkania oraz nie wykazał za kogo działa i by miał upoważnienie do występowania w tego rodzaju sprawach.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wydał decyzję z dnia 05.03.2018 r., Znak: [...], nakładającą na G. P. obowiązki, wynikające z treści art. 66 ustawy Prawy budowlane.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania G. P. decyzją z dnia 24.04.2018 r., Znak:WINB- [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W/w decyzja Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wyrokiem z dnia 22.08.2018 r., sygn. akt: II SA/Ke [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę G. P. w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w budynku mieszkalnym.
Na skutek złożonej skargi kasacyjnej przez G. P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18.12.2019 r., sygn. akt: II OSK [...] uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.. NSA uznał, że nie istniały podstawy do sformułowania przez sąd I instancji stanowiska, że G. P. jest zarządcą nieruchomości przy ul. [...] w P.. Zgodnie z wskazaniami NSA w ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organów nadzoru budowlanego będzie ustalenie, czy dla spornej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta i jaka jest jej treść. W zależności od poczynionych ustaleń i ich wyniku, konieczne może okazać się zwrócenie się do właściwych podmiotów celem wszczęcia postępowania zmierzającego do regulacji stanu prawnego obiektu (ustalenia następcy prawnego w oparciu o regulacje prawa spadkowego lub ustaw przewidujących nabycie własności nieruchomości mającej nieuregulowany stan prawny). Rzeczą organów nadzoru budowlanego będzie także rozważenie możliwości i dopuszczalności nałożenia nakazu z art. 61 w zw. z art. 66 Prawa budowlanego na osoby aktualnie zamieszkujące w spornym budynku. W tym celu konieczna będzie analiza tytułów prawnych tych osób do zajmowanych lokali. Analiza i ocena tych tytułów wraz z możliwym do ustalenia zakresem uprawnień tych osób do spornej nieruchomości, winna prowadzić do zweryfikowania tego, czy osoby te mogą być uznane za zarządów w rozumieniu wyżej wskazanym.
Następnie organ I instancji z IV Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P. uzyskał informację, że na podstawie podanych danych nie odnaleziono w systemie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych księgi wieczystej dla działki nr ewid.[...]
Postanowieniem z dnia 17.09.2020 r., sygn. akt: I Ns [...] Sąd Rejonowy w P. I Wydział Cywilny ustanowił kuratora spadku nieobjętego po S. C. zmarłym dnia 12.04.2003 r. w miejscowości Z. w osobie adwokata K. D. prowadzącej Kancelarię adwokacką w P. ul. [...] 2 lok. 3D.
W dniu 04.11.2020 r. przedstawiciele organu nadzoru budowlanego przeprowadzili kontrolę przedmiotowego budynku mieszkalnego. Podczas kontroli ustalono, iż budynek w dalszym ciągu jest w nieodpowiednim stanie technicznym, za wyjątkiem elewacji od strony ulicy [...], która została wyremontowana. Parterowa oficyna w podwórzu jest częściowo zawalona od strony wschodniej. W pozostałej części oficyny (niezawalonej) brak jest ściany szczytowej od strony podwórka oraz częściowo na oficynie brak jest pokrycia dachowego oraz łat, drewno jest przegniłe. Ściany są z ubytkami materiału, zwłaszcza zaprawy, a od podwórza wyboczone. Na całym budynku (za wyjątkiem elewacji od strony ulicy) tynk jest częściowo odpadnięty oraz odwarstwiony od kamienia, grożący odpadnięciem. Ściana północna na całej długości budynku z ubytkami materiału oraz z pęknięciami. Kominy spękane, z obluzowanymi cegłami, grożące zawaleniem. Obróbki blacharskie od strony podwórka częściowo zniszczone. Ponadto ustalono iż w złym stanie technicznym jest również konstrukcja dachu od strony podwórka, w szczególności w narożniku wewnętrznym budynku. Ponadto w tym miejscu widoczne są ubytki materiału ścian i liczne obluzowane kamienie. Organ I instancji stwierdził również, iż na elewacji wschodniej budynku (część główna budynku) znajdują się wyprowadzone na zewnątrz rury kanalizacji sanitarnej.
Następnie w dniu 30.11.2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wydał postanowienie nakładające na adwokat K. D. - kuratora spadku nieobjętego po S. C. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30.05.2021 r. ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., działka nr ewid.[...], obr. 05. W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Postanowienie, o którym mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane ma charakter kontrolny i dowodowy, nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego i nie jest orzeczeniem merytorycznym. Postępowanie, w którym jest ono wydawane, jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które dadzą podstawę do wydania właściwego rozstrzygnięcia dla sprawy, w oparciu o właściwe przepisy prawa budowlanego. W tej sprawie ocenie podlega jedynie prawidłowość czynności procesowej, jaką była zasadność nałożenia oceny technicznej zgodnie z treścią art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
W niniejszej sprawie organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że podstawą do nałożenia obowiązków są wątpliwości dotyczące stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego pod względem spełnienia wymagań nośności oraz stateczności konstrukcji, a także bezpieczeństwa pożarowego i jego użytkowania. Biorąc powyższe pod uwagę w niniejszej sytuacji jedynym sposobem wyjaśnienia tych wątpliwości jest opracowanie ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku mieszkalnego, której wnioski pozwolą na podjęcie dalszych działań w stosunku do budynku. Z uwagi zaś na rozmiar i charakter uszkodzeń opracowanie ekspertyzy wymaga specjalistycznej wiedzy teoretycznej i ugruntowanej praktyki, w szczególności wynikającej z analizy zachowania się materiałów oraz elementów konstrukcji w czasie i w stanach poza eksploatacyjnych: krytycznych lub ekstremalnych. W związku z powyższym konieczne jest wykonanie specjalistycznych obliczeń, które ocenią, czy nie przekroczone zostały stany graniczne wytrzymałości elementów i czy w/w obiekt nadaje się do naprawy pod względem konstrukcyjnym. Ponadto z uwagi na zły stan techniczny kominów, który może wpływać na prawidłowość działania wentylacji oraz przewodów dymowych i spalinowych w przedmiotowym budynku, niezbędnym jest sprawdzenie szczelności oraz prawidłowości działania wentylacji oraz przewodów dymowych i spalinowych, w tym wykonanie pomiarów przez osobę uprawnioną.
W świetle powyższego organ II instancji podzielił zasadność zastosowania regulacji art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż wiedza i środki dostępne pracownikom organu nadzoru nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do kwestii nałożenia obowiązku na skarżącą jako kuratora spadku nieobjętego po S. C. wskazano, że okoliczność, że postanowienie w przedmiocie ustanowienia kuratora spadku nie jest prawomocne, nie ma istotnego znaczenia z uwagi na konieczność podjęcia działań wynikających z nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego zagrażającego bezpieczeństwu. Podkreślić należy, iż na dzień wydawania rozstrzygnięcia jest wyznaczony przez Sąd Rejonowy w P. kurator spadku nieobjętego, który nie został zwolniony z obowiązku działania, a więc organ I instancji prawidłowo wyznaczył adresata zaskarżonego postanowienia, bowiem zgodnie z art. 666 Kodeksu postępowania cywilnego do czasu objęcia spadku przez spadkobierców nad całością spadku czuwa sąd, bądź kurator ustanowiony w sprawie.
Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zarzut ten organ uznał za nietrafiony. Organ I instancji w toku postępowania poczynił własne ustalenia co do stanu technicznego przedmiotowego budynku, lecz mimo posiadanej wiedzy fachowej, w celu wszechstronnego wyjaśnienia niniejszej sprawy, niezbędnym jest ekspertyza techniczna profesjonalnego podmiotu, z uwagi na to, iż zły stan obiektu dotyczy wielu elementów w tym powiązanych konstrukcyjnie, wymagających oceny.
W skardze od powyższej decyzji adwokat K. D. - kurator spadku nieobjętego po S. C. zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego, tj:
art. 81c ust. 2 ustawy prawo budowlane poprzez nałożenie na mnie obowiązku przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w P. ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., działka o nr ewid.[...] obr 05, w sytuacji, gdy postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 17 września 2020 roku wydane w sprawie o sygnaturze akt: I Ins [...] w przedmiocie ustanowienie kuratora spadku jest nieprawomocne co też czyni nakładanie obowiązków na kuratora spadku przedwczesnym;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia:
- art. 7 k.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w szczególności niepoczynienie przez organ ustaleń i rozważań w zakresie przyczyn, z powodu których Organ nie jest w stanie samodzielnie poczynić badań co do stanu technicznego budynku, w sytuacji, gdy jest to fachowy pion administracji publicznej, który co do zasady ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji
- art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji z dnia 30 listopada 2020 roku mimo że istniały podstawy do jej uchylenia.
Wobec powyższych zarzutów na podstawie art. 145 §1 pkt 1 ppsa wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 stycznia 2021 roku, oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 30 listopada 2020 roku.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 17 września 2020 roku wydane w sprawie o sygnaturze akt: I Ns [...] do chwili obecnej nie jest prawomocne. Przedmiotowe postanowienie zostało przesłane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w dniu 11 grudnia 2020 roku. Od przedmiotowego postanowienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł środek zaskarżenia, który wedle wiedzy skarżącej nie został do dnia dzisiejszego rozpoznany. W tym stanie rzeczy nie można podzielić stanowiska organu II instancji co do tego, iż okoliczność, że postanowienie w przedmiocie ustanowienie kuratora spadku nie jest prawomocne nie ma istotnego znaczenia z uwagi na konieczność podjęcia działań wynikających z nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego zagrażającego bezpieczeństwu, skoro przepis art. 521 § 1 k.p.c. stanowi, że jeżeli przepis szczególny inaczej nie stanowi, postanowienie orzekające co do istoty sprawy staje się skuteczne, a jeżeli wymaga wykonania - także wykonalne, po uprawomocnieniu się. Postanowienie o ustanowieniu kuratora spadku staje się skuteczne w tym zakresie po uprawomocnieniu się, gdyż brak jest przepisu szczególnego, który przewidywałby skuteczność takiego postanowienia przed jego uprawomocnieniem się. Wobec powyższego uznać należy, iż w realiach niniejszej sprawy postanowienie o nałożeniu obowiązku przedłożenia przez kuratora ekspertyzy technicznej dot. budynku przy ul. [...] w P. jest przedwczesne.
Autor skargi wskazał też, że postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 17 września 2020 roku ustanowiono kuratora spadku nieobjętego po S. C., zmarłym dnia 12 kwietnia 2003 roku w miejscowości Z.. Jednocześnie Sąd nakazał komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P. sporządzenie spisu inwentarza spadku po S. C., zmarłym dnia 12 kwietnia 2003 roku. Przedmiotowy spis nie został sporządzony. Jednocześnie w realiach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, iż w skład spadku po S. C., zmarłym w dniu 12 kwietnia 2003 roku w miejscowości Z. wchodzi nieruchomość, tj. budynek zlokalizowany w P. przy ul. [...]. Jak wynika z ustaleń zarówno organu I jak i II instancji przedmiotowa nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej. Ponadto żaden z mieszkańców nie wskazywał jako właściciela czy też zarządcę budynku osobę S. C.. Nazwisko to pojawia się jedynie w wypisie z rejestru gruntów jako samoistny posiadacz przedmiotowej nieruchomości, przy czym brak jest jakichkolwiek innych danych pozwalających na identyfikacje, iż osobą wpisaną w wypisie z rejestru gruntów jest S. C., zmarły w dniu 12 kwietnia 2003 roku, co do którego Sąd ustanowił kuratora spadku.
W tym stanie rzeczy nawet jeśli przyjąć, iż nastąpiło skuteczne ustanowienia kuratora spadku po zmarłym w dniu 12 kwietnia 2003 roku S. C., to nie zostały póki co poczynione żadne ustalenia wskazujące, iż w skład spadku wchodzi nieruchomość przy ul. [...] w P., co też umożliwiałoby nałożenie na kuratora spadku obowiązku określonego w art. 81c ust.2 Prawa Budowlanego.
W uzasadnieniu zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazano, że organ może skorzystać z uprawnień określonych w art. 81c ust. 2 p.b. jedynie w razie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Oznacza to konieczność poczynienia ustaleń w tym zakresie przez organ nadzoru budowlanego, które winny znaleźć potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ winien wskazać także przepisy techniczne, co do zgodności z którymi istnieją w jego ocenie wątpliwości. Wyjaśnienia przez organ wymaga również kwestia przyczyn, z powodu których nie jest w stanie samodzielnie poczynić badań co do wykonanych robót budowlanych i jakości wyrobów budowlanych. Pamiętać bowiem należy, że skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy musi odnosić się jedynie do takich sytuacji, w których wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca, a jej brak organ nadzoru winien udokumentować w rozstrzygnięciu.
Tymczasem w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 listopada 2020 roku wydanego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego brak jest jakichkolwiek ustaleń i rozważań powyższej kwestii oraz udokumentowania przyczyn dla których organ uznał, iż wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca. Uzasadnienia dla przedmiotowych kwestii brak jest także w postanowieniu organu II Instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn wskazanych w jej zarzutach.
Przedmiotem skargi było postanowienie ŚWINB w K. utrzymujące w mocy postanowienie organu nadzoru budowlanego I instancji, nakładające na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego na kuratora spadku nieobjętego po S. C., obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego pozostającego w złym stanie technicznym, przy czym zakres tej ekspertyzy dotyczącej poszczególnych elementów tego budynku został szczegółowo określony.
Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w prawie budowlanym, bądź też jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2012 r. sygn. II OSK [...], LEX nr 1219138). Stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego, a także właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. II OSK [...], LEX nr 321507 oraz z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. II OSK [...], LEX nr 1223965). Zatem sprawa nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy dotyczy interesu prawnego podmiotów, o których mowa w powołanym przepisie Prawa budowlanego, a więc uczestników procesu budowlanego, właścicieli lub zarządców obiektu budowlanego. Celem takiego postępowania jest zmuszenie inwestora do przedłożenia oceny technicznej lub ekspertyzy.
Przy określaniu podmiotu, na który mogą być nałożone obowiązki opisane w art. 81c ust. 1 i 2, wątpliwości budzi możliwość nałożenia ich na zarządcę obiektu budowlanego. Pojęcie to nie jest zdefiniowane w prawie budowlanym, a system polskiego prawa zna wiele sytuacji zarządzania nieruchomością, a więc także – znajdującym się na niej obiektem budowlanym. Dokonując wykładni w tym zakresie, należy uświadomić sobie prawdopodobny cel przyznania organom nadzoru budowlanego uprawnienia do nakładania obowiązków związanych z nadzorem nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego także na zarządcę obiektu budowlanego. Otóż możliwość nałożenia na zarządcę obiektu budowlanego, w celu realizacji zadań prawa budowlanego, określonych obowiązków pojawia się wtedy, gdy nałożenie takich obowiązków na właściciela byłoby mniej efektywne, gdyż sam na mocy umowy wyzbył się władztwa nad nieruchomością (obiektem budowlanym) bądź ograniczył je albo władztwo to zostało mu z mocy prawa lub orzeczenia właściwego organu odjęte. [...]. Taka interpretacja może sprawić, że organy, o których mowa w art. 81c ust. 1 i 2 pr. bud., nie będą się wikłać w spory pomiędzy właścicielem a zarządcą nieruchomości o to, kto zgodnie z umową ma tego rodzaju czynności wykonywać. Zadaniem organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego nie jest bowiem rozstrzyganie tego rodzaju sporów, lecz jak najszybsze działanie w celu uniknięcia zagrożeń mogących wyniknąć ze złej jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych oraz stanu technicznego obiektu budowlanego. G. A. (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III. Opublikowano: WK 2016. Komentarz do art. 81c teza 10).
Tym bardziej więc, zdaniem Sadu, pożądane i uzasadnione jest dopuszczenie nakładania obowiązków na zarządcę obiektu budowlanego wtedy, gdy właściciel nieruchomości zabudowanej tym obiektem w ogóle nie jest znany, a znany jest tylko jej nieżyjący obecnie samoistny posiadacz, podstawa wpisania którego w ewidencji gruntów jako posiadacza samoistnego nie jest znana i który to posiadacz, ani jego następcy prawni, od kilkudziesięciu lat nie ujawniali jakichkolwiek aktów władztwa nad tym obiektem budowlanym. Tym bardziej bowiem w takiej sytuacji pożądane i wręcz konieczne jest, aby organy nadzoru budowalnego, w celu uniknięcia zagrożeń mogących wyniknąć ze złej jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych oraz stanu technicznego obiektu budowlanego, mogły podjąć szybkie i skuteczne działania w celu zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w toku postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego, wszczętego z urzędu w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr ewid.[...] w P. przy ulicy [...]. W toku tamtego postępowania doszło do wydania opartej na przepisach art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego decyzji nakazującej G. P. usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w przedmiotowym budynku mieszkalnym w zakreślonym terminie. Nakazane czynności polegać miały na: remoncie więźby dachowej wraz z uzupełnieniem nieszczelnego pokrycia dachu, remoncie obróbek blacharskich oraz rynien i rur spustowych, skuciu odpadającego tynku z gzymsów, przemurowaniu kominów ponad dachem, rozebraniu zawalonych i wiszących elementów ścian, stropu i dachu w nieużytkowanej części oficyny od strony wschodniej z uzupełnieniem pozostającej środkowej ściany nośnej jako ściany szczytowej zewnętrznej. Decyzja ta, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja ŚWINB w K. z 24 kwietnia 2018 r. oraz wyrok WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2018 r., II SA/Ke [...] oddalający skargę na te decyzje, zostały uchylone wyrokiem NSA z 18 grudnia 2019 r. w sprawie II OSK [...]. W motywach tego wyroku NSA stwierdził, że zasadnie zarzucono sądowi I instancji naruszenie art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego, który stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy. NSA zdyskwalifikował przyjęty przez organy administracji i sąd I instancji pogląd, że G. P. jest aktualnym zarządcą budynku przy ulicy [...] w P.. Nie ustalono natomiast, czy przedmiotowa nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą i jaka ewentualnie jest jej treść. W ponownie prowadzonym postępowaniu, NSA polecił ustalenie, czy dla spornej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta i jaka jest jej treść. Stwierdził też, że w zależności od poczynionych ustaleń i ich wyniku, konieczne może okazać się zwrócenie się do właściwych podmiotów celem wszczęcia postępowania zmierzającego do regulacji stanu prawnego obiektu (ustalenia następcy prawnego w oparciu o regulacje prawa spadkowego lub ustaw przewidujących nabycie własności nieruchomości mającej nieuregulowany stan prawny). Rzeczą organów nadzoru budowlanego miało być także rozważenie możliwości i dopuszczalności nałożenia nakazu z art. 61 w zw. z art. 66 Prawa budowlanego na osoby aktualnie zamieszkujące w spornym budynku. W tym celu konieczna byłaby analiza tytułów prawnych tych osób do zajmowanych lokali. Analiza i ocena tych tytułów wraz z możliwym do ustalenia zakresem uprawnień tych osób do spornej nieruchomości, winna prowadzić do zweryfikowania tego, czy osoby te mogą być uznane za zarządców w rozumieniu wyżej wskazanym.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji, po ustaleniu, że przedmiotowa nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej, kierując się wskazaniem NSA dotyczącym jednego tylko ze sposobów ustalenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w przedmiotowym obiekcie budowlanym, poinformował Sąd Rejonowy w P. o konieczności ustanowienia kuratora spadku nieobjętego po S. C. zmarłym 12 kwietnia 2003 r., który był i jest nadal ujawniony w ewidencji gruntów jako posiadacz samoistny działki nr ewid.[...] położonej w P. przy ulicy [...]. Kurator taki w osobie adwokata K. D. został ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 17 września 2020 r., sygnatura akt I Ns [...], przy czym postanowienie to uprawomocniło się w dniu 30 marca 2021 r., a więc już po wydaniu postanowienia ŚWINB w K. zaskarżonego w niniejszej sprawie. Następnie organ I instancji, stwierdzając, że właściciel przedmiotowego budynku nie żyje, a jego spadkobiercy nie są znani oraz ustalając zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, powołując się na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z 14 stycznia 2016 r., II SA/Kr [...] uznał za zasadne nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku na kuratora spadku nieobjętego po S. C.. Pogląd taki w całości zaakceptował organ II instancji, z czym jednak nie sposób się zgodzić.
Nie kwestionując zapatrywania wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych, że kurator spadku ustanowiony przez sąd rejonowy w trybie art. 666 § 1 kpc jest zarządcą w rozumieniu art. 81c ust. 1 prawa budowlanego, na którego mogą być nałożone obowiązki, o jakich mowa w art. 81c ust. 2 tej ustawy, należy zauważyć, że oczywistym warunkiem uznania kuratora spadku za zarządcę obiektu budowlanego jest to, aby obiekt ten wchodził w skład spadku po spadkodawcy, w celu zarządzania majątkiem spadkowym którego, kurator ten został ustanowiony. Należy też zauważyć, że wskazania zawarte w wyroku NSA z 18 grudnia 2019 r., II OSK [...] zostały wadliwie zrozumiane i wybiórczo zastosowane przez organy obu instancji. Wbrew poglądowi tych organów bowiem, wskazana przez NSA konieczność zwrócenie się do właściwych podmiotów celem wszczęcia postępowania zmierzającego do regulacji stanu prawnego obiektu poprzez ustalenie następcy prawnego w oparciu o regulacje prawa spadkowego, była tylko jednym z trzech różnych, alternatywnych wskazań co do dalszego postępowania, a ponadto jego zastosowanie uzależnione zostało przez NSA od ustaleń, które organy miały poczynić w przedmiocie tego, czy dla nieruchomości zabudowanej przedmiotowym budynkiem prowadzona jest księga wieczysta i jaka jest jej treść. Ustalanie w takim kontekście następcy prawnego w oparciu o regulacje prawa spadkowego byłoby aktualne przykładowo wtedy, gdyby się okazało, że dla wspomnianej nieruchomości została założona księga wieczysta, w której ujawniona byłaby jako właściciel osoba fizyczna, która nie żyje. Taka sytuacja jednak w sprawie nie zaistniała, ani też w żaden innym sposób nie doszło do ustalenia osoby właściciela działki nr [...], obręb 05 położonej w P. przy ulicy [...]. Za takiego właściciela nie może w szczególności być uznany S. C., skoro jedynym przedstawionym w sprawie dowodem wiążącym go w jakikolwiek sposób z przedmiotową nieruchomością jest wpis w ewidencji gruntów określający charakter jego władania jako "Wł. samois." w udziale wynoszącym [...] (informacja o działce – k. I-78 akt administracyjnych). Z ustaleń organów wynika natomiast, że od kilkudziesięciu lat nie dokonywał on żadnych aktów władztwa nad przedmiotowym obiektem budowlanym, a w szczególności nie pobierał żadnego czynszu od osób mieszkających na tej nieruchomości, a do śmierci w dniu 12 kwietnia 2003 r. mieszkał w Z. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 8 akt administracyjnych). Ponieważ nie udało się ustalić jakichkolwiek następców prawnych S. C., nie można również mówić o tym, aby ktokolwiek z nich objął w posiadanie tę nieruchomość po jego śmierci, co byłoby warunkiem uznania ich za samoistnych posiadaczy nieruchomości. Skoro więc nie zostało ustalone, aby S. C. był właścicielem przedmiotowego obiektu budowlanego, a przez to aby w skład spadku po nim wchodziła nieruchomość zabudowana tym obiektem, a nadto nie został jeszcze sporządzony spis inwentarza spadku po nim, co zostało nakazane w punkcie 4 postanowienia Sądu Rejonowego w P. z 17 września 2020 r., I Ns [...], to nie jest możliwe traktowanie kuratora spadku nieobjętego po S. C. ustanowionego tym postanowieniem, jako zarządcy przedmiotowego obiektu budowlanego. Trzeba pamiętać, że kurator spadku nieobjętego dysponuje uprawnieniami pochodnymi i wtórnymi względem osoby właściciela – spadkodawcy. Jeżeli więc spadkodawca ten nie był właścicielem obiektu budowlanego, to również kurator spadku po nim, nie może być traktowany jako zarządca takiego obiektu. W konsekwencji niedopuszczalne było również nakładanie na niego w trybie art. 81c ust. 2 prawa budowlanego obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej tego obiektu.
Trzeba w dalszym ciągu zauważyć, że organy nadzoru budowlanego obu instancji nie poczyniły żadnych, bądź wystarczających ustaleń co do pozostałych zasygnalizowanych w wyroku NSA z 18 grudnia 2019 r. możliwości wskazania podmiotu, na którego może być nałożony nakaz, o jakim mowa w art. 61 w zw. z art. 66 Prawa budowlanego. Trzeba przy tym pamiętać, że krąg podmiotów, na które może być nałożony wspomniany nakaz, ukształtowany został w Prawie budowlanym odmiennie niż krąg podmiotów, na które w myśl art. 81c ust. 2 w zw. z art. 81c ust. 1 Prawa budowalnego, można nałożyć obowiązek dostarczenia odpowiednich ekspertyz. W tym drugim kręgu bowiem, oprócz właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, mieszczą się również uczestnicy procesu budowlanego zdefiniowani legalnie w art. 17 Prawa budowlanego, tj. inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant i kierownik budowy lub kierownik robót. Dlatego wspomniane wskazania NSA należy w niniejszej sprawie poszerzyć o potencjalną potrzebę ustalenia osób, będących uczestnikami procesu budowlanego. W pierwszy rządzie jednak organy nadzoru budowlanego powinny rozważyć możliwość i dopuszczalność nałożenia obowiązku, o jakim mowa w art. 81c ust. 2 w zw. z art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego na osoby aktualnie zamieszkujące w spornym budynku. W tym celu konieczna będzie analiza tytułów prawnych tych osób do zajmowanych lokali. Analiza i ocena tych tytułów wraz z możliwym do ustalenia zakresem uprawnień tych osób do spornej nieruchomości, winna prowadzić do zweryfikowania tego, czy osoby te mogą być uznane za zarządców w rozumieniu wyżej wskazanym. Trzeba dodać, że w okolicznościach niniejszej sprawy, osoby mieszkające w lokalach znajdujących się w przedmiotowym obiekcie budowlanym, z racji tego zamieszkiwania, z racji tego, że według ich oświadczeń i ustaleń organów od wielu lat nie płacą nikomu za korzystanie z tej nieruchomości, a także z tego powodu, że niektórzy z nich deklarowali w toku postępowania, że byli inwestorami robót budowlanych wykonywanych w ich lokalach, mogą okazać się podmiotami mieszczącymi się w kręgu osób wymienionych w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego jako zarządcy przedmiotowego obiektu budowlanego lub jego części względnie jako inwestorzy robót budowlanych w nim przeprowadzonych. Dokładnego ustalenia osób mieszkających w budynku przy ulicy [...] w P. oraz ich ewentualnych uprawnień do zajmowanych lokali w sprawie zabrakło, co będzie musiał uzupełnić organ I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Organ I instancji winien też rozważyć możliwość zwrócenia się do właściwych podmiotów celem wszczęcia postępowania zmierzającego do regulacji stanu prawnego przedmiotowego obiektu w oparciu o regulacje ustaw przewidujących nabycie własności nieruchomości mającej nieuregulowany stan prawny). Ponieważ jednak priorytetem w kontrolowanym postępowaniu, ze względu na jego cel, jest sprawne i skuteczne nałożenie obowiązku z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego na jedną z osób wymienionych w art. 81c ust. 1 tej ustawy, przy czym kolejność, w jakiej wymienione są w tym ostatnim przepisie poszczególne kategorie osób nie przesądza o kolejności podmiotów, na które obowiązki te powinny być nakładane, organ rozważy możliwość zwrócenie się do właściwych podmiotów celem wszczęcia postępowania zmierzającego do regulacji stanu prawnego przedmiotowego obiektu dopiero po podjęciu próby ustalenia osób mieszkających w budynku przy ulicy [...] w P. oraz ich ewentualnych uprawnień do zajmowanych lokali.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że w związku z przedstawioną wyżej wykładnią prawa, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy była zarzucana przedwczesność nałożenia przedmiotowego obowiązku na stronę skarżącą, mająca wynikać z nieprawomocności postanowienia o ustanowieniu kuratora spadku nieobjętego w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia. Poza tym niedługo potem, bo w dniu 30 marca 2021 r. postanowienie to stało się prawomocne, przy czym warto zauważyć, że apelacji od niego nie złożył kurator spadku nieobjętego, ale Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (notatka urzędowa – k.16, apelacja – k. I-92 akt administracyjnych).
Nie był również zasadny zarzut bezpodstawności nakładania obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu budowlanego mającej wynikać z tego, że to sam organ nadzoru budowlanego, z racji bycia fachowym pionem administracji publicznej, samodzielnie poczynić badania stanu technicznego tego obiektu. Ponieważ istotnie organy nadzoru budowlanego zatrudniają pracowników posiadających ponadprzeciętną wiedzę z zakresu budownictwa, którzy mogą co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego obiektu budowlanego, to przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego winien być stosowany dopiero wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie będą wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OSK [...] i z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK [...]). W okolicznościach niniejszej sprawy jednak zaistniały, zdaniem Sądu, wskazane wyżej przesłanki do nałożenia obowiązku sporządzenia i dostarczenia ekspertyzy technicznej. Wynika to bowiem z uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego budynku pod względem jego nośności oraz stateczności konstrukcji, a także bezpieczeństwa pożarowego i jego użytkowania. Z uwagi na rozmiar i charakter uszkodzeń tego budynku ustalonych w czasie kontroli z 22 listopada 2016 r. oraz z 4 listopada 2020 r. i aż nadto widocznych na sporządzonych wtedy zdjęciach, nie może być zdaniem Sądu wątpliwości co do tego, że konieczna do opracowania ekspertyza wymaga specjalistycznej wiedzy teoretycznej i ugruntowanej praktyki, w szczególności wynikającej z analizy zachowania się materiałów oraz elementów konstrukcji w czasie i w stanach pozaeksploatacyjnych, tj. krytycznych i ekstremalnych. Jak to trafnie zauważył organ II instancji konieczne będzie wykonanie specjalistycznych obliczeń, które ocenią, czy nie przekroczone zostały stany graniczne wytrzymałości elementów, sprawdzenie szczelności oraz prawidłowości działania wentylacji, przewodów dymowych i spalinowych, w tym wykonanie pomiarów przez osoby uprawnione. Wnioski z takiej ekspertyzy będą następnie podstawą do podjęcia w stosunku do tego budynku dalszych działań przez organy nadzoru budowlanego.
Uwzględniając powyższe rozważania Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego – art. 81c ust. 2 w zw. z art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego – które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy z powodów wyżej wyjaśnionych nie było podstaw do nałożenia obowiązku, o jakim mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego na kuratora spadku nieobjętego po S. C.. ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z 17 września 2020 r. Sąd stwierdził również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie doszło bowiem do dostatecznego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych pozwalających na prawidłowe wskazanie osoby, na którą w zgodzie z dyspozycją art. 81c ust. 2 w zw. z art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego dopuszczalne by było nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu budowlanego.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji, kierując się przedstawionymi wyżej uwagami i wskazaniami, dokona wnikliwych ustaleń faktycznych mających na celu ustalenie osoby mieszczącej się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego. W zależności od wyniku tych ustaleń wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie poczynione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło