II SA/Ke 456/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2009r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego Z. T. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał S. S. dokonanie rozbiórki "samowolnie budowanego na działce nr 802 w miejscowości B. budynku gospodarczo-socjalnego z przybudowaną kotłownią i pomieszczeniem garażowym". W podstawie prawnej powołano art. 49 ust. 3, art. 80 ust. 2 pkt 1 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 123 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku postępowania wyjaśniającego i przeprowadzonej w dniu 5 stycznia 2007r. kontroli ustalono, że na działce nr 802 w miejscowości B. S. S. bez pozwolenia na budowę realizuje budowę murowanego budynku gospodarczo-socjalnego o wymiarach w rzucie 12,20 x 5,00 m. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2007r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wstrzymał roboty budowlane i nałożył na S. S. obowiązek przedłożenia w określonym terminie wymaganych przepisami dokumentów odnośnie przedmiotowego obiektu budowlanego, niezbędnych do zalegalizowania przedmiotowej budowy i wydania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Dokumenty zostały przez S. S. złożone w terminie. Organ I instancji podniósł, że ponieważ warunkiem wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wznowieniu robót budowlanych w zakresie wskazanym w projekcie budowlanym jest uiszczenie opłaty legalizacyjnej, opłata taka w kwocie 25.000 zł została ustalona dla S. S. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 kwietnia 2008r, której inwestor nie uiścił, co spowodowało wydanie decyzji o rozbiórce, na podstawie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego. Odwołanie od decyzji z dnia 13 maja 2009r. wniósł S. S., zarzucając zaskarżonej decyzji "pochopność" oraz niezgodność z prawem. Skarżący wskazał, iż złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2008r., która nie została jeszcze rozpatrzona przez sąd. Zdaniem strony dopiero po zakończeniu procedur odwoławczych organ I instancji może ponownie wezwać go do uiszczenia opłaty legalizacyjnej, ustalając stosowny termin. Wówczas – jeśli opłata nie zostanie uiszczona – możliwe jest podjęcie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. W załączeniu przedstawiono kopię potwierdzenia nadania w dniu 8 grudnia 2008r. przesyłki skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Świętokrzyska 12. Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie zakończyło się ostatecznym postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2008r., utrzymującym w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 kwietnia 2008r. ustalające dla S. S. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł, w celu zalegalizowania samowolnie budowanego budynku gospodarczo-socjalnego z przybudowaną kotłownią i pomieszczeniem garażowym, zlokalizowanego na działce nr 802 w B. Skarga S. S. na powyższe postanowienie organu II instancji została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 grudnia 2008r., sygn. akt. II SA/Ke 319/08. Skarżący złożył wniosek dnia 2 czerwca 2008r. o umorzenie opłaty legalizacyjnej, ustalonej postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008r., lecz decyzją z dnia 12 września 2008r. Wojewoda odmówił umorzenia kwoty 25.000 zł wraz z odsetkami z tytułu opłaty legalizacyjnej, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2008r. Organ II instancji ustalił ponadto, iż wbrew twierdzeniu skarżącego, decyzja Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2008r. nie została zaskarżona do WSA w Warszawie, zaś akta sprawy po upływie ok. 6 tygodni zostały zwrócone organowi I instancji. Z WSA w Warszawie nie przesłano do Ministerstwa Finansów żadnego pisma w niniejszej sprawie. Odnosząc się do powoływanej przez stronę przesyłki organ wskazał, że adres WSA w Warszawie to ul. Jasna, nie zaś ul. Świętokrzyska, na której mieści się siedziba Ministerstwa Finansów. Organ odwoławczy uznał, że nie ulega wątpliwości, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania powstał w warunkach samowoli budowlanej, i jakkolwiek organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie zmierzające do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, to inwestor nie uiścił w terminie opłaty legalizacyjnej, wobec czego należało orzec o nakazaniu rozbiórki – w oparciu o art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Natomiast w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ I instancji winien powołać przepis art. 104 § 1 k.p.a., w miejsce błędnie powołanego art. 123 § 1 k.p.a., jednak uchybienie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego organ wskazał, iż aktualnie brak jest możliwości ponownego ustalenia terminu do wniesienia opłaty legalizacyjnej i ponownego wezwania zobowiązanego do wpłacenie tejże opłaty. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję z dnia 9 lipca 2009r. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł S. S.. Zdaniem skarżącego organ błędnie przyjął, że adres nadania jego "odwołania" nie potwierdza złożenia skargi do WSA w Warszawie, ponieważ skarga wniesiona została za pośrednictwem Ministra Finansów. Ponadto organ II instancji błędnie poparł ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ I instancji. W niniejszej sprawie, zdaniem S. S., nie znajduje zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, gdyż strona dokonała zgłoszenia budowy przedmiotowych budynków i postępowanie winno być prowadzone w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Strona odstąpiła od dokonanego zgłoszenia budowy budynków gospodarczych o wymiarach 4 x 4 m wewnątrz, łącząc je wspólnym dachem i adaptując je w ten sposób do potrzeb mieszkalnych. Nie jest to zatem samowola budowlana, co potwierdza wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001r., sygn. akt IV SA 952/99. Skarżący powołuje się zarazem na swoją trudną sytuację życiową oraz mieszkaniową. W piśmie procesowym z dnia 17 września 2009r. pełnomocnik skarżącego, (ustanowiony z urzędu) wniósł o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego "z racji naruszenia interesu prawnego przez ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości gruntowej nr 802 w B. przez rzeczywistych podmiotów, będących stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę przy [...] oraz zasądzenie nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy w dniu 8 października 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek uczestnika D. S. o odroczenie rozprawy z powodu choroby S. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie zaś pod kątem ich zgodności z zasadami współżycia społecznego czy też słuszności. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Decyzja organu I instancji z dnia [...], utrzymana w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem, została wydana na podstawie art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ wydaje w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, czyli nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z akt administracyjnych wynika, iż postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008r. (K-I-22), utrzymanym w mocy ostatecznym postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2008r. (K-I-23), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił dla S. S. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł – celem zalegalizowania samowolnie budowanego budynku gospodarczo-socjalnego z przybudowaną kotłownią i pomieszczeniem garażowym, realizowanego na działce nr 802 w B. Materialnoprawną podstawą tego postanowienia był art. 49 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż właściwy organ przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, 3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane - oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Wydanie decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych (art. 48 ust. 5 ustawy) jest uwarunkowane przedłożeniem w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy. Ostatni z powołanych przepisów odwołuje się do art. 48 ust. 2, zgodnie z którym właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Takie też postanowienie zostało wydane w dniu 19 stycznia 2007r. w niniejszej sprawie (K-I-9). Nadmienić trzeba, iż postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 48 ust. 2 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie obiektem tym jest realizowany przez S. S. na działce o nr ewid. 802 w B. budynek gospodarczo – socjalny, co jednoznacznie wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia 19 stycznia 2007r. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości fakt, iż przedmiotowy obiekt budowlany powstał w warunkach samowoli budowlanej, zaś zarzut dotyczący prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisu art. 48, a nie art. 51 ustawy wykracza poza ramy niniejszego postępowania, które dotyczy kwestii skutków prawnych związanych z nieuiszczeniem opłaty legalizacyjnej, ustalonej prawomocnym postanowieniem. Nie można zatem z tych względów podzielić także zarzutu, zawartego w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego, jako że przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej nie były kwestie związane z "naruszeniem interesu prawnego przez ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości gruntowej nr 802 w B. przez rzeczywistych podmiotów, będących stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę przy [...]. Nadmienić przy tym należy, że skarga S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2008r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 kwietnia 2008r. ustalające opłatę legalizacyjną w kwocie 25 000zł została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 grudnia 2008r., sygn. akt. II SA/Ke 319/08 (K-I-32). Natomiast wniosek skarżącego o umorzenie opłaty legalizacyjnej skutkował wydaniem decyzji Wojewody z dnia 12 września 2008r. o odmowie umorzenia kwoty 25 000zł wraz z odsetkami (K-I-28), utrzymanej w mocy decyzją Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2008r. (K-I-30). Odnosząc się do twierdzenia S. S. o wniesieniu przez niego skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazać należy, iż w sprawie nie zostało wykazane, że skarga taka została złożona. Skargę do sądu administracyjnego składa się za pośrednictwem organu, jednak pracownik Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego ustalił w Ministerstwie Finansów, że skarga taka do tego organu nie wpłynęła (notatka urzędowa z dnia 3 lipca 2009r. - K-II-18), a przedstawiona przez S. S. kopia potwierdzenia nadania w dniu 8 grudnia 2008r. przesyłki na adres "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ul. Świętokrzyska 12" nie może stanowić podstawy do uznania, iż strona wniosła skutecznie skargę do tego sądu, zwłaszcza, iż pod podanym adresem znajduje się siedziba Ministerstwa Finansów, a nie WSA, co mogło spowodować zwrot korespondencji do adresata. W sprawie niniejszej niesporne jest, iż skarżący nie uiścił opłaty legalizacyjnej, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 kwietnia 2008r. – w kwocie 25.000 zł, zatem organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował przepis art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, nakazując skarżącemu dokonanie rozbiórki samowolnie zbudowanego obiektu budowlanego. Sąd podzielił także stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż jakkolwiek w podstawie prawnej decyzji organu I instancji z dnia [...] błędnie powołano art. 123 § 1 k.p.a. – zamiast art. 104 § 1 k.p.a. – to uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy zwłaszcza że, wbrew treści mylnie powołanego przepisu (dotyczącego postanowienia) rozstrzygnięcie z dnia [...] zapadło w formie prawidłowej, tzn. decyzji administracyjnej. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Ponadto podnieść należy, że wniosek uczestnika postępowania D. S. o odroczenie rozprawy w dniu 8 października 2009r. został oddalony, gdyż zgodnie z art. 99 ustawy p.p.s.a. sąd, nawet na zgodny wniosek stron, może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Za taką przyczynę nie można uznać choroby skarżącego S. S., w sytuacji, gdy na rozprawie w dniu 8 października 2009r. reprezentował go fachowy pełnomocnik – radca prawny ustanowiony z urzędu, który takiego wniosku nie składał. O kosztach udzielonej pomocy prawnej Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie § 2 ust. 3, § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy p.p.s.a.