II SA/Ke 459/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2011 roku sprawy ze skargi G.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wpisania wzmianek marginesowych w akcie urodzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...], znak: [...] o odmowie wpisania wzmianek marginesowych w akcie urodzenia G. M. Nr [...] dotyczących zmiany nazwiska i nazwiska rodowego ojca oraz nazwiska noszonego matki. Z akt sprawy wynika, że G. M. podaniem z dnia [...] wniosła o odnotowanie w jej akcie urodzenia w formie wzmianki dodatkowej zmian nazwisk rodziców z "K." na "K." dokonanych na podstawie decyzji administracyjnych Kierownika USC Ł. z dnia [...] Na podstawie decyzji tego samego organu z dnia [...] wnioskodawczyni dokonała odpowiedniej zmiany swojego nazwiska rodowego, o czym Kierownik USC w dniu 10.03.2011r. umieścił stosowną wzmiankę dodatkową w akcie urodzenia wnioskodawczyni. Organ I instancji wydając opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] wskazał, że zmiany wynikające z decyzji Kierownika USC Ł. należało odnotować w akcie urodzenia ojca wnioskodawczyni (zmiana nazwiska rodowego) oraz w akcie małżeństwa jej rodziców (zmiana nazwisk noszonych), gdyż akty te bezpośrednio dotyczą osób, które zmian tych dokonały. Nie mają one natomiast wpływu na treść i ważność aktu urodzenia wnioskodawczyni. W odwołaniu G. M. wskazała, że zmiana nazwiska rodziców i nazwiska rodowego ojca została odnotowana w jej akcie małżeństwa przez Kierownika USC Ł., gdzie akt ten został sporządzony. Powstała zatem niezgodność między jej aktem małżeństwa a aktem urodzenia. Organ odwoławczy doszedł do przekonania, że zmiana nazwisk aktualnie noszonych przez rodziców oraz zmiana nazwiska rodowego ojca dokonana w trybie ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska nie ma wpływu na treść aktu urodzenia pełnoletniego dziecka w rozumieniu art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Wskazał, że ustawa o zmianie imienia i nazwiska stanowi lex specialis w stosunku do ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego i nie przewiduje obowiązku aktualizacji aktów stanu cywilnego pełnoletnich dzieci osób, które zmieniły nazwisko. Przepis art. 13 tej ustawy wprowadza obowiązek aktualizacji jedynie aktów urodzenia małoletnich dzieci osób, które zmieniły nazwisko. Organ II instancji wyjaśnił, że wszelkie nieścisłości w aktach stanu cywilnego mogą być prostowane w oparciu o przepisy ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, na podstawie art. 28 ustawy przypadku błędów pisarskich lub w postępowaniu nieprocesowym przed sądem powszechnym w przypadku błędnego lub nieścisłego zredagowania (art. 31 i 33 ustawy). W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, G. M. wskazała, że zmiana nazwiska jej rodziców została odnotowana w jej akcie małżeństwa, na skutek czego powstała rozbieżność między tym aktem a jej aktem urodzenia. Na wprowadzenie żądanych zmian zezwala zdaniem skarżącej art. 21 Prawa o aktach stanu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie wykładni art. 21 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego wskazał, że w chwili narodzin skarżącej jej rodzice nosili nazwiska wpisane w akcie urodzenia. Zmiana nazwisk rodziców nie ma więc wpływu na treść aktu urodzenia pełnoletniej córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 września 1986r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r., nr 161, poz. 1688), zwanej dalej ustawą. Stosownie do art. 4 ustawy akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Użycie w przepisie określenia "wyłączny" oznacza, że tylko na podstawie aktu stanu cywilnego dopuszczalne jest udowodnienie faktu urodzenia, a także podstawowych danych w nim zawartych, takich jak: płeć, imię, nazwisko, imiona i nazwiska rodziców. Zdarzenie, o którym mowa w powołanym przepisie, znajduje też odbicie w formie wzmianki dodatkowej na marginesie aktu. Kwestię tę reguluje art. 21 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym, jeżeli po sporządzeniu aktu stanu cywilnego nastąpią zdarzenia, które mają wpływ na jego treść lub ważność, zmiany z nich wynikające wpisuje się do aktu w formie wzmianki dodatkowej. Podstawę do wpisania wzmianki, o której mowa w ust. 1, stanowią prawomocne orzeczenia sądów, ostateczne decyzje, odpisy z akt stanu cywilnego oraz inne dokumenty mające wpływ na treść lub ważność aktu (art. 21 ust. 2 ustawy). Wzmianki dodatkowe z chwilą ich wpisania stają się integralną częścią aktu stanu cywilnego. Instytucję wzmianki dodatkowej ustawodawca przewidział na wypadek wystąpienia sytuacji, w której nie występuje przypadek pierwotnej niezgodności aktu stanu cywilnego z rzeczywistością. Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Na wniosek skarżącej ostateczną decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Ł. zmienił nazwisko rodowe skarżącej z "K." na "K.". Wcześniej bowiem, decyzjami z dnia [...], ten sam organ dokonał zmiany nazwisk rodziców skarżącej z "K." na "K.". Wzmianki dodatkowe o zmianie nazwiska rodowego skarżącej oraz nazwiska i nazwiska rodowego jej ojca zostały umieszczone przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł. w akcie małżeństwa skarżącej z dnia 1 kwietnia 1978r. W ten sposób powstała rozbieżność między aktem małżeństwa skarżącej a jej aktem urodzenia, mimo że na marginesie aktu urodzenia skarżącej umieszczono wzmiankę o zmianie jej nazwiska rodowego z "K." na "K.". Instytucja uregulowana w art. 21 ustawy służy zapewnieniu zgodności aktu stanu cywilnego ze stanem rzeczywistym, gdy na skutek zdarzeń zaszłych po sporządzeniu aktu, a mających wpływ na jego treść, wymaga on odpowiedniego uzupełnienia (por. uchwała SN z dnia 8 maja 1992 r., sygn. akt III CZP 40/92). Podkreślić należy, iż dane takie jak imię i nazwisko, w tym również imiona i nazwiska rodziców, są to dane wymagane przez prawo, które wpisuje się do aktu urodzenia dziecka. Dlatego też organ sporządzający akt urodzenia skarżącej w jego pierwotnym brzmieniu wpisał do niego powyższe dane, które były zgodne ze stanem rzeczywistym istniejącym w dniu jego sporządzania. Z kolei zdarzenie w postaci zmiany nazwiska noszonego i nazwiska rodowego ojca oraz nazwiska noszonego matki skarżącej wynikające z ostatecznych decyzji administracyjnych Kierownika USC Ł. z dnia [...], jak również zmiana nazwiska rodowego samej skarżącej decyzją z dnia [...] nastąpiło już po sporządzeniu aktu urodzenia, a jedyną możliwością jaka została przewidziana przez obowiązującą ustawę, pozwalającą na naniesienie tej zmiany do aktu stanu cywilnego było jej wpisanie w formie wzmianki dodatkowej na podstawie w/w art.21 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że rozbieżność między aktem urodzenia a aktem małżeństwa wpływa na zakres praw i obowiązków danej osoby, np. przy ustalaniu kręgu spadkobierców rodziców skarżącej mogą pojawić się wątpliwości, czy G. M., nazwisko rodowe K., jest rzeczywiście córką W. i G. K., skoro w jej akcie urodzenia jako rodzice figurują W. i G. K.. Nie można więc zasadnie twierdzić, że zmiana nazwisk rodziców osoby pełnoletniej jest okolicznością prawnie obojętną. Pomijając już nawet powyższą uwagę stwierdzić należy, że stan faktyczny tej sprawy w sposób oczywisty wyczerpuje przesłanki art. 21 ust.1 i 2 ustawy. Odmawiając zastosowania tej normy prawnej organ nie zauważa, że wnioskodawczyni nie domagała się uczynienia wzmianki w jej akcie urodzenia o zmianie swojego nazwiska rodowego z K. na K. na podstawie ostatecznych decyzji z [...], ale wnosiła o odnotowanie w swym akcie urodzenia wzmianek dotyczących zmiany nazwiska jej rodziców w oparciu o ostateczne decyzje administracyjne. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego w sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego błędu czy nieścisłego zredagowania aktu urodzenia skarżącej stanu lecz klasyczny przypadek uregulowany treścią art. 21 ust.1 i 2 ustawy. Uwzględniając zatem wniosek skarżącej, u której rodziców nastąpiła zmiana nazwiska w oparciu o ostateczne decyzje administracyjne należało uznać zdarzenia kreujące tę zmianę jako podstawę do ujawnienia jej w akcie urodzenia skarżącej w drodze wzmianki dodatkowej. Wymienione wyżej naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 21 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, jako że miało wpływ na wynik sprawy, spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te dotyczą także rozstrzygnięcia organu I instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., decyzji organu I instancji z dnia [...] Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia.