II SA/Ke 46/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata U.J. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta B. przez Dyrektora Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] nr [...] o przyznaniu A.K. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 150 zł. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 04.08.2006r. A.K. wniósł do organu I instancji podanie o przyznanie zasiłku w wysokości 5.200 zł brutto miesięcznie do chwili znalezienia pracy. Do wniosku dołączył aktualne zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, poświadczające, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto, w dniu 02.08.2006 r. wnioskodawca dostarczył także rachunek za prąd. Decyzją z dnia 11.08.2006r. organ I instancji przyznał Panu A.K. pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości 266,49 zł, z czego kwotę 66,49 zł przelewem na konto Zakładu Energetycznego oraz kwotę 200 zł w gotówce na poszukiwanie pracy. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A.K., uchyliło w/w rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał A.K. zasiłek celowy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 150 zł oraz drugą decyzją z tego samego dnia, zasiłek celowy w wysokości 266,49 zł, w tym 200 zł na poszukiwanie pracy i 66,49 przelewem na konto Zakładu Energetycznego. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A.K., wnosząc o zmianę przyznanej mu kwoty zasiłku na odpowiadającą prawidłowej egzystencji w społeczeństwie i poszukiwanie pracy wynoszącą sumę dwóch średnich krajowych - 5.200 zł regularnie wypłacanej raz w miesiącu do chwili znalezienia pracy i otrzymania pierwszej pensji". Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 18.10.2006r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005r. Nr 267 poz. 2259), zgodnie z którym pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Z kolei kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących wynosi 477,00 zł, zaś 150% kryterium dochodowego kwalifikującego taką osobę do udzielenia jej pomocy w ramach przedmiotowego programu opiewa na 715,50 zł. Przedmiotowa pomoc, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", świadczona jest w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, przy czym zasadą jest, iż pomoc ta przyznawana jest w formie posiłku, a dopiero w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, pomoc ta może mieć formę świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także pomocy w formie świadczenia rzeczowego (§ 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", Dz.U. z 2006r. Nr 25, poz. 186). Kolegium podkreśliło także, że pomoc przyznawana w oparciu o program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy, co oznacza m.in., że ustawodawca, jeśli chodzi o pomoc w postaci zasiłku celowego, nie określił wysokości tych zasiłków ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organowi pomocy społecznej. Oceniając zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji Kolegium ustaliło, że [...] spełnia kryterium dochodowe, o jakim mowa w cyt. wyżej przepisach i od którego ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". A.K. nie posiada bowiem własnego dochodu. Organ II instancji wskazał, że Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu październiku 2006r. rozdysponował 64.240 zł. W tej formie pomocy udzielono dla 250 rodzin. Średnia wysokość tego rodzaju zasiłku celowego wyniosła 256,96 zł, zaś najwyższa kwota zasiłku to 400 zł dla rodzin wielodzietnych, a najniższa – 150 zł dla osób samotnie gospodarujących. Ze względu na powyższe Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji, przyznając A.K. kwotę 150 zł tytułem pomocy finansowej na dożywianie tj. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił także, że przyznanie wnioskodawcy sumy 5.200,00 zł przekracza możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i wykracza poza cele pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, który stosuje się odpowiednio do ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (art. 7 ostatniej z cyt. ustaw) potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, zaś pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że wysokość przyznawanej pomocy społecznej oceniana jest na tle konkretnych okoliczności sprawy i zależy ona nie tylko od potrzeb uprawnionego, ale także możliwości organu I instancji tj. wielkości środków, jakimi dysponuje. Skargę na decyzję organu II instancji z dnia 08.12.2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A.K., żądając jednocześnie zmiany tego rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, iż kwotą spełniającą "wymagania właściwej egzystencji i poszukiwania pracy jest równowartość dwóch średnich pensji krajowych (5.200 zł ) regularnie płatnych raz w miesiącu do chwili znalezienia pracy i otrzymania pierwszej pensji. A.K. zarzucił nadto, iż w zaskarżonej decyzji występuje szereg sprzeczności jak również brak kompetencji składu orzekającego Kolegium oraz jego zupełne oderwanie od panującej rzeczywistości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. Tym samym, kwestionowana przez skarżącego decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym – w szczególności w wynikach wywiadu środowiskowego. Natomiast kwestią budząca sprzeciw skarżącego jest wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 5.200 zł brutto. Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, iż z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie odżywiania" (Dz. U. z 2005r. nr 267 poz. 2259 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. nr 64 poz.593 ze zm.) wynika, iż pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza 150 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 477 zł. Dlatego też kryterium dochodowe kwalifikujące osobę samotnie gospodarującą do udzielenia pomocy w ramach przedmiotowego programu wynosi 715,50 zł (150 % z 477 zł). Powołane powyżej przepisy w sposób ścisły określają kryteria, jakie spełniać musi strona ubiegająca się o zasiłek celowy. Nie ulega również wątpliwości, że sytuacja skarżącego wszystkim tym przesłankom odpowiada. A.K. jest bowiem samodzielnie gospodarującą osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. W tym miejscu podnieść trzeba, iż kontrolując zgodność z prawem decyzji o przyznaniu zasiłku celowego Sąd bada w szczególności, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem – jak wynika z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej. Powyższe wynika z dyspozycji przepisu art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, którego zastosowanie w sprawach udzielania pomocy społecznej w zakresie dożywiania wynika z odesłania w tym zakresie do regulacji ustawy o pomocy społecznej zawartego w art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie odżywiania". Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Działanie to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, bowiem jego obowiązkiem jest należyte uzasadnienie dlaczego zasiłek został przyznany skarżącemu w takiej a nie innej wysokości. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy przemawia za przyjęciem poglądu, że organ I administracji, przyznając skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 150 zł, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zaś organ odwoławczy zasadnie utrzymał przedmiotowe rozstrzygnięcie w mocy. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu październiku 2006r. udzielił pomocy dla 250 rodzin w łącznej kwocie 64.240 zł, przy średniej wysokości tego rodzaju zasiłku celowego 256,96 zł. Z kolei najwyższa kwota zasiłku wynosiła 400 zł dla rodzin wielodzietnych, a najniższa – 150 zł dla osób samotnie gospodarujących. W tym świetle nie budzi w ocenie Sądu zastrzeżeń stwierdzenie organu odwoławczego, że przyznanie skarżącemu świadczenia w żądanej przez niego wysokości 5.200 zł brutto nie mieści się w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej, a także wykracza poza cele pomocy społecznej. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że organ I instancji - przyznając skarżącemu w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasiłek celowy w wysokości nie odpowiadającej jego oczekiwaniom - postąpił w sposób dowolny. Wysokość przyznanego zasiłku podyktowana była bowiem ograniczonymi możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko –Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B.. Ze względu na powyższe stwierdzić należy, że Kolegium Odwoławcze dokonało swoich ustaleń na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego, wydając w oparciu o właściwe przepisy prawidłowe rozstrzygnięcie. Co się zaś tyczy pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, to należy zauważyć, że zawierają one krytyczne uwagi dotyczące ogólnej działalności organu odwoławczego i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wydano na podstawie § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy p.p.s.a.