II SA/Ke 46/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2008r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata T.- M. G. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT oraz 17 (siedemnaście ) złotych opłaty skarbowej tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 46/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 3, 4, 7, 8, 17, 48, 106 i 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, Rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, art. 3, 5 ust.1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" oraz art. 104 kpa, udzielił A. K. pomocy w postaci: 1. zasiłku celowego w łącznej kwocie 237, 99 zł. w tym: - 150 zł. z przeznaczeniem na poszukiwanie pracy, - 87,99 zł. jako opłata rachunku za gaz 2. z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" - kwotę 150 zł. W uzasadnieniu podał, że z uwagi na ubóstwo i bezrobocie wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, co uzasadnia przyznanie mu pomocy. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ze względu na ograniczoną ilość środków finansowych nie jest w stanie przyznać stronie zasiłku w żądanej przez niego kwocie 2880 zł. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez A.K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]., utrzymało je w mocy. Organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą - mieszka wspólnie z synem (który przebywa poza granicami Kraju), jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a źródłem jego utrzymania jest zasiłek okresowy w wysokości 166,95 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji uznał, że wnioskodawca spełnia wszelkie kryteria wynikające z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, do przyznania mu zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust.1 i 2 ustawy. Zainteresowany spełnia także kryterium dochodowe określone w ustawie z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Organ podkreślił jednocześnie, że orzekanie w sprawach z zakresu pomocy społecznej następuje w drodze tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że osoba lub rodzina spełniająca ustawowe kryteria do objęcia jej pieniężną pomocą społeczną winna taką pomoc otrzymać, stosownie jednak nie tylko do jej potrzeb, ale także możliwości organu I-szej instancji. Każdorazowo bowiem wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest od wielkości środków, jakimi dysponuje organ do spraw pomocy społecznej. Jak ustalił dalej organ odwoławczy, w miesiącu listopadzie 2007r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej rozdysponował na zasiłki celowe kwotę 37.286,80 zł., z czego pomocy finansowej w tej formie udzielono 183 rodzinom. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 203,75 zł. Najwyższy zasiłek przyznano w kwocie 480 zł. rodzinie wielodzietnej w formie zakupu opału z dowozem do domu, natomiast najniższy - osobie niepełnosprawnej w kwocie 50 zł. Z kolei na zasiłki celowe z programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" ośrodek w miesiącu listopadzie 2007r. rozdysponował kwotę 33.590 zł., w ramach której pomocy udzielono dla 165 rodzin. Średnia wysokość zasiłku wyniosła 203,58 zł. Najwyższy zasiłek otrzymały rodziny wielodzietne - 350 zł., zaś najniższy - osoby samotnie gospodarujące - 150 zł. Organ II-giej instancji podkreślił, że jak wynika z powyższych ustaleń, przyznanie A. K. pomocy w takiej, a nie innej wysokości podyktowane było istniejącymi w dacie rozpatrywania wniosku możliwościami finansowymi Ośrodka. Ponadto przyznana skarżącemu pomoc nie odbiega od wysokości świadczeń przyznanych innym podopiecznym tego Ośrodka, a nawet jest od niej wyższa. Organ podniósł, że jakkolwiek sytuacja życiowa strony jest bardzo trudna, co jest spowodowane m.in. długotrwałym bezrobociem i brakiem własnego stałego źródła utrzymania, to zrealizowanie jego żądania co do przyznania pomocy kwocie 2.880 zł. przekracza możliwości finansowe Ośrodka i wykracza poza cele pomocy społecznej. Tym samym organ I-szej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. K. wnosząc o "zmianę utrzymanych przez SKO niskich kwot zasiłków i pomocy materialnej na równowartość jednej średniej krajowej regularnie płatnej raz w miesiącu, podlegającej rewaloryzacji, umożliwiającej właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy w Polsce". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dale p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. nr 64, poz.593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. nr 267, poz. 2259), uprawniające go do otrzymania stosownego świadczenia w postaci zasiłku celowego (na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy) oraz pomocy udzielanej w oparciu o art. 3 ustawy "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kwestią budząca sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość przyznanej mu kwoty, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 2.880 zł. Jak podniósł już organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie w sprawie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 39 ust. 1 ustawy oraz art. 5 ust.1 ustawy "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Pomoc w zakresie dożywania - jako świadczenie pieniężne - realizowana jest w formie zasiłku celowego (§ 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", Dz.U. nr 25, poz. 186 ze zm.), a więc mają do niej odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 7 ustawy "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Przedmiotem kontroli sądowej będzie zatem w głównej mierze zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego, o jakim mowa wyżej, nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu A. K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - jak wynika z art. 7 kpa - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 200 r., I SA 945/00, LEX 79608 ). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane ), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 237,99 zł. (na poszukiwanie pracy i za gaz) oraz 150 zł. na zakup żywności. Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego, znajdujących oparcie w piśmie Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], wysokość udzielonej skarżącemu pomocy nie odbiega od średniej wysokości zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I-szej instancji (wynoszącej 203,75 zł.- zasiłek celowy, 203,58 zł.- realizacja programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Podkreślić także należy, że przy ograniczonych możliwościach finansowych Ośrodka, uwzględnienie wniosku A. K. w całości pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko -Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej. Skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu i brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust.1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 p.p.s.a.