II SA/Ke 460/12

WyrokWSA w Kielcach2012-08-30

Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zobowiązać córkę do zwrotu kosztów poniesionych przez gminę tytułem zastępczych opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, jeśli ojciec zmarł przed wydaniem decyzji, a nie przeprowadzono postępowania spadkowego?
Ratio decidendi
Gmina ma prawo dochodzić zwrotu poniesionych zastępczo wydatków na pobyt osoby w domu pomocy społecznej od jej zstępnych, jeśli dochody tych osób przekraczają określone kryteria. Obowiązek ten wynika wprost z ustawy o pomocy społecznej i nie jest uzależniony od przeprowadzenia postępowania spadkowego, zwłaszcza gdy mieszkaniec domu nie ponosił pełnej odpłatności za swój pobyt.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji zobowiązującej S.S. do zwrotu kwoty 13101,76 zł z tytułu opłat za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej, które gmina poniosła zastępczo. Ojciec skarżącej zmarł przed wydaniem decyzji, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. Skarżąca kwestionowała zasadność obciążenia jej kosztami, argumentując, że ojciec uiszczał opłaty zgodnie z decyzjami, a ona sama nie powinna być obciążana po jego śmierci bez ustalenia kręgu spadkobierców.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu kwoty opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], znak [...], po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta O. z dnia 1 marca 2012r., zobowiązującej S. S. do zwrotu na rzecz Gminy O. kwoty 13101,76 zł z tytułu wniesionej zastępczo przez tę Gminę opłaty za pobyt S. S. w domu pomocy społecznej, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium ustaliło, że organ I instancji ww. decyzją zobowiązał S. S. do zwrotu kwoty 13101,76 zł, na którą składają się opłaty w wysokości 2363,16 zł za okres 01.01.-28.02.2011r., 1365,64 zł za okres 01.-31.03.2011r., 8262,42 zł za okres 01.04.-30.09.2011r., oraz 1110,54 zł za okres 01.- 25.10.2011r. W uzasadnieniu wskazano, iż średni miesięczny koszt pobytu osoby umieszczonej w Domu Pomocy Społecznej w O. do lutego 2011r. wynosił 2223,90 zł (zgodnie z obwieszczeniem opublikowanym w Dz. Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego Nr 24, poz.193), zaś od marca 2380 zł (Dz. Urzędowy Woj. Świętokrzyskiego nr 25, poz.363). Natomiast średni miesięczny koszt pobytu w Domu Pomocy Społecznej w C. wynosi 2419,39 zł (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 44 poz. 580). Dalej organ odwoławczy podał, że odpłatność S. S. za pobyt w placówce opiekuńczej ustalono w wysokości 70% jego dochodu tj. 536,73zł - zgodnie z decyzją z dnia 10.11.2010r. oraz decyzją z dnia 11.02.2011r. S. S. był rozwiedziony, miał dwoje dzieci: S. S. i J. S.. W dniu 29 czerwca 2011r. Ośrodek złożył w Sądzie Rejonowym pozew o alimenty od S. S.. W oparciu o przedłożone w toku postępowania sądowego dokumenty ustalono, że S. S. ma status osoby samotnie gospodarującej, utrzymuje się z 5543,49 zł. Sąd odroczył termin rozprawy, dając stronom możliwość i czas na uregulowanie sprawy polubownie. Organ I instancji uwzględniając przedstawiane przez S. S. argumenty dotyczące braku zaangażowania się ojca w proces wychowawczy i nie przyczyniania się do utrzymania córki, w piśmie z dnia 7 października 2011r. zaproponował zawarcie umowy na częściowe tylko partycypowanie w kosztach pobytu S. S. w placówce opiekuńczej w wysokości 300 zł miesięcznie. Do podpisania umowy nie doszło, zaś Ośrodek po powzięciu wiadomości o śmierci S. S. w dniu 25.10.2011r., pismem z dnia 15.11.2011r. przesłał S. S. skorygowaną umowę w zakresie terminu ponoszenia opłat. S. S. pismem z dnia 06.12.2011r. poinformowała, że nie poczuwa się do obowiązku finansowania kosztów pobytu ojca w placówce opiekuńczej, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dysponując udokumentowaną odmową podpisania umowy przez S. S. w zakresie ponoszenia opłat z tytułu umieszczenia ojca w domu pomocy społecznej organ I instancji wydał ww. decyzję 1 marca 2012r. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji SKO wskazało, że podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wymienia art. 61 ust.1 pkt 1,2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz.1362 ze zmianami). Nie było w sprawie kwestionowane, że dochód S. S. jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego, a w konsekwencji organ I instancji zasadnie uznał, że mogła być ona obciążona kosztami pobytu ojca w DPS. S. S. nie wywiązywała się z ponoszenia tych kosztów i wobec tego opłaty te zastępczo wnosiła Gmina O.. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wynika, iż takiej gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Skoro zatem obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w DPS, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat, wynika wprost z art.61 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, to w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Właściwą drogą egzekwowania takich należności przez gminę jest wydanie decyzji na podstawie art.104 ust. 3 w związku z art. 61 ust.3 ww. ustawy (wyrok NSA z dnia 14 września 2011r. sygn. akt I OSK 666/11). Pokryte zastępczo przez gminę koszty pobytu w DPS podlegają zwrotowi przez osoby wymienione przez ustawę: małżonka i krewnych w linii prostej, o ile dysponują dochodem przekraczających określony przez ustawę procent kryterium dochodowego. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ I instancji kwestionowaną decyzją prawidłowo ustalił kwoty obciążenia S. S.. Średni koszt pobytu osoby w DPS w O. ogłoszony w wojewódzkim dzienniku urzędowym wynosił do lutego 2011r. 2223,90zł, zaś od marca 2011r. 2380zł. Natomiast w DPS w C. średni koszt pobytu wynosił miesięcznie 2419,39zł. S. S. ponosił opłaty w wysokości 536,73 zł. W okresie 01.01.-28.02.2011r. gmina poniosła opłatę zastępczą w wysokości 1687,17 zł miesięcznie, w okresie 01.- 31.03.2011r. 1871,23 zł, zaś w okresie 01.04.-30.09.2011r. w wysokości 1882,66 zł., za okres 01.-25.10.2011r. opłata wyniosła 1518,27 zł. Kwota ustalona do zwrotu przez S. S. została wyliczona jako różnica pomiędzy opłatą zastępczą wniesioną przez gminę, a kwotą ustaloną do zwrotu na rzecz gminy przez brata S. S. - J. S. tj. za okres 01.01.2011r.- wrzesień 2011r. 505,59 zł miesięcznie, 01-25.10.2011r. 407,73 zł. W okresie 01.01.- 28.02.2011r. ustalona do zwrotu przez S. S. opłata wynosiła 1181,58 zł miesięcznie, 01-31.03.2011r. - 1365,64 zł, 01.04.- 30.09.2011r. - 1377,97zł miesięcznie, zaś 01 - 25.10.2011r. - 1110,54 zł. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż dochody S. S. w wysokości 5543,49 zł miesięcznie przemawiały za tym, aby zobowiązać ją do zwrotu większej części kwoty, niż kwota, do zwrotu której zobowiązano jej brata, którego sytuacja zarobkowa i majątkowa jest trudniejsza . Kończąc organ dodał, że stosownie do art.64 ww. ustawy odwołująca się ma prawo złożenia do organu I instancji wniosku o częściowe lub całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję S. S. wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 61. ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 60 ustawy o pomocy społecznej, a także art. 96 ust. 1 tej ustawy, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu wskazała, że osoby wymienione w art. 61 ust. 1 ww. ustawy nie są zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej równocześnie, lecz dopiero wtedy, gdy mieszkaniec domu nie wywiązuje się z nałożonych na niego zobowiązań. W niniejszej sprawie tak nie było, gdyż ojciec jej uiszczał wszelkie opłaty zgodnie z wydanymi decyzjami. Podkreśliła, że zarówno Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zdają się kompletnie pomijać treść art. 60 ust. 1, który wyraźnie wskazuje, że pełna odpłatność za pobyt w domu pomocy społeczne nie jest tożsama z kwotą średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca takiego domu. Wobec tego to, że jej ojciec nie uiszczał opłaty w wysokości średniego miesięcznego utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej nie oznacza, że nie uiszczał on pełnej odpłatności za pobyt. W świetle tych regulacji nasuwa się wniosek, że jej ojciec ponosił pełną odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, nałożoną na niego w drodze decyzji, wobec czego nie można obciążać jej pozostałymi kosztami poniesionymi przez gminę a wynikającymi z różnicy między wysokością ustalonej dla S. S. opłaty a kwotą średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej, którą gmina była zobowiązana uiszczać na podstawie art. 61 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, zaś decyzja z dnia 1 marca 2012 r., a także decyzja SKO w Kielcach zostały wydane z naruszeniem art. 61. ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 60 ustawy. Autorka skargi podała, że nawet gdyby założyć, że gminie rzeczywiście przysługuje zwrot poniesionych wydatków, to w niniejszej sprawie takiego zwrotu może domagać się jedynie na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 61 ust. 3, nie zaś na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3. Skarżąca zauważyła, że decyzja zobowiązująca ją do zwrotu kwoty 13.101,76 zł, została wydana po śmierci ojca. Natomiast za jego życia nie została wydana jakakolwiek decyzja zobowiązująca ją do ponoszenia kosztów jego pobytu w domu pomocy społecznej. Wobec powyższego jedynym przepisem, na podstawie którego organ może się domagać zwrotu poniesionych wydatków w przypadku śmierci beneficjenta takiej pomocy, jest art. 96 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2, obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej, w przypadku śmierci osoby z niej korzystającej, spoczywa na spadkobiercy tej osoby, z masy spadkowej. Dopiero w dalszej kolejności, w przypadku, gdy nie dokonano na tej podstawie zwrotu, możliwe jest jego dochodzenie od zstępnych osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji nie ustalił kręgu spadkobierców ani faktu, czy poniesione przez niego wydatki mogłyby zostać zaspokojone z masy spadkowej po jej ojcu. Wedle jej wiedzy, po śmierci ojca w ogóle nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, co powoduje, że gmina nie może domagać się od niej zwrotu jakichkolwiek wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej, zanim nie ustali kręgu spadkobierców, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 96 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dodała, że orzecznictwo, na które w decyzji powołały się organy I i II instancji zostało ukształtowane w zupełnie odmiennym stanie faktycznym, wobec powyższego orzeczenia te nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Podkreśliła również, że jej ojciec został pozbawiony praw rodzicielskich. Nigdy nie pokrywał, nawet częściowo kosztów, jej utrzymania, nie brał udziału w jej wychowywaniu; był alkoholikiem znęcającym się fizycznie i psychicznie na niej, jej bracie i matce. Wszelkie koszty jej utrzymania i wykształcenia pokrywała mama, która dzisiaj sama wymaga opieki i wsparcia finansowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy powodując konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie niesporne jest to, że S. S. na swój wniosek został skierowany do domu pomocy społecznej (decyzją z dnia 10 listopada 2010r.) i przebywał w takim domu aż do swojej śmierci, to jest do dnia 25 października 2011r. W czasie pobytu w DPS S. S. uiszczał opłaty w wysokości ustalonej stosownie do przepisu art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. Nr 175 z 2009r. z późniejszymi zmianami), dalej w skrócie ustawy, a więc w wysokości 70 % swojego dochodu netto. W pozostałej części opłaty te były uiszczane zastępczo przez gminę. S. S. był rozwiedziony, miał dwoje dzieci: skarżącą oraz J. S., którzy odmówili zawarcia z ośrodkiem pomocy społecznej umowy w trybie art. 103 ust. 2 ustawy. Decyzją z dnia 1 marca 2012r. J. S. został zobowiązany do zwrotu na rzecz Gminy O. kwoty 4958,04 zł. W związku z tym, że S. S. zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, za celowe uznać należy przytoczenie tych przepisów. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Stosownie do ust. 2 średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca, w zależności od tego, o jakim zasięgu jest dom pomocy społecznej, ustala i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do końca 31 marca każdego roku, wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta bądź marszałek województwa. Zgodnie z ust. 3 tego samego artykułu ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1)mieszkaniec domu, a w przypadku osób niepełnoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. ust. 2 Opłatę za pobyt w domu pomocy społeczne wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu netto, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. W myśl art. 61 ust. 3 ustawy w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Jak wynika z powyższej regulacji pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, ustalonego przez odpowiedni organ i ogłoszonego w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W pierwszej kolejności opłatę tę powinien ponieść mieszkaniec domu, ale maksimum w wysokości odpowiadającej 70 % jego dochodu netto. Jeżeli dochody mieszkańca są na tyle niskie, że kwota stanowiąca ich 70 % jest niższa niż wysokość średniego miesięcznego kosztu utrzymania ogłoszonego w dzienniku urzędowym, w pozostałej części obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej spoczywa na małżonku, zstępnych, a w dalszej kolejności na wstępnych. Dopiero gdyby nie było nikogo z tych osób bądź ewentualnie gdyby ich dochody były niższe niż 300 % kryterium dochodowego, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obciążają gminę. Skoro zgodnie z art. 61 ust. 1 ostatnie zdanie ustawy "osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność" a contrario jeżeli mieszkaniec domu nie ponosi pełnej odpłatności, osoby określone w pkt 2 i 3 mają obowiązek taką odpłatność ponieść. Z kolei gmina tylko wówczas obciążona jest ponoszeniem w jakiejś części opłat z tego tytułu, gdy suma opłat uiszczanych przez mieszkańca domu pomocy społecznej oraz opłat obciążających osoby, o których mowa w art. 61 ust.1 pkt 2 ustawy (małżonek, zstępni, wstępni) jest niższa niż wysokość średniego miesięcznego kosztu utrzymania, o jakim mowa w art. 60 ust. 1 i 2 ustawy. Dlatego też chybiony jest zarzut zawarty w skardze, jakoby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 61 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 (zgodnie z którym decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej skierowania do domu pomocy społecznej), w zw. z art. 60 w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przede wszystkim nie ma racji skarżąca twierdząc, że skoro jej ojciec ponosił pełną odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, nałożoną na niego w drodze decyzji, to jej już kosztami z tym związanymi nie można obciążać. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu, wysokość średniego miesięcznego kosztu utrzymania wynosiła kolejno, do końca lutego 2011r. 2223,90zł a od marca 2011r. 2380 zł, natomiast odpłatność w Domu Pomocy Społecznej w C., do którego S. S. został przeniesiony z uwagi na stan zdrowia 2419, 39zł. Z porównania tych kwot z opłatami ustalanymi zgodnie z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 1 i ponoszonymi przez ojca skarżącej (536,73 zł) wynika jednoznacznie, że S. S. nie ponosił pełnej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, o jakiej mowa w art. 60 ust. 1 i 2 ustawy. Nie jest zasadny także zarzut, jakoby w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 96 ust. 1 i 2 ustawy. Przepisy te miałyby zastosowanie wówczas, gdyby przykładowo S. S. nie uiszczał opłat, nałożonych na niego ostatecznymi decyzjami w związku ze skierowaniem go do domu pomocy społecznej. Wówczas faktycznie do tych kwot, których uiszczenie było obowiązkiem mieszkańca domu pomocy społecznej, miałby zastosowanie art. 96 ustawy, czyli, że obowiązek zwrotu wydatków obciążałby spadkobierców z masy spadkowej. Zauważyć jednak należy, że jeśli ci spadkobiercy nie dokonaliby zwrotu, ostatecznie i tak taki obowiązek spoczywałby na małżonku, zstępnych i w dalszej kolejności zstępnych. Ponieważ w niniejszej sprawie jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu S. S. uiszczał opłaty nałożone na niego decyzjami wydanymi na podstawie art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w wysokości 70 % swoich dochodów netto, przepisy art. 96 ust. 1 ustawy nie mają zastosowania. Przepisy bowiem art. 61 ust. 1, 2, 2c i 3 ustawy w sposób samodzielny regulują kwestię obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez małżonka i krewnych mieszkańca domu i nie przewidują - jeśli chodzi o opłaty, których nie miał obowiązku uiścić mieszkaniec z uwagi na wysokość swoich dochodów- obciążania tymi opłatami spadkobierców. Również pozostałe, zawarte w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przepisy ustawy o pomocy społeczne nie wykluczają możliwości wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 104 ust. 3 w zw. z art. 104 ust. 1 i w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy po śmierci mieszkańca domu pomocy społecznej. Zauważyć należy, że jeszcze za życia S. S. organ podejmował działania w celu zobowiązania skarżącej, a także jej brata do partycypowania w kosztach związanych z pobytem ich ojca w domu pomocy społecznej, lecz z uwagi na ich postawę (odmowa nawiązania kontaktu z pracownikami opieki społecznej, a co za tym idzie uniemożliwienie ustalenia ich sytuacji rodzinno - majątkowej), nie mógł ich tymi kosztami obciążyć poprzez zawarcie stosowniej umowy bądź wydanie decyzji. Ośrodek pomocy społecznej w związku z tym zdecydował się na wystąpienie przeciwko nim o alimenty, a następnie wystąpił z propozycją zawarcia umów na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy. Ta propozycja spotkała się jednak z odmową zarówno skarżącej jak i jej brata. Podnoszona przez nich okoliczność, przywołana także jako jeden z zarzutów skargi, a mianowicie, że ojciec był alkoholikiem, znęcał się nad rodziną i nie utrzymywał ze skarżącą i jej bratem żadnych kontaktów ani ich nie utrzymywał, przy ocenie prawidłowości decyzji, wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 103 ust. 1 i art. 61 ust. 3 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy jest bez znaczenia. Ustawodawca bowiem obciążył obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej małżonka i krewnych bez względu na to, jak mieszkaniec domu pomocy społecznej się w stosunku do nich zachowywał. Jedynym kryterium obciążenia tymi opłatami jest sytuacja majątkowa osoby zobowiązanej. Z ustaleń organu wynika, że dochód netto skarżącej wynosił 5500 złotych, i jak to wyjaśniła S. S. na rozprawie przed sądem, była to kwota już po potrąceniu kredytu jaki zaciągnęła (ze znajdującego się w aktach zaświadczenia o zatrudnieniu i dochodach k.125 wynika, że jej wynagrodzenie brutto wynosiło 9345,50zł i było obciążone pożyczką, której rata wynosiła 943,56 zł). Podnoszona na rozprawie przez sądem okoliczność, że zamierza ona zaciągnąć kolejny kredyt, w tej sprawie pozostaje bez znaczenia. Niewątpliwie przy dochodach netto wynoszących miesięcznie 5500 zł, obciążenie opłatami wynoszącymi miesięcznie po 1181,58 zł, 1365,64, 1377,07 zł i po 1110,54 złotych za pobyt w domu pomocy nie narusza art. 61 ust. 2 pkt 2 lit a ustawy. W przypadku bowiem osoby samotnie gospodarującej, jaką jest skarżąca, kryterium dochodowe wynosi stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy 477 zł. 300 % tej kwoty to 1431 złotych. Tymczasem najwyższa miesięczna opłata ustalona zaskarżoną decyzją wynosiła 1377, 07 zł, tak więc nie może budzić żadnych wątpliwości to, że za każdy miesiąc skarżącej pozostawała kwota znacznie przekraczająca 300 % kryterium dochodowego (5500 zł minus 1377,07 zł). Natomiast Sąd z urzędu zauważa, że organy w niniejszej sprawie powinny były wydać jedną decyzję, ustalającą kwotę podlegającą zwrotowi oraz osoby zobowiązane do jej zwrotu (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2011r. sygn. I OSK 666/11 dostępny w internetowej bazie orzecznictwa NSA). Mając jednak na uwadze to, że w chwili wydawania przez SKO zaskarżonej decyzji, to jest w dniu [...], pozostawała już w obrocie prawnym wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta O. decyzja z dnia 1 marca 2012r., zobowiązująca J. S. do zwrotu na rzecz Gminy O. kwoty 4958,04 zł, a ponadto J. S. decyzją tą został obciążony obowiązkiem zwrotu maksymalnej, wyliczonej stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 2b, kwoty, dlatego też w ocenie sądu, ta nieprawidłowość nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. Skarżąca bowiem została obciążona obowiązkiem spłaty różnicy pomiędzy wysokością średniego miesięcznego kosztu utrzymania, a sumą opłat poniesionych przez ojca oraz opłat obciążających jej brata, wyliczonych, jak o tym była mowa, w maksymalnej wysokości (to jest takiej, aby pozostała J. S. kwota równa 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie). Mając powyższe na uwadze, skoro podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione, skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie ar. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło