II SA/Ke 465/17

WyrokWSA w Kielcach2017-12-07

Skład orzekający: Renata Detka, Krzysztof Armański, Dorota Chobian

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozyskanie drewna z lasu stanowiącego współwłasność, które zostało powalone w wyniku działania siły wyższej (nawałnicy), stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd, wymagającą zgody wszystkich współwłaścicieli?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozyskanie drewna z lasu, które zostało powalone w wyniku działania siły wyższej, nie stanowi czynności przekraczającej zwykły zarząd, a jest czynnością zachowawczą służącą zabezpieczeniu przychodu z rzeczy wspólnej. W związku z tym, nie jest wymagana zgoda wszystkich współwłaścicieli, a przychód podlega rozliczeniu zgodnie z art. 207 k.c. Organy administracji nie rozpoznały istoty sprawy, stosując błędnie przepisy Kodeksu cywilnego do sytuacji związanej z żywiołem.
Stan faktyczny
Skarżący M. J. wraz z bratem S. J. (obecnie zmarłym) wystąpili z wnioskiem o zgodę na pozyskanie i legalizację drewna z ich samoistnie posiadanej nieruchomości leśnej, która została zniszczona w wyniku nawałnicy. Organy administracji odmówiły legalizacji, uznając, że pozyskanie drewna jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, których tożsamość nie została w pełni ustalona w postępowaniu spadkowym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym nierozpoznanie istoty sprawy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach oraz postanowienie organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz M. J. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Chobian, Protokolant Referent stażysta Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy dokonania legalizacji drewna I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Kielcach na rzecz M. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Ke 465/17 UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu zażalenia S. J. na postanowienie Starosty Koneckiego z 31 stycznia 2017r. odmawiające dokonania legalizacji drewna, polegającej na jego ocechowaniu i wydaniu świadectwa legalności pozyskania drewna, pochodzącego z działek nr [...] , położonych w obrębie ewidencyjnym S., gmina F., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżone postanowienie i odmówiło S. J. i M. J. dokonania legalizacji opisanej w ww. sposób. W uzasadnieniu SKO wskazało, że w zażaleniu na ww. postanowienie organu I instancji S. J. zarzucił naruszenie: - art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach poprzez pominięcie, iż przedmiotowa nieruchomość jest w posiadaniu samoistnym skarżącego oraz M. J., - art. 14a ust. 3 w zw. z art. 217 § 2 kpa ustawy o lasach poprzez bezzasadną odmowę legalizacji drewna, - art. 8, art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach poprzez niewłaściwy nadzór nad gospodarką leśną i podejmowanie czynności wbrew zasadom prowadzenia gospodarki leśnej, - art. 336 i 339 kc w zw. z art. 7 i 8 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia sprawy na nieaktualnych danych zawartych w ewidencji gruntów i brak zbadania aktualnego stanu posiadania nieruchomości oraz oparcie rozstrzygnięcia na dokumentach niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia, w tym np. tzw. "zastrzeżenia" dla A. B. czy stanowiska Sądu Rejonowego w Końskich, - art. 7 i 8 kpa poprzez stwierdzenie, że A. B. działa w imieniu pozostałych spadkobierców, chociaż w aktach sprawy brak jest od nich pełnomocnictwa. Rozpatrując powyższe zażalenie SKO wskazało na art. 14a ust. 1-3 ustawy o lasach i okoliczność, że dokument stanowiący świadectwo legalności pozyskania drewna jest zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 kpa. Kolegium ustaliło, że pismem z 28 lipca 2016 r. M. J. wystąpił do Starosty Koneckiego z wnioskiem o ocechowanie drewna pozyskiwanego z działki leśnej oznaczonej nr ewid. [...] wyjaśniając, że wraz z bratem są posiadaczami samoistnymi ww. nieruchomości. Wniosek ten podpisał również S. J.. Zgodnie z ustaleniami organu I instancji, w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel powyższych nieruchomości figuruje J. P., a pod sygn. akt I Ns [...] toczy się przed Sądem Rejonowym w Końskich postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po J. P.. Uczestnikami postępowania jest kilkadziesiąt osób. Zdaniem SKO, powstała na skutek dziedziczenia wspólność majątku spadkowego, stosownie do brzmienia art. 1035 kc, podlega stosowanym odpowiednio przepisom o współwłasności w częściach ułamkowych. Z uwagi na liczebność potencjalnych spadkobierców, na współwłasność składa się znaczna liczba ułamków. Zarząd majątkiem wspólnym powinni prowadzić wszyscy spadkobiercy (aktualnie współwłaściciele). Kolegium zauważyło, że w przypadku gdy las stanowi współwłasność kilku osób, to pozyskiwanie drewna i wystąpienie o świadectwo legalności w trybie art. 14a ust. 3 ustawy o lasach stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd w myśl art. 199 kc i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli bądź zastępującego taką zgodę orzeczenia Sądu. Zdaniem organu odwoławczego, trudno uznać za dopuszczalne wydanie świadectwa legalności pozyskania drewna dwóm współwłaścicielom lasu, nielegitymującym się zgodą pozostałych współwłaścicieli bądź wymaganym orzeczeniem sądowym. Organ I instancji zasadnie zatem odmówił dokonania legalizacji drewna. Z uwagi na to, że w sentencji postanowienia organ I instancji nie wskazał jakiemu podmiotowi odmawia wydania zaświadczenia, SKO uchyliło zaskarżone postanowienie i orzekło co do istoty. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze M. J. wniósł o uchylenie postanowienia z 1 czerwca 2017 r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wyrażenie zgody na pozyskanie drewna, ewentualnie uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie: 1) art. 23 ust. 4, art. 19 ust. 3, art. 14a ust. 3 ustawy o lasach w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 § 2 kpa poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i brak decyzji w przedmiocie zezwolenia na pozyskanie drewna wobec przypadku losowego tj. nawałnicy z dnia 26 czerwca 2017 r. oraz bezzasadną odmowę legalizacji drewna (brak wydania decyzji w przedmiocie objętym wnioskiem złożonym przez skarżącego), 2) art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach w zw. z art. art. 336 kc i 339 kc poprzez pominięcie okoliczności, iż z wnioskiem o zezwolenie na pozyskanie drewna i o legalizację drewna może zgłosić się także posiadacz samoistny lasu oraz pominięcie, iż przedmiotowa nieruchomość jest w posiadaniu samoistnym skarżącego, będącego - w rozumieniu ustawy - właścicielem lasu, 3) art. 8, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 23 ust. 4, art. 19 ust. 3 ustawy o lasach poprzez pominięcie, iż celem ustawy o lasach jest ochrona stanu lasu, ustanowienie należytego nadzoru nad gospodarką leśną i zasad prowadzenia gospodarki leśnej, któremu to celowi nie może stać na przeszkodzie nieuregulowany stan prawny nieruchomości, zwłaszcza w sytuacji występowania wypadku losowego (żywiołu niszczącego las), - naruszenie art. 1027 kc w zw. z art. 199-202, 204-205, 208-209 kc i przyjęcie, że oprócz M. i S. J. - posiadających status właściciela na podstawie ustawy o lasach jako posiadacze samoistni, współwłaścicielami lasu są także inne osoby, pomimo braku wskazania przez organy administracji takich osób i braku stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po J. P., 4) art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia przez organ administracji kwestii dopuszczalności wystąpienia posiadacza samoistnego o zgodę na pozyskanie i legalizację drewna w sytuacji braku dokumentów wskazujących innych właścicieli lasu oraz brak odniesienia się do celu ustawy o lasach tj. ochrony lasów - co stanowiło podstawę zażalenia skarżącego do SKO (organ administracji nie odniósł się do tych zarzutów nawet jednym zdaniem), 5) art. 6 i art. 7 w związku z art. 80 kpa, w szczególności poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie decyzji z całkowitym pomięciem dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony, 6) art. 136 § 1 kpa w zw. z art. 8 § 2 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych w zażaleniu tj. - dowód z pozostałych - co najmniej 160 - decyzji Starosty w sprawie legalizacji drewna, wydanych w związku z nawałnicą w dniu 26 czerwca 2016 r. - dokumentów akt sprawy: [...] z uwagi na to, że część korespondencji w niniejszej sprawie była sporządzana pod tą sygnaturą, jak np. załączone pismo Starosty z dnia 7 września 2016 r., w celu ustalenia, czy we wszystkich przypadkach, w których Starosta wydał decyzję o legalizacji pozyskanego drewna z nieruchomości, na których ten sam żywioł poczynił podobne szkody jak w lesie gospodarstwa Boroniewskie, miały uregulowany stan prawny - na co powoływał się Starosta Konecki w piśmie z dnia 7 września 2016 r., a to w celu ustalenia, czy decyzje organów administracji nie miały charakteru dyskryminującego skarżącego i odbiegającego od stosowanej przez organ linii orzeczniczej (zgodnie z art. 8 § 2 organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym). W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wraz z bratem, po śmierci wuja J. P., objął w posiadanie samoistne Gospodarstwo Boroniewskie i przez okres ponad 20 lat prowadzili je w sposób należyty, właściwy, uwzględniający charakter zajmowanych dóbr. Dokonali wielu nakładów finansowych. Z wyłączeniem innych osób uiszczali podatki od nieruchomości, a ich posiadanie samoistne było niekwestionowane przez nikogo, przy czym jako posiadacze samoistni występowali przed Starostą Koneckim. Po nawałnicy, która miała miejsce 26 czerwca 2016 r., uzyskali w dniu 29 czerwca 2016 r. ustną zgodę ze Starostwa Powiatowego w Końskich na porządkowanie lasu po żywiole. Przeprowadzili niezbędne prace porządkowe i zabezpieczające. Część z drzew ułożyli w stosach, a część połamanych, powalonych i pochylonych nadal leży w lesie, gdzie gniją i powodują dalszą degradację pozostałego drzewostanu. Działania te miały charakter wyłącznie koniecznego uporządkowania lasu po nawałnicy, przeciwdziałania powstałym zagrożeniom – pożaru, niebezpieczeństwa dla ludzi i zwierząt, zapobieżeniu dalszej degradacji lasu. W dniu 28 lipca 2016 r. złożyli do Starosty pisemny wniosek o wyrażenie zgody na pozyskanie drewna, przeprowadzenie prac porządkowych i ocechowanie drewna zniszczonego w wyniku nawałnicy (wypadek losowy, działanie siły wyższej – żywiołu). W ocenie skarżącego, Starosta powinien na podstawie art. 23 ust. 4 oraz art. 19 ust. 3 ustawy o lasach wydać decyzje w przedmiocie zezwolenia na pozyskanie drewna wobec przypadku losowego, a następnie – po pozyskaniu drewna – wydać decyzję o legalizacji pozyskanego drewna, mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy. Skarżący zauważył, iż organ I instancji pominął, że wniosek z 28 lipca 2016 r. dotyczył wyrażenia zgody na pozyskanie drewna (art. 23 ust. 4, art. 19 ust. 3 ustawy o lasach), a więc nie rozpoznał sprawy co do istoty, co powieliło SKO. M. J. wskazał, że zgodnie z ustawą o lasach, posiada status właściciela nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 3). W ocenie skarżącego Starosta powinien wydać decyzję w przedmiocie zgody na pozyskanie drewna z uwagi na wypadek losowy, a po zgłoszeniu zakończenia pozyskiwania drewna wydać zaświadczenie o legalizacji. Podniósł, że organy nie są związane zapisami ewidencji gruntów zważywszy, że wskazana jest w nich osoba nieżyjąca. Zdaniem skarżącego, organ w postępowaniu o wyrażenie zgody na pozyskanie drewna i o jego legalizację winien w toku postępowania dowodowego ustalić, czy osoba składająca wniosek jest osobą uprawnioną do tego, a więc czy spełnia przesłanki uznania za właściciela w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach. Wskazał, że przedstawił szereg dokumentów, które świadczyły o posiadaniu samoistnym nieruchomości, a w przeszłości Starosta dokonywał już legalizacji drewna z nieruchomości stanowiącej przedmiot sprawy. Postępowanie spadkowe po J. P. zakończy się w nie dającej się przewidzieć przyszłości. Skarżący zauważył, że w sprawie nie ma żadnego dokumentu urzędowego stwierdzającego, że oprócz M. i S. J. są jeszcze inni współwłaściciele, czy to wg ustawy o lasach, czy też Kodeksu cywilnego. Zarzucił, że SKO nie odniosło się do żądania przeprowadzenia dowodu z innych decyzji wydanych w sprawach legalizacji, a istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że został potraktowany inaczej niż posiadacze samoistni innych lasów. W ocenie skarżącego organy zawierzyły, że dane osoby są współwłaścicielami, tylko na podstawie ustnych i nieprawdziwych oświadczeń w zakresie odnoszącym się do posiadanych rzekomo upoważnień od innych osób. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w dniu 7 grudnia 2017 r. skarżący oświadczył, że po telefonicznym zgłoszeniu wniosku w niniejszej sprawie otrzymał w Starostwie Powiatowym w Końskich ustną zgodę na usunięcie powalonych drzew grożących niebezpieczeństwem dla ludzi oraz informację, że na terenie powiatu występuje 160 takich przypadków po nawałnicy, w związku z czym wszyscy muszą czekać na swoją kolej. Po trzech tygodniach milczenia ze strony organu złożył podanie oraz zgłoszenie znajdujące się w aktach sprawy. Drzewostan do dnia rozprawy nie został uprzątnięty z uwagi na brak zgody organu, a drzewo niszczeje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego, które skutkować musiały koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające skarżącemu dokonania legalizacji drewna polegającej na jego ocechowaniu i wydaniu świadectwa legalności pozyskania drewna, wydane na podstawie art. 14a ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2017 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Na wstępie wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 28 lipca 2016 r. (nazwanym "Podanie"), w którym skarżący, działający w imieniu własnym i brata, zwrócił się z prośbą o "podjęcie pilnych działań mających na celu wyrażenie zgody na pozyskanie drewna z działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...], położonych w obrębie Smyków – Boroniewskie (Gmina Fałków)". W treści wniosku skarżący wskazał na okoliczność wystąpienia w dniu 26 czerwca 2016 r. gwałtownej nawałnicy, która wywołała poważne szkody w drzewostanie na ww. działkach, w postaci wywałów, złamań drzew oraz zatarasowania dróg przejazdowych. Wyjaśnił, że stan taki w wyniku powstałych szkód stwarza poważne zagrożenie dla ludzi oraz niebezpieczeństwo pożaru, zatem konieczne jest pilne uprzątnięcie drzew. Ponadto na działce nr [...] zniszczony został las na pow. ok. 1 ha, konieczne więc będą nowe nasadzenia. Podniósł też, że od ponad 20 lat są z bratem samoistnymi współposiadaczami ww. gospodarstwa. W tym samym dniu M. J. złożył w organie I instancji "zgłoszenie" zamiaru pozyskania drewna na ww. działkach, wnosząc o ocechowanie drewna z gatunków sosna i brzoza. Stosownie do wskazanego wyżej art. 14a ustawy: 1. Drewno pozyskane w lasach podlega ocechowaniu. 2. Obowiązek cechowania drewna spoczywa na właścicielach lasów, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Drewno pozyskane w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa cechuje starosta, który wystawia właścicielowi lasu dokument stwierdzający legalność pozyskania drewna. Zasadniczym celem cechowania drewna pozyskanego w lasach jest potwierdzenie legalności jego pozyskania, a tym samym ułatwienie wykrywania kradzieży leśnych oraz bezprawnych wyrębów w lasach prywatnych. Samo cechowanie drewna stanowi czynność techniczną, opisaną w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 lutego 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad cechowania drewna, wzorów urządzeń do cechowania i zasad ich stosowania oraz wzoru dokumentu stwierdzającego legalność pozyskania drewna. (Dz. U. Nr 36, poz. 201 z późn. zm.), natomiast wystawienie właścicielowi lasu dokumentu stwierdzającego legalność pozyskania drewna, o którym mowa w art. 14a in fine, stanowi jedynie prawną konsekwencję tej czynności, potwierdzającą, że pozyskane drewno pochodzi z legalnego źródła. O tym z kolei, jakie mogą być to źródła, stanowi art. 23 ust. 4 ustawy, z którego wynika, że ocechowaniu podlega drewno pozyskane wyłącznie na podstawie: 1) uproszczonego planu urządzenia lasu, 2) decyzji starosty określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej, wydanej na podstawie inwentaryzacji stanu lasów, o której mowa w art. 19 ust.3, 3) zezwolenia starosty wydanego w przypadkach losowych. Jak wynika z treści wniosku z dnia 28 lipca 2017 r. (k. 1), skarżący wystąpił do Starosty Koneckiego z "prośbą o podjęcie pilnych działań mających na celu pozyskanie drewna" z działek objętych przedmiotem sprawy, w związku poważnymi szkodami w drzewostanie, jakie 26 czerwca 2016 r. spowodowała gwałtowna nawałnica "w postaci: wywałów, złamań drzew oraz zatarasowania dróg przejazdowych." Do wniosku dołączono m.in. "zgłoszenie" na urzędowym formularzu zamiaru pozyskania drewna, w którym znalazła się także prośba "o wskazanie drzew do wycinki oraz ocechowanie pozyskanego drewna". Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżący nie powoływał się ani na plan urządzenia lasu ani też na decyzję, o jakiej mowa w art. 19 ust. 3 ustawy, a treść wniosku wskazuje na to, że jego celem było uzyskanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 19 ust. 4 i wyrażenie przez organ zgody na pozyskanie drewna pochodzącego z powalonych i zniszczonych przez nawałnicę drzew, a nie na podstawie wyrębu. Ta ostatnia okoliczność ma znaczenie w sprawie, gdyż przepisy ustawy o lasach, w tym art. 19 ust. 4 ustawy, mają przede wszystkim na celu ochronę zasobów leśnych oraz zapobieżenie niekontrolowanemu i bezprawnemu wyrębowi drzew z lasów prywatnych. Jak wynika z akt sprawy, znajdujące się na k. 4 akt administracyjnych "Zgłoszenie" (złożone w tym samym dniu co wniosek), w którym mowa jest o "wskazaniu drzew do wycinki, oraz ocechowaniu pozyskanego drewna", nie dotyczy istoty wniosku skarżącego, tym bardziej, że wniesione zostało na urzędowym formularzu, o treści nie uwzględniającej w żaden sposób zaistniałej w sprawie sytuacji faktycznej i tego, że zamiar pozyskania drewna dotyczył drzew powalonych i zniszczonych przez zdarzenie o charakterze żywiołowym. Nawet gdyby przyjąć, że złożone w dniu 28 lipca 2016 r. pismo zatytułowane "zgłoszenie" dotyczyło jedynie żądanie ocechowania drewna, to niewątpliwie wniosek z tej samej daty zatytułowany "podanie", odnosi się do wydania decyzji na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy. Dopiero po jego rozpoznaniu możliwym będzie ustalenie, czy drewno pochodzi z jednego z trzech legalnych źródeł, o jakich mowa w tym przepisie. Pamiętać bowiem trzeba, że ocechowanie drewna i wystawienie dokumentu stwierdzającego legalność pochodzenia pozyskanego drewna (art. 14a ustawy), jest urzędową czynnością o charakterze wtórnym w stosunku do aktów, na podstawie których może nastąpić pozyskanie drewna zgodnie z prawem. Wydając właścicielowi lasu dokument, o jakim mowa w art. 14a ust. 3, bądź odmawiając jego wydania, organ ogranicza się jedynie do badania, czy pozyskanie drewna nastąpiło w oparciu o plan urządzania lasu, decyzję, o jakiej mowa w art. 19 ust. 3, czy też decyzję wydaną na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy. Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wydanie decyzji na podstawie ostatniego z wymienionych wyżej przepisów, wydanie postanowienia było co najmniej przedwczesne, tym bardziej, że zakres możliwego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym kończącym się wydaniem decyzji jest nieporównywalnie szerszy, aniżeli w przypadku wydania zaświadczenia, w którym organ potwierdza jedynie określone fakty lub stan prawny (art. 217 § 2 w zw, z art. 28 § 1 i 2 kpa). W stanie faktycznym sprawy przedwczesna jest także ocena organu, że skarżący nie jest właścicielem lasu w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje ustawa o lasach, a co za tym idzie, nie przysługuje mu jakiekolwiek uprawnienie do legalnego pozyskania drewna. Stanowisko takie wywiódł organ z faktu, że wnioskodawcy są jednymi ze spadkobierców po ujawnionym w ewidencji gruntów właścicielu działek objętych wnioskiem – J. P., a co za tym idzie pozyskanie drewna z objętego współwłasnością lasu stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli zgodnie z art. 199 kc. Przepisy kodeksu cywilnego nie definiują pojęcia czynności zwykłego zarządu oraz czynności przekraczających zwykły zarząd rzeczą wspólną. Literatura i liczne orzecznictwo na ten temat ukształtowały pewne ogólne wskazania, mają one jednak charakter orientacyjny i zależny każdorazowo od okoliczności faktycznych. Ogólnie jednak uważa się za czynności zwykłego zarządu załatwianie spraw związanych z normalną, bieżącą eksploatacją rzeczy, mające na celu zachowanie jej substancji, pobieranie pożytków i dochodów, uprawę gruntu, konserwację, administrację i szeroko rozumianą ochronę w postaci różnych czynności zachowawczych, o jakich mowa w art. 209 kc. Zgodnie z tym przepisem, każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy, podkreślić należy, że w przyjętej ocenie, że pozyskanie drewna z lasu stanowi czynność przekraczającą zarząd majątkiem wspólnym, na co niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli lub stosowne orzeczenie sądu powszechnego, organ pominął okoliczność, że drewno, którego zamiar pozyskania zgłosił skarżący, nie było związane z planowanym wyrębem lecz pochodziło z drzew powalonych i zniszczonych na skutek działania żywiołu. O ile w przypadku wycinki drzew we wspólnym lesie (a potem pozyskania drewna) zachodzą okoliczności do uznania tego rodzaju działania za przekraczające zwykły zarząd majątkiem wspólnym, to ocena samej czynności pozyskania drewna zmienia się radykalnie w sytuacji, w której współwłaściciel nie decyduje o wyrębie, a jego zachowanie polega jedynie na zebraniu drzew powalonych wskutek żywiołu, uporządkowaniu ich, zabezpieczeniu i w konsekwencji pozyskaniu drewna, które stanowi w tym przypadku przychód ze wspólnej nieruchomości. Zabezpieczenie takiego przychodu jest prawem każdego współwłaściciela i w ocenie Sądu, stanowi czynność zachowawczą, o jakiej mowa w art. 209 kc. Prawa pozostałych współwłaścicieli w żaden sposób nie zostają naruszone, gdyż przychód, jaki współwłaściciel w tym przypadku uzyska podlega rozliczeniu pomiędzy nimi zgodnie z treścią art. 207 kc, który stanowi, że pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Zgodnie z treścią art. 686 kpc, rozliczenia takiego dokonuje sąd w postępowaniu działowym, a więc w ramach toczącej się przed Sądem Rejonowym w Końskich sprawy o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku po J. P. Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, że wydając zaskarżone postanowienie, oba organy nie rozpoznały w istocie wniosku skarżącego, a tym samym naruszyły art. 23 ust. 4 ustawy o lasach poprzez jego niezastosowanie. Przepis ten powinien być bowiem podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Uchybienie prawu materialnemu, jakiego dopuścił się organ I i II instancji powoduje konieczność uchylenia obu postanowień, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o przepis art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji rozpozna wniosek S. J. i M. J., opierając swoje rozstrzygnięcie na art. 23 ust. 4 ustawy o lasach i mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko prawne. Ponieważ po wydaniu zaskarżonego postanowienia, a przed wniesieniem skargi, S. J. zmarł, organ ustali jego spadkobierców, zawiadomi ich o toczącym się postępowaniu i umożliwi udział w sprawie w charakterze stron.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło