II SA/Ke 466/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skarg C.B. i J.B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 609/17 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. oddala skargi o wznowienie postępowania sądowego; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. S.-F. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 609/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargi C.B i J.B. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 6 lipca 2017 r. znak: WINB-WOA.7721.2.10.2017 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Postanowieniem z dnia 9 marca 2018 r. wydanym w ww. sprawie Sąd stwierdził prawomocność powyższego orzeczenia. W dniu 12 czerwca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wpłynęły skargi C.B i J.B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 609/17. W uzasadnieniu skarg skarżący przedstawili, począwszy od 1936 r., historię własności gospodarstwa rolnego, wskazując, że "prawnie było podzielone na połowę", jednak do 1982 r. podwórko z sąsiadem było wspólne ze względu na dojazd do drogi publicznej. Skarżący podnieśli, że sporny gnojownik istniał na tym podwórku "od zawsze". Na potwierdzenie powyższej okoliczności skarżący przedstawili oświadczenie najstarszych mieszkańców wsi Bizoręda z dnia 2 czerwca 2019 r. oraz wnieśli o uchylenie prawomocnego wyroku WSA w Kielcach z dnia 7 grudnia 2017 r. W piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2019 r. skarżąca C.B. wskazała, że podstawę prawną jej skargi o wznowienie postępowania stanowi art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ponieważ nieruchomość, na której znajduje się sporny gnojownik w okresie jego powstania stanowiła jedną całość z działką sąsiada, zaś działki zostały rozgrodzone dopiero w latach 80-tych. W ocenie skarżącej, nie było możliwości wybudowania gnojownika w odległości 4 m od ogrodzenia, ponieważ ono nie istniało. Skarżąca podniosła, że z uwagi na dzień, w którym dowiedziała się o nowym dowodzie tj. oświadczeniu mieszkańców wsi z dnia 2 czerwca 2019 r. potwierdzającym powyższą okoliczność, zachowany został trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2019 r. skarżący J.B. za jako podstawę wznowienia postępowania sądowego wskazał także art. 273 p.p.s.a. Powołując się na ww. oświadczenie mieszkańców wsi skarżący podniósł, że w okresie kiedy gnojownik został wybudowany gospodarstwo składające się obecnie z działek nr 145/1 i 144 było jednym podwórkiem do 1983 r., kiedy to nastąpił podział działki i ustawiono pierwszy płot drewniany, w miejscu obecnego płotu. Zdaniem skarżącego, sporny gnojownik został zlokalizowany w odpowiedniej odległości od granicy, bowiem podwórko nie było podzielone i nie były wyznaczone granice. Skarżący wskazał ponadto, że powyższa okoliczność nie była mu wcześniej znana i nie miał świadomości, że jest istotna dla rozpoznania sprawy, a istniała przed wydaniem wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r. Wskazał także, że nie były mu znane dokumenty w postaci mapy sytuacyjnej z rozgraniczenia z dnia 16 stycznia 1983 r., protokół z dnia 23 września 1974 r. w sprawie ustalenia stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa oraz zaświadczenie z dnia 8 lutego 2018 r. potwierdzające zmianę numeracji działek. Na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę o wznowienie postępowania sądowego, precyzując ją w ten sposób, że jest ona oparta o art. 273 § 2 p.p.s.a. Nową okolicznością nieznaną skarżącemu jest fakt, że podwórko, na którym zlokalizowany jest gnojownik, nie było podzielone. Działki nr 145/1 i 144 w dacie budowy tego obiektu stanowiły jedną całość o jednym numerze ewidencyjnym, natomiast nie jest w stanie wykazać tej okoliczności dokumentami geodezyjnymi. Podkreślił, że podstawą skargi o wznowienie jest wykrycie okoliczności faktycznej wskazanej w skardze o wznowienie postępowania. Skarżący okoliczności, że było to jedno podwórko nie znał, do momentu, kiedy informację tą uzyskał od swojej matki, na bazie pozyskanego przez nią oświadczenia mieszkańców wsi dołączonego do skargi. Poparł nadto wniosek zawarty w skardze o wznowienie postępowania sądowego. Pełnomocnik skarżącej popierając skargę o wznowienie postępowania sądowego dodał, że nową okolicznością, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., jest uzyskanie przez skarżącą informacji przekazanych przez mieszkańców Bizorędy, że podział działki nastąpił w latach 80-ych. Przyznał, że nie posiada innych dokumentów, niż te dołączone do skargi o wznowienia postępowania sądowego. Wskazał, że w momencie wybudowania gnojnika była to jedna działka. Nie jest jednak w stanie wskazać do kogo należała. Wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości ani w żadnej części. Z kolei skarżąca popierając skargę o wznowienie postępowania sądowego oświadczyła, że zamieszkuje na działce nr 145/1 od 1968 r. Trudno jej powiedzieć czy była to jedna działka ewidencyjna, czy dwie. Podwórko było wspólne. Przyznała, że brała udział w rozgraniczeniu nieruchomości w 1982 r. Wspólne podwórko należące do rodziny J. i B. zostało podzielone na skutek rozgraniczenia w 1982 r., a decyzja o rozgraniczeniu była wydana w 1983 r. Dodała, że została zawarta ugoda graniczna. Nie wiedziała, że ta okoliczność będzie miała znaczenie w sprawie. Podała, że nie wie czy były dwa numery ewidencyjne tego podwórka, czy jeden. Należało ono do T., który odpisał je swoim córkom. Jej teść dostał część tej nieruchomości w 1936 r. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie obu skarg i wskazał, że w dacie budowy obiektu istniała już granica między nieruchomościami. Organ nie uzyskał dokumentów potwierdzających, że była to jedna działka. Przedłożona mapa dotyczy rozgraniczenia, a nie podziału działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skargi o wznowienie postępowania nie mają uzasadnionych podstaw. Instytucja wznowienia postępowania tworzy prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sądu, jeżeli zachodzą enumeratywnie wyliczone przyczyny wznowienia postępowania określone w sposób wyczerpujący w art. 271-273 p.p.s.a. Przede wszystkim skarga o wznowienie postępowania musi być oparta na jednej z "podstaw wznowieniowych", enumeratywnie wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. Ponadto warunkiem dopuszczalności skargi o wznowienie jest wniesienie tej skargi w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Powołana wyżej ustawa określa także tryb procedowania w sprawie. W pierwszej kolejności ocena dopuszczalności wznowienia postępowania odbywa się w ramach badania wstępnego skargi przewidzianego w art. 280 § 1 p.p.s.a, która ogranicza się wyłącznie do weryfikacji formalnej prowadzonej pod kątem realizacji przesłanek procesowych, terminowości oraz dochowania przez skarżących warunków formalnych przewidzianych dla skargi wznowieniowej. Następnie w ramach rozprawy Sąd w oparciu o art. 281 p.p.s.a. zobowiązany jest zbadać czy wskazana przez skarżących podstawa wznowienia jest merytorycznie uzasadniona. W rozpatrywanej sprawie skarżący oparli swoje żądanie o podstawę wznowieniową określoną w art. 273 § 2 p.p.s.a., a skargi o wznowienie postępowania sądowego zostały złożone w terminie wskazanym w art. 277 p.p.s.a. tj. w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedzieli się o fakcie, że w dacie budowy spornego gnojownika, działki oznaczone aktualnie nr 145/1 i 144 stanowiły jedno podwórko, a to na podstawie oświadczenia mieszkańców wsi Bizoręda z dnia 2 czerwca 2019 r. Wskazać zatem należy, że skargi o wznowienie postępowania odpowiadają wymogom formalnym z art. 280 § 1 p.p.s.a., a w związku z tym w ramach rozprawy Sąd stosownie do treści art. 281 p.p.s.a. zobowiązany był ocenić czy wskazana przez skarżących podstawa wznowieniowa jest uzasadniona. Ocena ta w sprawie niniejszej wypadła jednak negatywnie. Stosownie do art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ze sformułowania zawartego w powołanym przepisie wynika, że wykrycie odnosi się do okoliczności faktycznych i środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu z tego powodu, że nie były znane stronom, a jednocześnie takich, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Do nowych okoliczności należy zaliczyć tą część stanu faktycznego, która nie została ujawniona w oparciu o dokumenty w poprzednim procesie ze względów niezależnych od strony - tj. strona nie miała możliwości powołania tych środków w poprzednim postępowaniu. Jeżeli dokument, jako środek dowodowy powstał po wydaniu orzeczenia przez sąd administracyjny, nie stanowi wówczas podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 273 § 2 p.p.s.a. (por. K. Sobieralski "Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego", Zakamycze 2003, wyd. I, s. 228-234 i powołane tam orzecznictwo sądowoadministracyjne). W sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 609/17, nie było sporne, że roboty związane z usytuowaniem gnojownika zostały wykonane w latach 40-tych i 50-tych ubiegłego wieku. Nie było także sporne, że gnojownik ten położony bezpośrednio przy granicy działki, nigdy bezpośrednio nie przylegał do tego samego rodzaju urządzenia na nieruchomości sąsiedniej. Sąd w uzasadnieniu wyroku zapadłego w powyższym postępowaniu wskazał, że zasadnie organy uznały, że "budowa płyty gnojowej wraz pojemnikiem na gnojowicę bezpośrednio przy granicy działki nie była dopuszczalna w świetle obowiązujących w dacie jej budowy przepisów rozporządzenia z 1928 r. ani też takie jej usytuowanie nie jest dopuszczalne w świetle aktualnie obowiązującego rozporządzenia z 1997 r." oraz podzielił ustalenia i argumentację organów, że w sprawie miał zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.). Sąd zgodził się z dokonaną przez organy oceną, że nie jest możliwe doprowadzenie spornego gnojownika do stanu zgodnego z prawem. Zarówno bowiem sama płyta gnojowa jak i dostawiony do niej zbiornik na gnojowicę mają takie rozmiary i są tak usytuowane, że w całości znajdują się w odległości mniejszej od granicy niż wymagają tego przepisy. Jak wynika z ustaleń organu, płyta do składowania obornika ma wymiary 6,24 m x 3,33 m i jest ona usytuowana bezpośrednio przy granicy z działką 144 swoim dłuższym bokiem. Ściany zbiornika na gnojowicę w stosunku do granicy działki położone są w odległości około jednego (ściana wschodnia) i dwóch (ściana zachodnia) metrów od granicy. Nie jest więc możliwe doprowadzenie płyty i zbiornika do stanu zgodnego z prawem, skoro w całości są one położone w odległości mniejszej niż wymagane 4 metry od granicy z działką nr 144. Z uwagi na położenie bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią zostały wykonane z istotnym naruszeniem przepisów. W świetle powyższego stwierdzić należy, że powołana w skargach podstawa wznowieniowa określona w art. 273 § 2 p.p.s.a. związana z wykryciem nowej okoliczności faktycznej tj. z istnieniem jednego podwórka w dacie powstania gnojownika, poparta oświadczeniem mieszkańców wsi nie ma wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, okoliczność ta jest nieistotna, gdyż wspólne podwórko nie zmienia faktu, że skarżący powinni wiedzieć, iż były dwie nieruchomości skoro doszło do rozgraniczenia w 1983 r. z udziałem skarżącej C.B. Inaczej rzecz ujmując, istnienie wspólnego podwórka nie dowodzi, że była jedna nieruchomość. Wyjaśnić należy, że istotą rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie przebiegu istniejących granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentacji (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r. o sygn. akt I OSK 1630/12; Lex nr 2120919). Rozgraniczenie jest zatem jedynie urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi działkami, a jego istotą jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela każdej z tych działek. Czym innym jest zaś podział nieruchomości na odrębne działki ewidencyjne. Jak już wskazano wyżej, w 1983 r. doszło do rozgraniczenia nieruchomości, a nie do jej podziału. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, potwierdzającego, że w dacie budowy spornego gnojownika istniała jedna nieruchomość podzielona później na dwie działki ewidencyjne. Inaczej rzecz ujmując, faktyczne istnienie jednego podwórka na istniejących dwóch działkach sąsiednich nie stanowi nowej okoliczności, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy. Zauważyć również należy, że z wyjaśnień złożonych przez skarżącą na rozprawie wynika, że zamieszkuje na nieruchomości od 1968 r. Trudno zatem uznać, że wiedzę o istnieniu jednego podwórka posiadła dopiero w dacie uzyskania oświadczenia od mieszkańców wsi Bizoręda, zwłaszcza, że jak wskazuje w treści skargi "(...) po 1982 r. został zrobiony pierwszy płot drewniany, nawet posiadamy zdjęcie" (s.3). Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).