II SA/Ke 471/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2007r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji z dnia [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownika Rejonu Opiekuńczego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w sprawie odmowy przyznania w miesiącu lutym 2007r. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 1500 zł z przeznaczeniem na pokrycie zaległości z tytułu czynszu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania tej decyzji doszło na tle następujących okoliczności. A. C. we wniosku z dnia 13 lutego 2007r domagał się przyznania zasiłku celowego w kwocie 250 zł na wyżywienie i środki czystości, w kwocie 140 zł na opłatę jego części czynszu, w kwocie 1500 zł na opłatę jego części zaległości czynszowych oraz przyznania 50 sztuk biletów MPK lub kwoty 100 zł. Osobną decyzją organ I instancji w dniu [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości 200 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości oraz w kwocie 50 zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z opłatą części bieżącego czynszu, natomiast odrębnymi decyzjami odmówiono mu przyznania pozostałej żądanej pomocy, w tym zasiłku w kwocie 1500 zł., z uwagi na ograniczone środki finansowe. Rozpoznając złożone przez A. C. odwołanie Kolegium ustaliło, że jak to wynika z przesłanej przez organ I instancji informacji w miesiącu lutym 2007r., w którym A. C. zwrócił się o przyznanie pomocy wypłacono zasiłki celowe dla 473 osób w kwotach: poniżej 50 zł dla 6 osób, od 50 do 100 zł dla 278 osób, powyżej 100 do 200 zł dla 168 osób, powyżej 200 do 300zł dla 17 osób i powyżej 300 do 500 zł 4 osób. Najniższy zasiłek celowy wyniósł 33,38 zł i został przyznany osobie samotnej, niepełnosprawnej i długotrwale chorej z przeznaczeniem na uregulowanie rachunku za energię elektryczną, zaś najwyższy zasiłek, wynoszący 500 zł osobie, która poniosła straty w wyniku pożaru budynku. Zasiłki w wysokości od 50 do 100 zł były przyznawane najczęściej osobom samotnie gospodarującym, bezrobotnym, niepełnosprawnym. Zasiłki w kwotach od 100 do 200 zł były kierowane do wieloosobowych gospodarstw domowych, objętych pomocą MOPR w formie zasiłków okresowych lub innych świadczeń niepieniężnych. Zasiłki w kwotach od 200 do 300 zł były przyznawane osobom, znajdującym się w szczególnych sytuacjach, zwłaszcza dla rodzin wielodzietnych i niepełnych. Zasiłki w wysokości powyżej 300 zł przyznano tylko 4 osobom w sytuacji kryzysowej, w której groziło odcięcie energii elektrycznej, na potrzeby 9-osobowej rodziny, dla osoby samotnej, która poniosła straty w pożarze budynku. W miesiącu kiedy był ponownie rozpatrywany wniosek skarżącego wypłacono 387 świadczeń, obejmując pomocą 383 środowiska. Wydatki na pomoc społeczną w formie zasiłku celowego wyniosły ogółem 64.285.22 zł. Zasiłki przyznano w wysokości od 30 zł/ na dofinansowanie zakupu szczepionki/ do 600 zł dla rodziny wielodzietnej, w której matka samotnie wychowuje 7 dzieci w tym dwoje niepełnosprawnych. Z powyższego można wnioskować, że organ I instancji nie znalazł podstaw do przyznania A. C. zasiłku celowego z uwagi na ograniczone możliwości finansowe. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ ten wyczerpująco uzasadnił sposób rozdysponowania posiadanych środków. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i wskazał, że przepis ten został skonstruowany na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że wysokość i zakres zasiłku ustala samodzielnie organ pomocy społecznej. Ustalając zakres i wysokość świadczeń organ powinien kierować się z jednej strony sytuacją wnioskodawcy oraz jego uzasadnionymi potrzebami, a z drugiej strony wysokością środków finansowych przeznaczonych w budżecie na zasiłki celowe. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organy pomocy społecznej nie mają służyć wyręczaniu osób w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej a jedynie pomocy i nie są one zobowiązane do pełnego zaspokajania wszystkich potrzeb wnioskodawców. Nadto Kolegium powołało się na wyrok NSA z dnia 18.02.1998r. Sygn. I SA 1174/97, zgodnie z którym konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że A. C. objęty został pomocą w formie zasiłku okresowego w wysokości po 156, 70 zł miesięcznie nas okres od stycznia do czerwca 2007r. jak również w formie niepieniężnej w postaci obiadów wydawanych bezpłatnie we wszystkie dni tygodnia. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu żądania rozpatrzenia tego odwołania na rozprawie Kolegium wskazało, że ponieważ jedyną stroną postępowania jest odwołujący nie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wymagał wyjaśnienia przez świadków lub biegłych i był wystarczający do podjęcia decyzji. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze A. C. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji bądź też rozpatrzenia sprawy co do istoty i przesłuchania jako świadka razem z nim zamieszkałej jego byłej żony, na okoliczność sytuacji materialnej i powodów niepłacenia przez nią czynszu w jego części co powoduje narastanie zadłużenia mieszkania jako całości. Skarżący podniósł szereg zarzutów dotyczących innych decyzji w sprawie przyznawanej mu pomocy społecznej, a mianowicie, że ignorowane są jego potrzeby dotyczące korzystania z miejskiej komunikacji, że wartość kwotowa posiłków w barze J. została ustalona tylko na 5,50zł dziennie i że wyjątkowym cynizmem jest przyznawanie mu zasiłków w kwotach po 50-60 zł z przeznaczeniem na opłatę jego części czynszu, że do tej pory toczy się postępowanie w sprawie "ekspektatywy decyzji o jego pochówku". Podniósł, że w decyzji wskazano wysokość zasiłków przyznawanych innym osobom co jego zdaniem nie może mieć wpływu na wysokość przyznanej jemu pomocy podobnie jak on nie ma wpływu na sytuację finansową organu Samorządu. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozważając sprawę udzielenia świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organy działają w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obligatoryjne i to nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. A. C. jako osoba bezrobotna od wielu lat utrzymuje się tylko ze świadczeń z pomocy społecznej. W pierwszym półroczu 2007r. korzystał stale z bezpłatnych posiłków, otrzymywał zasiłek okresowy a nadto były mu przyznawane zasiłki celowe. W miesiącu lutym na skutek złożonego wniosku, w którym żądał on także przyznania kwoty 1500 zł na spłatę zaległości, przyznano mu zasiłek celowy w łącznej wysokości 250 zł. Zgodnie z art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Te ostatnie możliwości to nic innego jak środki, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej oraz to, jaka ilość osób jest uprawniona do korzystania z nich. Dlatego też prawidłowo organ dokonał analizy sytuacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, a w szczególności tego, w jaki sposób rozdziela on przyznane mu środki na pomoc społeczną. Ta analiza pozwoliła na prawidłowe ustalenie, iż decyzja organu I instancji, odmawiająca przyznania skarżącemu dalszej, ponad już udzieloną mu odrębnymi decyzjami, pomocy w postaci zasiłku w wysokości 1500 zł na spłatę zadłużenia czynszowego nie przekracza granic tak zwanego uznania administracyjnego. Przy tak bowiem dużej w stosunku do posiadanych środków finansowych liczbie osób, znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i wymagających pomocy w zaspokojeniu rzeczywiście niezbędne potrzeb bytowych, spłata zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby, o jakiej mowa w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Sąd w niniejszej sprawie w ślad za organem w całości podziela taki właśnie pogląd, wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 lutego 1998r. sygn. I SA 117/97. Co prawda orzeczenie to zapadło na tle art. 32 ust. 1 i 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1994r. o pomocy społecznej, jednakże z uwagi na prawie identyczne brzmienie obu przepisów stanowisko wyrażone przez NSA w tym wyroku pozostało aktualne pod rządem obecnie obowiązującej ustawy. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, iż na taki cel teoretycznie mogłaby być udzielona pomoc w formie zasiłku celowego, to w niniejszej sprawie i tak jej nieprzyznanie należałoby uznać za uzasadnione z uwagi na to, iż w okręgu działania organu I instancji pozostaje szereg osób potrzebujących pomocy na zaspokojenie naprawdę niezbędnych potrzeb bytowych. Przyznanie skarżącemu ponad już udzieloną mu pomoc dalszego świadczenia w postaci zasiłku w wysokości znacznie odbiegającej od zasiłków celowych przyznawanych innym osobom, znajdującym się w dużo gorszej niż on sytuacji, naruszałoby konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej. Ponadto, jak trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, celem pomocy społecznej nie jest zaspakajanie wszystkich potrzeb osób znajdujących się w trudnych warunkach lecz ich wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przy jej wydaniu organ nie naruszył przepisów procesowych w stopniu, który uzasadniałby stwierdzenie, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.