II SA/Ke 471/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Ke 471/18 Uzasadnienie Decyzją z dnia 11 stycznia 2018r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Starosty z dnia 14 listopada 2017r., znak: [...], orzekającą o cofnięciu K. P. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi i nakazania zwrotu prawa jazdy katergorii B nr: [...] druk nr: [...] wydanego dnia 27 listopada 2014r. przez Starostę , oraz nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prokurator Rejonowy . Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniając skargę w całości na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a", decyzją z 12 lipca 2018 r. znak: [...] uchyliło własną decyzję z 11.01.2018 r. i utrzymało w mocy decyzję Starosty z 14.11.2017 r. W wyniku rozpoznania skargi K. P. na decyzję z 12.07.2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 591/18 uchylił tą decyzję z przyczyn formalnych wskazując, że brak stwierdzenia, czy poddana kontroli decyzja SKO z 11.01.2018 r. wydana została bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa obarczona jest wadą, która uzasadnia jej uchylenie. Działając w wykonaniu wyroku WSA w Kielcach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 marca 2019 r. znak: [...], po zapoznaniu się z zarzutami skargi Prokuratora Rejonowego na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a: 1. uchyliło zaskarżoną decyzję własną z dnia 11 stycznia 2018r. znak: [...]; 2. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia 14 listopada 2017r. znak: [...]. W wyniku rozpoznania skargi K. P. na powyższą decyzję wyrokiem z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 339/19 WSA w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn procesowych uznając, że decyzja autokontrolna została wydana z uchybieniem 30 dniowego terminu określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a. przewidzianego dla tego typu decyzji. Z podniesionych względów, Kolegium nie mogło w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargi Prokuratora w związku z tym przedmiotem rozpoznania Sądu jest ponownie skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2018r., znak: [...], która została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wnioskiem z dnia 20 września 2017r. Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Starosty o cofnięcie K. P. uprawnień do kierowania pojazdami wskazując, że ww. w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy kierując pojazdem silnikowym popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji tj. w dniu 13.07.2016 r. spowodował wypadek drogowy. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt IX K [...] uznał K. P. winnym spowodowania wypadku drogowego. Wyrok uprawomocnił się w dniu 9 marca 2017 r. Orzekając o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, nadaniu na podstawie art. 108 § 1 Kpa rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego, oraz niezwłocznym zwrocie dokumentu prawa jazdy, Starosta powołał w decyzji z dnia 14 listopada 2017 r. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1260, ze zm.), stwierdzając, że zaistniały przesłanki przewidziane w tym przepisie, albowiem z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji wynikało, że w okresie 2 lat od dnia wydania K. P. po raz pierwszy prawa jazdy ww. popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co zostało stwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem. Od decyzji odwołał się K. P. podnosząc, że wobec braku przepisów intertemporalnych, regulacja art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Tylko, gdy wszystkie okoliczności określone dyspozycją tego przepisu zaistniały po dniu 18 maja 2015 r. możliwe jest jej zastosowanie. Takie rozumienie przepisu jest zgodne z zasadą nie działania prawa wstecz. W rozpoznawanej sprawie istotna jest okoliczność, że prawo jazdy zostało wydane odwołującemu przed wejściem w życie nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym – ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła wspomniany przepis z dniem 18 maja 2018 r. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z dyspozycją art. 140 ust. 1 pkt 3a lit a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym organ administracji obligatoryjnie rozstrzyga o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie. Będący podstawą rozstrzygnięcia przepis został dodany na mocy art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015, poz. 541) i obowiązuje od 18 maja 2015 r. Powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 837/15 organ uznał, że brak stanowiska ustawodawcy w kwestii przepisów intertemporalnych nie przesądza jednoznacznie o bezpośrednim działaniu nowej ustawy. W takiej sytuacji, o tym czy należy kierować się powyższą zasadą, czy też zasadą dalszego działania przepisów dotychczasowych – decyduje charakter przepisów podlegających zmianie oraz skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady, z uwzględnieniem zasady, że prawo nie może działać wstecz. Z retroaktywnym działaniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń zamkniętych w przeszłości, zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Zdaniem organu, taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z ustaleń, strona po raz pierwszy prawo jazdy uzyskała 27 listopada 2014 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Kolegium podniosło, że na tle stosowania przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym wypowiedział się WSA w Gdańsku (sygn. akt III SA/Gd 210/17) uznając, że przepis ten nie ma zastosowania do kierowców, którzy po raz pierwszy otrzymali prawo jazdy przed 18 maja 2015r., a więc przed jego wejściem w życie. Sąd przyjął, że tylko wówczas, gdy wszystkie okoliczności określone tym przepisem zaistniały po 18 maja 2015 r. tj: wydanie prawa jazdy po raz pierwszy, kierujący pojazdem popełnił przestępstwo przeciwko komunikacji, co zostało stwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem, przestępstwo zostało popełnione w okresie 2 lat od dnia wydania kierującemu pojazdem silnikowym prawa jazdy po raz pierwszy – istnieje podstawa do decyzyjnego cofnięcia uprawnień. Kolegium rozpoznając odwołanie w całości podzieliło zaprezentowany wyżej pogląd. W skardze na powyższą decyzję Prokurator Prokuratury Rejonowej domagając się jej uchylenia w całości, zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym i art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw poprzez nieprawidłową ich interpretację i bezzasadne przyjęcie, że ten przepis ma zastosowanie tylko do kierujących pojazdami mechanicznymi, którzy nabyli uprawnienia po raz pierwszy po wejściu w życie ustawy tj. po 18 maja 2015 r., podczas, gdy prawidłowa interpretacja wskazuje, że przepis ten ma zastosowanie wobec kierującego pojazdem silnikowym, który w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu komunikacji, a tym samym decyzja Starosty o cofnięciu uprawnień K. P. była prawidłowa. Skarżący Prokurator wywiódł, że data uzyskania przez K. P. po raz pierwszy uprawnień do prowadzenia pojazdów nie ma znaczenia albowiem decydujące znaczenie ma okoliczność, że do zachowania ww. skutkującego sankcją administracyjną doszło w dacie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy, co nie sprzeciwia się zasadzie lex retro non agit. Nadto skarżący zwrócił uwagę na prewencyjny charakter wspomnianego przepisu, dotyczący sytuacji, gdy jest prawdopodobne, że kierowca ze względu na swoje zachowanie, popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, nie daje rękojmi prawidłowego kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Z tego względu dokonana przez Kolegium wykładnia przepisu jest nieprawidłowa, a co więcej sprzeczna z duchem prawa i zasadą racjonalnego ustawodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. K. P. otrzymał prawo jazdy 27 listopada 2014 r. W dniu 13 lipca 2016 r. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym - spowodował kolizję drogową, co zostało stwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem – wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt IX K [...]. Spór dotyczy rozstrzygnięcia, czy przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, który wszedł w życie z dniem 18 maja 2015 r. znajduje zastosowanie wobec kierującego pojazdem silnikowym, który otrzymał po raz pierwszy prawo jazdy przed wskazaną datą. Analizowany przepis został dodany na mocy art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541) i obowiązywał do dnia 4 czerwca 2018 r., gdy został on uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie ponowna nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.z 2018 r., poz. 957), w której w art. 14 ust. 1 zawarto unormowanie, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (czyli Prawa o ruchu drogowym) m.in. art. 125 pkt 16 – nie stosuje się. Nie budzi wątpliwości stwierdzenie, że ustawa, na mocy której wprowadzono art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie zawierała przepisów intertemporalnych. Zgodnie z brzmieniem art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej jako “P.r.d."), decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji – przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego policji. Na tle stosowania przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a i b P.r.d. wyłoniły się w orzecznictwie sądów administracyjnych dwa stanowiska. Według pierwszego, prezentowanego w wyrokach WSA w Gdańsku (sygn. akt III SA/Gd 210/17) i w Białymstoku (sygn. akt II SA/Bk 866/17), przepis ten nie ma zastosowania do kierowców, którzy po raz pierwszy otrzymali prawo jazdy przed 18 maja 2015r., a więc przed jego wejściem w życie. Według drugiego stanowiska, prezentowanego w wyroku WSA we Wrocławiu w sprawie III SA/Wr 432/17, do takich kierowców przepis ten ma zastosowanie, oczywiście o ile dopuścili się oni naruszeń już po wejściu w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a i b P.r.d. Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu III SA/Wr 432/17, jak również w wyroku tut. Sądu o sygn. akt II SA/Ke 220/18. W zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że z retroaktywnym działaniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń zamkniętych w przeszłości, zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów i że taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Tymczasem podkreślenia wymaga, że w sytuacji, gdy K. P. dopuścił się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji już w dacie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a P.r.d., brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że "stan prawny i zdarzenia miały miejsce i zostały zakończone przed datą wejścia w życie ustawy". Należy zgodzić się z zaprezentowanym w ww. orzeczeniach poglądem, że wydanie po raz pierwszy prawa jazdy nie jest zdarzeniem, z którym ustawodawca łączy sankcję w postaci cofnięcia uprawnień, lecz jedynie określeniem początkowej daty biegu dwuletniego okresu, w czasie którego dopuszczenie się określonych wykroczeń skutkuje taką sankcją. Brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek do różnicowania sytuacji kierowców, którzy w ciągu dwóch lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy, w tym samym czasie, to jest po 18 maja 2015 r. dopuszczają się takich samych naruszeń; różnicowania polegającego na tym, że w zależności od daty otrzymania prawa jazdy jednym z nich zostałyby cofnięte uprawnienia a drugim nie. Sytuacja kierowców, którzy prawo jazdy otrzymali przed 18 maja 2015 r. i tak była relatywnie korzystniejsza, gdyż automatycznie skróceniu podlegał 2-letni okres o czas pomiędzy datą wydania prawa jazdy, a wejściem w życie ustawy zmieniającej z 20 marca 2015 r. O naruszeniu zasady lex retro non agit można by mówić tylko wówczas, gdyby uczestnikowi cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku popełnienia przez niego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 20 marca 2015 r. Z taką jednak sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Zdarzenie, z którym ustawodawca wiąże tę sankcję (a więc stwierdzenie prawomocnym rozstrzygnięciem popełnienie przestępstwa) miało miejsce już w dacie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a P.r.d., w związku z czym przepis ten miał do niego zastosowanie. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając skargę należało zaskarżoną decyzję uchylić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium powinno uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię.