II SA/Ke 472/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Z.B. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z.B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]. Nr [...] przyznał Z. B. uprawnienia przysługujące wdowom pozostałym po kombatantach. Pismem z dnia 30 września 2005r. Z. B. wystąpiła w trybie art. 113 kpa o sprostowanie powyższej decyzji poprzez wskazanie, że przyznane jej uprawnienia nabyła od dnia 1 lutego 2000r. W zażaleniu z dnia [...] na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] wydane w trybie art. 113 § 1 kpa - o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w powyższej decyzji Z. B. zawarła nowe żądanie o wyjaśnienie treści decyzji z dnia 31 marca 2005r. tj. wskazanie daty od kiedy przyznano jej uprawnienia. W szczegółowo umotywowanym merytorycznie wniosku zaznaczyła, że uprawnienia te nabyła od dnia złożenia wniosku tj. 1.02.2000r. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 113 § 2 kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił wątpliwości co do treści decyzji z dnia [...]. Nr [...], wskazując, że uprawnienia wdowy pozostałej po kombatancie przysługują od daty złożenia wniosku do organu emerytalno-rentowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. B. podnosiła, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] o przyznaniu uprawnień ma charakter deklaratoryjny - potwierdza jedynie istnienie uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach a zatem data wydania decyzji nie może przesądzać o ich nabyciu. Za nieuzasadniony żaląca się uznała pogląd organu w kwestii wypłaty należnych świadczeń od dnia złożenia wniosku do organu emerytalno-rentowego. Nadto w ocenie Z. B. postanowienie zostało wydane przez pracownika organu, który zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa powinien być wyłączony od udziału w sprawie albowiem brał on udział w wydaniu postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006r. którym odmówiono sprostowania z jej wniosku oczywistej pomyłki w treści decyzji z dnia [...]. Rozpatrując zażalenie Z. B. na powyższe postanowienie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w całości podzielił stanowisko zaprezentowane w jego treści. Podniesiono, iż ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie zawiera regulacji pozwalającej organowi do uznaniowego określenia daty przysługiwania prawa do świadczeń, w szczególności wskazania, że jest to data złożenia wniosku. Art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) do którego odsyła art. 17 ust. 1 ustawy o kombatantach stanowi, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Z orzecznictwa sądów wynika jednoznacznie, że chodzi o wniosek złożony do organu emerytalno-rentowego, nie może więc być nim wniosek o przyznanie uprawnień złożony do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa organ uznał za nieuzasadniony, gdyż postanowienia z dnia [...] i z dnia [...]. zawierały rozstrzygnięcia dotyczące dwóch odrębnych postępowań. Już z tej przyczyny nie można było uznać, by postanowienie z dnia [...]. zostało wydane przez osobę, która brała udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w niższej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. B. wniosła o uchylenie ewentualnie o stwierdzenie nieważności postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]. Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego art. 20 ust. 3, art. 22 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach, art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez ich błędną interpretację oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 24, art. 77, art. 107 kpa. Z. B. powtórzyła zarzuty podniesione w zażaleniu na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego skarżąca upatrywała w niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego które powinno zmierzać do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie jak również wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w którym nie odniesiono się do podniesionych przez nią zarzutów. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 cyt. ustawy). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności ( art. 134 § 2). W nauce prawa administracyjnego przyjmuje się, że wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji konieczne jest wtedy, gdy jest ona niejednoznaczna lub dotknięta zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Podkreśla się także, że wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie może prowadzić ani do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz B.Adamiak J.Borkowski Warszawa 2005 str. 538). Jednocześnie według utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracji nie jest związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (por. wyrok NSA z dnia 7 września 1994r. sygn.akt III SA 1111/93, ONSA 1995r. Nr 3, poz. 120). Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma. Zasada zgodnie z którą ostatecznie sama strona decyduje, jaki ma charakter pismo i czego dotyczy jej żądanie znajduje zastosowanie wówczas, gdy zachodzą wątpliwości co do rzeczywistej woli strony. W piśmie z dnia 8 maja 2006r. zatytułowanym "zażalenie" strona domagała się w trybie przewidzianym w art. 113 § 2 kpa wyjaśnienia treści ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 marca 2005r. Nr DO 2/K0205/0557/469/003 przyznającej Z. B. uprawnienia przysługujące wdowom pozostałym po kombatantach. Należy stwierdzić, że przedmiot tego żądania pozostawał w oczywistej sprzeczności z treścią uzasadnienia. Z treści pisma wynikało bowiem, że intencją wnioskodawczyni była weryfikacja decyzji ostatecznej polegająca na określeniu daty przyznanych uprawnień, która nie była objęta zakresem rozstrzygnięcia. Ocena prawna charakteru żądania strony powinna więc prowadzić organ do wniosku, że w trybie przewidzianym dla wyjaśnienia treści decyzji nie jest możliwe załatwienie wniosku strony z dnia 8 maja 2006r., który zmierzał w istocie do zakwestionowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego może być zwalczane wyłącznie w trybie odwoławczym, bądź też w trybie nadzoru. Nie może być natomiast wykorzystywany do tego celu tryb rektyfikacyjny, czyli obejmujący uzupełnienie decyzji, jej sprostowanie bądź też wykładnię jej treści. Stosownie do dyspozycji art. 235 § 1 kpa, skargę w sprawie, w której została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści, za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. W świetle podniesionych rozważań, na tle konkretnej sprawy należy uznać, że o ile istniały wątpliwości co do żądania strony określonego w zażaleniu stanowiącym nowy wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, to w myśl art. 235 § 1 kpa stosując art. 9 kpa powinien zwrócić się do strony o sprecyzowanie żądania, udzielając jej w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Uchybienie tym wymogom doprowadziło do rozpoznania wniosku w trybie nieprzewidzianym dla tego typu rozstrzygnięć, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...]. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej na nowo, zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz procedury administracyjnej. Z podniesionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c", art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie o kosztach oparto o art. 200 p.p.s.a.