II SA/Ke 475/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2008r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. U. od decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w sprawie zmiany własnej decyzji z dnia [...] (ze zmianą z dnia 19.05.2006r., 19.06.2006.r, 18.09.2007r. i 25.02.2008r.) w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w ten sposób, że po zmianie, począwszy od 1 marca 2008 roku wysokość odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej wynosi 1.043,17zł, co stanowi nie więcej niż 70% dochodu – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...]Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ustalił m.in. odpłatność za pobyt S. U. w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 880,82zł, stanowiącej 70% dochodów S. U. Decyzja ta była czterokrotnie zmieniana w części dotyczącej wysokości odpłatności, jaką ponosi S. U. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, w związku ze zmieniającym się dochodem zainteresowanego oraz zmieniającym się pełnym kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w części dotyczącej odpłatności zmienił decyzję z dnia 3 marca 2006r. i ustalił nową odpłatność za pobyt S. U. w Domu Pomocy Społecznej, począwszy od 1 marca 2008 roku na kwotę 1043,17zł, stanowiącą 70% jego dochodu z tytułu renty inwalidzkiej - w kwocie 1337,25zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego - w kwocie 153,00 zł (tak ustalona łączna wysokość dochodu wynosi 1490,25 zł). W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. przepis art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że podstawą zmiany decyzji jest waloryzacja wojskowej renty inwalidzkiej S. U., która po waloryzacji wynosi 1337,25zł. Ponadto dochodem skarżącego był zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153zł. S. U. utracił z dniem 1.01.2008 roku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz dodatku pielęgnacyjnego, realizowanego przy rencie wojskowej i wynoszącego 163,15zł. Do końca marca 2008r. S. U. pobierał zasiłek pielęgnacyjny i po jego wypłacie Wojskowe Biuro Emerytalne dokonało zwrotu wypłaconego za 3 miesiące zasiłku na konto MOPS. Różnica pomiędzy zasiłkiem a dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 10,15zł i jest niższa od kwoty stanowiącej 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (477,00zł), co nie powodowało konieczności zmiany odpłatności za pobyt w DPS, ustalonej na kwotę 1043,17zł. Różnicę pomiędzy pełnym kosztem utrzymania w DPS a kwotą odpłatności wynoszącą 1001,96zł pokrywać będzie Gmina. W odwołaniu od decyzji z [...] S. U. podniósł, że decyzja była czterokrotnie zmieniana i jest nieczytelna, oraz że nie godzi się na zaliczenie dodatku pielęgnacyjnego do dochodu, stanowiącego podstawę ustalenia odpłatności za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej. W ocenie skarżącego dodatek pielęgnacyjny wypłacany mu przy rencie przez Wojskowe Biuro Emerytalne, nie powinien stanowić składnika dochodów w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie wskazało, że organ pierwszej instancji wadliwie ustalił wysokość odpłatności, jaką winien ponosić S. U. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej od dnia 1 marca 2008r., albowiem odpłatność została ustalona na zaniżonym poziomie. Jednakże nie mogąc orzec na niekorzyść strony odwołującej się organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, bowiem argumenty odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie narusza obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Przepis art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz 593 ze zm.) stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: - 1. mieszkaniec domu, nie więcej niż 70% swojego dochodu; - 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2; - 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt. 1 i 2. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: 1/ miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2/ składki za ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ; 3/ kwotę alimentów świadczoną na rzecz innych osób. Natomiast zgodnie z ust 4 w/w przepisu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 roku. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z cytowanych przepisów dochodem jest wszelki przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o wskazane wprost przez ustawodawcę obciążenia lub świadczenia. W katalogu tych obciążeń i świadczeń ustawodawca nie wymienił ani zasiłku pielęgnacyjnego, ani też dodatku pielęgnacyjnego, a zatem organ do spraw pomocy społecznej obowiązany jest potraktować taki zasiłek czy dodatek pielęgnacyjny jako składnik dochodu. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że ponieważ wysokość odpłatności za pobyt w DPS ustala się w wysokości stanowiącej odsetek kwoty osiąganego dochodu, to przy każdorazowej zmianie wysokości dochodu (czyli zmianie jakiegokolwiek składnika dochodu) zachodzi konieczność zmiany odpłatności za pobyt w DPS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wysokość świadczenia rentowego i wszelkich dodatków do tego świadczenia S. U. od dnia 1 marca 2008 roku nie budzi wątpliwości. Od 1 stycznia 2008 roku skarżący utracił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, w związku z nabyciem prawa do dodatku pielęgnacyjnego przy świadczeniu rentowym. Kwota zasiłku pielęgnacyjnego wynosiła 153,00 zł miesięcznie, a kwota dodatku pielęgnacyjnego począwszy od 1 marca 2008 roku wynosi 163,15 zł miesięcznie. Różnica pomiędzy dodatkiem pielęgnacyjnym a zasiłkiem pielęgnacyjnym jest mniejsza od kwoty stanowiącej 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (10 % z kwoty 477zł = 47,70 zł). Zgodnie z przepisem art. 106 ust 3 b ustawy o pomocy społecznej zmiana dochodu w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne, nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego. Organ odwoławczy wskazał, że za okres od 1 stycznia do końca lutego 2008r. nie było podstaw do zmiany decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt w DPS – w związku ze wzrostem dochodów z tytułu dodatku pielęgnacyjnego o kwotę 10,15zł. Natomiast ustalając w dniu 27 maja 2008 roku dochód S. U. od dnia 1 marca 2008 roku organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę świadczenie rentowe w kwocie 1337,25 zł (po waloryzacji), jak również dodatek pielęgnacyjny w kwocie 163,15 zł, czyli ustalić dochód będący podstawą odpłatności za pobyt w DPS na kwotę 1500,40 zł , a kwotę odpłatności, stanowiącą 70% dochodu ustalić na kwotę 1050,28 zł. Natomiast organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją kwotę tę ustalił w wysokości 1043,17zł. Organ odwoławczy wskazał, iż z mocy art. 139 kpa nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco naruszałaby prawo. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustalenie odpłatności za pobyt S. U. w Domu Pomocy Społecznej w kwocie niższej, bo wynikającej z przyjęcia do dochodu kwoty zasiłku pielęgnacyjnego zamiast kwoty dodatku pielęgnacyjnego, nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył S. U., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podnosi, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest krzywdząca dla niego. Ponadto, jak podkreśla w skardze, organy bezpodstawnie wliczają w skład jego dochodu dodatek pielęgnacyjny, który otrzymuje na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, a jak wynika z tej ustawy wypłata świadczenia następuje do rąk osoby uprawnionej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Organ odwoławczy zasadnie uznał, że skoro skarżący S. U. został skierowany i umieszczony w Domu Pomocy Społecznej przez organ do spraw pomocy społecznej, to odpłatność za pobyt w tym domu ma obowiązek ponosić na postawie obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej, bez względu na to, że rentę inwalidzką i dodatek pielęgnacyjny pobiera z Wojskowego Biura Emerytalnego. Przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004r. Nr 8, poz. 66) nie regulują spraw związanych z odpłatnością żołnierza zawodowego za pobyt w domu pomocy społecznej, regulują w art. 29 prawo do umieszczenia osoby uprawnionej do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego oraz członków ich rodzin w domu emeryta wojskowego i odpłatnego w nim przebywania. W sprawie niniejszej organ prawidłowo przeprowadził analizę mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1/ mieszkaniec domu, nie więcej niż 70 % swojego dochodu; 2/ małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umowa zawartą w trybie art. 103 ust. 2; 3/ gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami, wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt.1 i 2. Z kolei przepis art. 8 ust. 3 tej ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszony o: 1/ miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2/ składki za ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3/ kwotę alimentów świadczoną na rzecz innych osób. Natomiast ust. 4 tego artykułu stanowi, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 roku. Jak wynika z zacytowanych przepisów, dochodem jest wszelki przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o wskazane wprost przez ustawodawcę obciążenia lub świadczenia. Wśród tych obciążeń i świadczeń ustawodawca nie wymienił ani zasiłku pielęgnacyjnego, ani też dodatku pielęgnacyjnego, a zatem wbrew woli skarżącego, organ do spraw pomocy społecznej obowiązany był potraktować taki zasiłek, bądź dodatek pielęgnacyjny jako składnik dochodu. Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego, iż dodatek pielęgnacyjny otrzymuje on na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, który winien być płacony do rąk osoby uprawnionej należy wskazać, iż kwestię dodatku pielęgnacyjnego reguluje art. 25 cytowanej ustawy, który brzmi: "do emerytury lub renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny i dodatek dla sierot zupełnych na zasadach i w wysokości określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych". Natomiast w ustawie z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.)) kwestię dodatku pielęgnacyjnego reguluje art. 75, który w ust. 1 stanowi, że dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia, z zastrzeżeniem ust 4, który brzmi "osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w domu pomocy społecznej, w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, chyba że przebywa poza placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu". Tak więc twierdzenia skarżącego, że wysokość dodatku pielęgnacyjnego nie powinna być wliczona do dochodu, od którego obliczono odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa. Uwzględniając powyższe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).