II SA/Ke 476/15
WyrokWSA w Kielcach2015-07-16
Skład orzekający: Anna Żak, Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (ZMiUW) jako jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej może być ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jako użytkownik działki stanowiącej własność Skarbu Państwa, a w szczególności części tej działki pokrytej wodami płynącymi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ujawnienie ZMiUW jako podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa (w tym gruntów pod nimi) jest dopuszczalne, mimo braku osobowości prawnej, na podstawie przepisów Prawa wodnego oraz statutu ZMiUW, który powierza mu realizację zadań z zakresu administracji rządowej. Ewidencja gruntów ma odzwierciedlać aktualny stan prawny, a nie przeszłe błędy wpisów. Brak osobowości prawnej nie wyklucza ujawnienia jednostki organizacyjnej w ewidencji, jeśli wynika to z przepisów prawa lub aktów normatywnych.Stan faktyczny
Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (ZMiUW) złożył wniosek o wykreślenie go z ewidencji gruntów i budynków jako użytkownika działki nr [...], twierdząc, że nie włada tą działką i nie ma podstaw do ujawnienia go w rejestrze. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o odmowie wprowadzenia tej zmiany, wskazując, że część działki stanowi własność Skarbu Państwa (pokryta wodą płynącą), a ZMiUW, jako jednostka realizująca zadania Marszałka Województwa w zakresie gospodarki wodnej, może być ujawniony w ewidencji. ZMiUW złożył skargę do WSA, podnosząc m.in. brak podstaw prawnych do wpisu, brak osobowości prawnej oraz nieustalenie granic między ciekiem a rowem melioracyjnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (dalej ZMiUW), od decyzji Starosty z dnia [...], orzekającej o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy W., obręb J. w jednostce rejestrowej G.64, polegającej na wykreśleniu ZMiUW jako użytkownika w odniesieniu do działki nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że ZMiUW zwrócił się do Starostwa Powiatowego o wprowadzenie zmiany w rejestrze gruntów, polegającej na wykreśleniu ZMiUW z rejestru ewidencji gruntów i budynków, jako władającego działką nr [...] położoną w obrębie Janowice gmina Waśniów. We wniosku ZMiUW poinformował, że działka nr [...] starowi rów melioracyjny R-2, który figuruje w ewidencji gruntów, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej przez ZMiUW w imieniu Marszałka Województwa w oparciu o art. 70, ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zmianami) jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, wykonane w ramach zadania inwestycyjnego "M. I". W ocenie wnioskodawcy, działka nr [...] została omyłkowo przypisana we władanie ZMiUW. Ponadto wnioskodawca podał, że nie jest w posiadaniu dokumentu, z którego wynikałoby, iż gospodarowanie tą działką powierzono Marszałkowi Województwa, natomiast posiada dokumentację powykonawczą inwestycji wraz z protokołem odbioru i przekazaniem w użytkowanie Spółce Wodnej w M.
Dalej organ II instancji stwierdził, że ewidencja gruntów i budynków dla wsi J. gromada M. została założona w 1966 r. Operat techniczny dotyczący założenia ewidencji gruntów i budynków dla tego obrębu został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 28 września 1975 r. pod numerem 236/4/11/75. W rejestrze ewidencji gruntów i budynków z 1966 r., działkę nr [...] o powierzchni 0,52 ha, wykazano w jednostce rejestrowej nr 71 jako wodociek we władaniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Inspektorat Wodno-Melioracyjny Rowy wsi J. jako podmiot władający gruntem.
Następnie powołując się na ustalenia organu I instancji Inspektor Wojewódzki wskazał, że w 1993 r. dla obrębu J. założono informatyczną bazę danych w programie MSEG przepisując papierowe rejestry gruntów. W jednostce rejestrowej nr 71 między innymi w odniesieniu do działki [...] o powierzchni 0,52 ha, bez podstawy prawnej wykazano Skarb Państwa jako właściciela tej działki, a jako użytkownika Wojewódzki Zarząd Melioracji Urządzeń Wodnych - Oddział Rejonowy S. W 2000 r. dokonano konwersji danych programu MSEG, w którym prowadzony był rejestr ewidencji gruntów i budynków do programu EWOPIS DOS.
W jednostce rejestrowej G.43-1(1) wyszczególniono wszystkie działki stanowiące własność Skarbu Państwa, w tym działkę nr [...] o powierzchni 0,52 ha. Jako użytkownika tej działki wykazano Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych - Oddział Rejonowy S. W roku 2003 dokonano kolejnej konwersji programu z EWOPIS DOS na EWOPIS WINDOWS. Aktualnie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu Janowice w jednostce rejestrowej G.64 ujawniona jest działka nr [...] o powierzchni 0,5200 ha, a jako jej właściciel wykazany jest Skarb Państwa w użytkowaniu ZMiUW bez powołanego dokumentu własności.
Pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. Starosta zwrócił się do ZMiUW o przedstawienie dokumentacji wykonanej w ramach zadania inwestycyjnego "M.e I" w zakresie rowu melioracyjnego R-2 usytuowanego na działce nr [...]. W odpowiedzi ZMiUW poinformował, że według Rastrowej Mapy Podziału Hydrograficznego Polski, rzeka G. figuruje w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej przez ZMiUW w imieniu Marszałka Województwa, w oparciu o art. 70 ust 3 ustawy Prawo wodne jako ciek od M., umieszczony pod numerem 23492441 jako "G. do dopł. z Wierzbontowic (1). Natomiast rów R-2 położony na działce nr [...], odprowadza wody ze zmeliorowanych gruntów do cieku od M. (potoczna nazwa G.). Na potwierdzenie tego, ZMiUW przesłał kserokopię protokołu z 28 czerwca 1972 r. z odbioru końcowego i przekazania do użytku (eksploatacji) inwestycji M. I wraz z fragmentem planu sytuacyjnego z wkreślonym rowem oraz mapę poglądową z zaznaczoną rzeką G. i rowem R-2 stanowiącym działkę nr [...]. Ponadto poinformował, że ww. rów od momentu przejęcia na stan ewidencyjny, nigdy nie był z niej wykreślony.
W celu wyjaśnienia sprawy, organ I instancji w dniu 2 kwietnia 2014 r., przeprowadził oględziny w terenie działki nr [...]. Jak wynika z protokołu oględzin sporządzonego w dniu 2 kwietnia 2014 r. na działce tej znajduje się fragment cieku stanowiącego rzekę G. (ciek od M.), do którego dopływa rów melioracji szczegółowej, zawierający się w ww. działce. Rów jest drożny, widoczny jest przepływ wody. Rów w części utrzymywany przez właścicieli działek sąsiednich.
Pismem z dnia 4 marca 2014 r. Wójt Gminy, poinformował Starostę O, że na terenie Gminy po 1992 r., nie funkcjonują i nie istnieją żadne spółki wodne, w tym działające w oparciu o art. 164 ustawy Prawo wodne oraz, że rowy stanowiące działkę 223 istniały od "zawsze", natomiast ich gruntowne odtworzenie miało miejsce podczas melioracji gruntów rolnych wsi Janowice w latach 70-tych. Utrzymywaniem i konserwacją tych rowów zajmują się właściciele przyległych gruntów rolnych. Z kolei pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r. Wydział Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego poinformował, że nie stwierdził istnienia dokumentów, na mocy których Skarb Państwa jest właścicielem działki [...], brak jest również dokumentów dotyczących przekazania tej działki w trwały zarząd lub zarząd ZMiUW.
Dalej Inspektor Wojewódzki podał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. — Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 193 poz. 1287 ze zmianami), ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. W myśl § 44 pkt 2 i § 45 ust 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454 zm. Dz. U. z 2013 r. poz. 1551), dalej rozporządzenia, do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków należy między innymi utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.
Organ odwoławczy podniósł, że w myśl powyższych przepisów oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, ewidencja gruntów i budynków rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe zmieniające się w czasie w oparciu o stosowne kolejno powstające dokumenty, lecz nie rozstrzyga o własności.
Z porównania aktualnej mapy ewidencyjnej z fragmentem mapy ewidencyjnej z naniesionym projektem melioracyjnym, przekazanym przez ZMiUW wynika jednoznacznie, że działka nr [...] obejmuje w części ciek od M.
W myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, prawa właścicielskie
w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa
z zastrzeżeniem art. 13 wykonuje marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. Zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. nr 16 poz.149 ze zmianami), ciek od M. stanowi śródlądowe wody powierzchniowe będące własnością publiczną, istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa przypisane do właściwości Marszałka Województwa. Na podstawie dokumentów przedstawionych przez ZMiUW nie można ustalić, która dokładnie część działki nr [...] stanowi ciek od M., a która rów melioracyjny.
Organ II instancji zauważył, że w świetle przepisów dotyczących ewidencji gruntów i budynków, starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest właściwy do ustalania przebiegu cieku od M. i określenia linii brzegowej w obrębie działki nr [...], a podjęcie działań w tym zakresie należy do właściwości ZMiUW. Żądana zmiana nie jest możliwa do wprowadzenia
w ewidencji gruntów i budynków bez sporządzenia stosownej dokumentacji, określającej przebieg cieku od M. i jego powierzchni w działce nr [...], zawierającej stosowny wykaz zmian danych ewidencyjnych. Przedłożona przez wnioskodawcę kserokopia protokołu z dnia 28 czerwca 1972 r. z odbioru końcowego i przekazania do użytku (eksploatacji) inwestycji M. I wraz z fragmentem planu sytuacyjnego z wkreślonym rowem oraz mapa poglądowa z zaznaczoną rzeką G. i rowem R-2 stanowiącymi działkę nr [...], nie stanowią dokumentów, które mogą służyć za podstawę wprowadzenia wnioskowanych zmian w ewidencji.
Skargę na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, domagając się jej uchylenia, złożył ZMiUW.
W uzasadnieniu zarzucił, że jego wniosek dotyczył wykreślenia z ewidencji danych
o charakterze podmiotowym. Organy ewidencyjne winny zatem wyjaśnić podstawy faktyczne i prawne dokonania wpisu ZMiUW jako użytkownika działki nr [...]. Organy jednak nie zajęły stanowiska w tej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w jakiej dacie, w oparciu o jakie dokumenty źródłowe, oraz na jakiej podstawie faktycznej i prawnej dokonano wpisu ZMiUW jako użytkownika działki nr [...]. Skarżący stwierdził, że domyśla się, iż organ ewidencyjny dokonał wpisu ZMiUW jako następcy po uprzednio wpisanym w ewidencji Wojewódzkim Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach. Tymczasem żadne następstwo między skarżącym a tą jednostką nie zachodzi.
Wnoszący skargę podkreślił, że na podstawie art. 25 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133 poz. 872 z 1998r.) Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną z dniem 1 stycznia 1999 r., Województwo przejęło państwową jednostkę Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. Na podstawie tej ustawy państwowa jednostka organizacyjna o nazwie: "Wojewódzki Zarząd Melioracji Urządzeń Wodnych w [...]" stała się samorządową wojewódzką jednostką organizacyjną bez osobowości prawnej pod nazwą: "Zarząd Melioracji Urządzeń Wodnych w [...]". Przejęciu państwowej jednostki organizacyjnej przez Województwo nie towarzyszyło przejęcie mienia tej jednostki. Nabycie mienia przejmowanych jednostek wymagało wydania właściwej decyzji przez Wojewodę (art.60 ust. 3 ww. ustawy). Decyzje takie nie zostały wydane.
Strona skarżąca wskazała, że podnosiła w postępowaniu odwoławczym, że najprawdopodobniej już pierwotne wpisy dotyczące Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych oddział Rejonowy jako użytkownika działki nr [...] były błędne. Wadliwość tych wpisów polegała na:
- nieustalonym prawie własności Skarbu Państwa do tej działki,
- naruszeniu art. 18 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie przewiduje "użytkowania" jako formy władania nieruchomościami Skarbu Państwa przez jednostkę organizacyjną bez osobowości prawnej.
Dalej skarżący zarzucił, że organy ustaliły, że działka nr [...] stanowi w części grunt pokryty wodami płynącymi (Ciek G.), a w części rów melioracyjny R- 2. Nie ustaliły jednak granic między tymi gruntami. Stan prawny gruntów pod wodami płynącymi a gruntów z rowami jest zasadniczo odmienny. Rów melioracyjny R-2 uchodzi do Cieku G. Z kolei Ciek G. powyżej miejsca ujścia tego rowu aż do źródeł cieku, stanowi powierzchniową wodę płynącą na długości 2,57 km,
z czego na ok. 100 m cieku nie jest objęte granicami żadnej działki ewidencyjnej. Został on ujawniony w ewidencji gruntów i budynków częściowo na działce [...] obr. J., a częściowo na działkach [...] obr. M.e, 24/2 obr. K., 283 obr. J., [...] obr. J. i 24/1 obr. K., z wyłączeniem odc. ok. 100 m, nieobjętego granicami żadnej działki ewidencyjnej.
Autor skargi stwierdził, że działka nr [...] w części w jakiej stanowi grunt pokryty wodą powierzchniową płynącą, jest z mocy art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1a ustawy Prawo wodne własnością Skarbu Państwa. Po wejściu w życie art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2005 Nr 130 poz.1087 ze zmianami) zaistniała podstawa do oddania gruntów Skarbu Państwa pokrytych wodami Cieku G. Marszałkowi Województwa - reprezentującemu Skarb Państwa, w trwały zarząd w drodze decyzji wydanej przez starostę. Taka decyzja nie została wydana, dlatego Marszałek nie może wykazać uprawnień na podstawie urzędowego dokumentu do prawa trwałego zarządu gruntów pod wodą płynącą cieku G. Grunt ten nie może być oddany w trwały zarząd ZMiUW, gdyż jest to tylko jednostka organizacyjna obsługującą Marszałka Województwa, który jako organ Skarbu Państwa może być trwałym zarządcą gruntów pokrytych wodami płynącymi.
Zgodnie z §9 ust. 3 a rozporządzenia, grunt zajęty przez ciek naturalny stanowić powinien odrębną działkę ewidencyjną w granicach linii brzegu. Zatem zdaniem skarżącego Ciek G. winien być wyodrębniony od gruntów, na których znajdują się rowy. Wpisanie w ewidencji gruntów działki nr [...] jako całości obejmującej zarówno grunt pokryty wodą powierzchniową płynącą (Ciek G.) jak i grunt poza tą linią z rowem melioracyjnym poza linią brzegu narusza ww. przepisy. Na podstawie § 82 rozporządzenia do czasu dokonywania ustalenia linii brzegu podstawą wpisu winny być dane ustalone na podstawie wyniku geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, przy wykazywaniu których identyfikacji przebiegu tej granicy dokonuje się zgodnie z art. 15 ust.1, 5 i 6 ustawy Prawo wodne.
Strona skarżąca podkreśliła, że organy ewidencyjne same przyznają, iż dokonanie w ewidencji wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki nr [...] nie ma potwierdzenia w dokumentach. Już ta okoliczność winna być wzięta pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Działka nr [...] w części w jakiej stanowi rów może być zatem własnością różnych podmiotów w tym Skarbu Państwa.
Dalej autor skargi podkreślił, że status prawny ZMiUW - wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej - nie pozwala na stwierdzenie, że jest to podmiot, który może władać nieruchomościami Skarbu Państwa pod jakimkolwiek tytułem. W toku postępowania ZMiUW konsekwentnie twierdził, iż nie wykonywał jakichkolwiek uprawnień do nieruchomości w części dotyczącej rowu melioracyjnego. Okoliczność wykonywania takich uprawnień nie ma też odzwierciedlania w żadnym z dokumentów źródłowych wskazanych w § 12 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia. Z materiału dowodowego nie wynika aby ZMiUW władał działką nr [...] w formach przewidzianych w art. 18 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dokonanie w ewidencji gruntów wpisu ZMiUW naruszało art. 20 ust. 2 pkt 1 a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 10 ust.2 i § 11 ust. 1 pkt. 1 lit. a - e ust. 3 rozporządzenia.
Kończąc skarżący stwierdził, że jako jednostce organizacyjnej bez osobowości prawnej nie może przysługiwać mu żaden własny tytuł do omawianych gruntów. Przekreśla to dopuszczalność ujawnienia ZMiUW w ewidencji gruntów także do części działki nr [...] zajętej pod rów. ZMiUW nie może być adresatem żadnych zaleceń organu w sprawie wszczęcia postępowania w zakresie regulacji stanu gruntów na działce nr [...], gdyż jak wskazano wyżej, nie jest podmiotem uprawnionym do dokonywania takich czynności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca domagała się wykreślenia jej z ewidencji gruntów, w której figuruje jako użytkownik działki nr [...], obok Skarbu Państwa wpisanego jako jej właściciel. Z prawidłowych ustaleń organów, których skarżąca zdaje się nie kwestionować wynika, że przynajmniej część tej działki, z uwagi na to, że znajduje się pod powierzchniową wodą płynącą – G., stanowi własność Skarbu Państwa. Czyją własność stanowi pozostała część działki nr ew. [...], znajdującej się pod rowem melioracyjnym stanowiącym urządzenie melioracji wodnej szczegółowej nie wiadomo. W skardze jej autor wskazuje, że być może ta część także stanowi własność Skarbu Państwa. Jednakże bez względu na to, czyją ta działka stanowi własność, w ocenie ZMiUW brak jest podstaw do ujawniania go w ewidencji gruntów, bowiem w żaden sposób nie włada on działką, a poza tym nie może być ujawniony jako władający w imieniu Skarbu Państwa, albowiem nie posiada osobowości prawnej.
W związku z tym na wstępie zauważyć należy, że jak wynika ze statutu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (dostępnego na stronie BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa), do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych ZMiUW należą w szczególność wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do pozostałych wód dla których praw właścicielskich nie wykonuje: minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektor parku narodowego (§ 5 pkt f), gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w art.14 ust. 3 w odniesieniu do wód określonych w art. 11 ust.1 pkt 4 Prawa wodnego (§ 5 pkt g statutu), a także gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarka wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, które zostało powierzone marszałkowi Województwa (§5 pkt 7). Z powyższego wynika, że nie jest uzasadnione stanowisko, jakie zdaje się prezentować skarżący, że w ewidencji gruntów powinien ewentualnie figurować Marszałek Województwa. Organ ten bowiem swoje zadania z zakresu administracji rządowej wykonywane na podstawie ustawy Prawo wodne, a także zadania publiczne o charakterze wojewódzkim pozostające w przedmiotowym lub funkcjonalnym związku z zadaniami z zakresu administracji rządowej, a wykonywane przez Marszałka lub organy samorządu Województwa na podstawie innych ustaw, a także inne zadania powierzone przez Zarząd Województwa, powierzył do realizacji skarżącemu (§ 4 pkt 1, 2 i 3 statutu). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, odnośnie gruntów Skarbu Państwa o jakich mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, dopuszczalne jest ujawnienia w ewidencji gruntów skarżącego pomimo, że nie posiada on osobowości prawnej. Stosownie bowiem do § 11 i § 12 rozporządzenia, w ewidencji gruntów mogą być także ujawnione jednostki organizacyjne, nie posiadające osobowości prawnej.
Skarżąca podnosi, że jak sam to przyznał organ, wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki 233 do ewidencji gruntów w czasie jej zakładania dokonano bez podstawy prawnej. Zauważyć jednak należy, że ewidencja gruntów ma odzwierciedlać aktualny stan. Dlatego też w niniejszej sprawie nie jest istotne, czy w przeszłości dokonano prawidłowych wpisów, ale czy obecnie te wpisy odpowiadają stanowi prawnemu.
Jak już wyżej wskazano, nie może budzić wątpliwości okoliczność, że przynajmniej część działki zajęta pod powierzchniową wodą płynącą – G. – stanowi własność Skarbu Państwa. W myśl bowiem art. 10 ust. 1a prawa wodnego własność Skarbu Państwa stanowią między innymi śródlądowe wody powierzchniowe płynące. Z kolei w myśl art. 14 Prawa wodnego, grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód (ust.1), przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi oraz morskimi wodami wewnętrznymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu (ust.1a), grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie (ust. 2), gospodarowanie gruntami, o których mowa w ust. 2, wykonują odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1 (ust. 3).
Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonuje marszałek województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa – w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. W sprawie, jak ustaliły organy w oparciu między innymi o nadesłaną przez skarżącego informację (pismo z 10 lutego 2014 r.), koryto rzeki Garbutki figuruje w ewidencji wód i urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej w imieniu Marszałka Województwa w oparciu o art. 70 ust. 3 Prawa wodnego jako ciek od M. Ciek ten został wymieniony w załączniku nr 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. – "śródlądowe wody powierzchniowe lub ich części, stanowiące własność publiczną, istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa". Tak więc stosownie do cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, prawo właścicielskie nad nim wykonuje Marszałek Województwa.
Przepisy ustawy nie wymagają, jeśli chodzi o uregulowane w art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego wykonywanie przez marszałka województwa praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, wydania odrębnej decyzji. W myśl bowiem art. 217 Prawa wodnego, wydania decyzji o przejściu w trwały zarząd wymagały tylko wody i grunty stanowiące własność Skarbu Państwa przechodzące w trwały zarząd urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej i parków narodowych, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-3.
Tak więc podstawę wpisu w ewidencji gruntów zarówno Skarbu Państwa jako właściciela, jak i Marszałka (ewentualnie podmiotu, któremu marszałek powierzył wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej wykonywanych na podstawie Prawa wodnego, tak jak ma to miejsce w tej sprawie) jako podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych i gruntów pod tymi wodami, stanowią przepisy ustawowe, stosownie do § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, zgodnie z którym prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na postawie dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. Tymi przepisami ustawowymi są wyżej przytoczone przepisy prawa wodnego, a mianowicie: art.10 ust.1a, art. 14 ust.1 – w odniesieniu do wpisu Skarbu Państwa jako właściciela oraz art. 11 ust. 1 pkt 4 oraz art. 14 ust. 1 i ust. 3 do wpisu marszałka województwa. W niniejszej sprawie dodatkowo przepisy statutu skarżącego dają podstawę do ujawnienia go jako podmiotu uprawnionego do gospodarowania gruntami Skarbu Państwa w miejsce Marszałka Województwa.
Odnosząc się do kwestii, że nie została wydana decyzja o oddaniu działki będącej przedmiotem sprawy Marszałkowi na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw w trwały zarząd, to zauważyć należy, że zarzut ten byłby uzasadniony tylko wówczas, gdyby w ewidencji gruntów Marszałek bądź skarżący został ujawniony jako trwały zarządca, a wniosek dotyczył zmiany tego określenia. Taka jednak sytuacja nie zachodzi. Co prawda można mieć wątpliwości do określenia skarżącego jako użytkownika, zamiast podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do własności Skarbu Państwa, tym niemniej skoro postępowanie było prowadzona na wniosek, w którym skarżący nie domagał się zmiany określenia swojego władztwa nad gruntem ale w ogóle wykreślenia go z ewidencji gruntów, okoliczność ta pozostaje poza przedmiotem sprawy.
Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że fakt niewydania decyzji o oddaniu w trwały zarząd na podstawie art. 19 ustawy z 2005 r. nie wyklucza wpisu Marszałka (bądź podmiotu, któremu powierzył swoje zadania z zakresu administracji rządowej) na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego jako podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych
Co się tyczy zarzutu, że nie wiadomo czy Skarb Państwa jest właścicielem części działki pod rowem melioracyjnym, a jeśli nie, to czyją stanowi ona własność oraz że Starosta nie ustalił granicy pomiędzy gruntami zajętymi przez powierzchniową wodę płynąca (G.), a gruntami pod rowem, to wskazać należy, że Starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów ani nie jest uprawniony do dokonywania rozgraniczenia ani też do samodzielnego ustalania właściciela gruntu. Organ prowadzący ewidencję dokonuje wpisów na podstawie dokumentów, w związku z czym skarżący o ile uważa, że część działki nie stanowi własności Skarbu Państwa, którą stosownie do § 5 pkt 8 statutu ma obowiązek gospodarować, powinien wykazać stosowną dokumentacją, że granica działki stanowiącej własność Skarbu Państwa przebiega w innym miejscu niż to wynika z aktualnej ewidencji gruntów. Temu celowi służy między innymi postępowanie o jakim mowa w art. 15 Prawa wodnego, dotyczące ustalenia linii brzegu dla cieków naturalnych, które może być wszczęte tylko na wniosek mającego interes prawny lub faktyczny. Nie jest to jednak postępowanie prowadzone w ramach postępowania w sprawie o zmianę w ewidencji gruntów, a ponadto stosownie do art. 15 ust. 3, podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami płynącymi od gruntów przyległych.
Na marginesie zauważyć należy, że ze złożonego przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego protokołu z 28 czerwca 1972 r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku inwestycji wodno – melioracyjnej "M." (która to dokumentacja dotyczy według twierdzeń skarżącego znajdującego się na działce 233 rowu), wynika, że inwestycja ta została przekazana przez organ państwowy w użytkowanie spółce wodnej, co mogłoby świadczyć o tym, że jej właścicielem był wówczas Skarb Państwa. Jak wynika z informacji zawartej w aktach administracyjnych, na tym terenie obecnie nie funkcjonują żadne spółki wodne.
Reasumując skarżący nie wykazał stosownymi dokumentami, że aktualnie istniejący wpis odnośnie działki 233 jest niezgodny ze stanem faktycznym i prawnym w szczególności nie złożył dowodów, umożliwiających uwzględnienie jego wniosku.
Ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło