II SA/Ke 482/16

WyrokWSA w Kielcach2016-10-05

Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Chobian, Beata Ziomek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może być ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jako podmiot władający działką stanowiącą własność Skarbu Państwa, pokrytą wodami powierzchniowymi płynącymi, w sytuacji gdy prawa właścicielskie w imieniu Skarbu Państwa wykonuje Marszałek Województwa, a ZMiUW działa na podstawie statutu powierzającego mu realizację tych zadań?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako podmiotu władającego działką stanowiącą własność Skarbu Państwa, pokrytą wodami powierzchniowymi płynącymi, jest dopuszczalne, nawet jeśli ZMiUW nie posiada osobowości prawnej. Podstawą takiego wpisu są przepisy ustawy Prawo wodne oraz statut ZMiUW, który powierza mu realizację zadań z zakresu administracji rządowej, w tym wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych i gruntów pod nimi. Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma odzwierciedlać stan aktualny, a skarżący nie wykazał, że obecne wpisy są nieaktualne lub błędne w świetle obowiązujących przepisów.
Stan faktyczny
Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (ZMiUW) wnioskował o wykreślenie go z ewidencji gruntów i budynków jako użytkownika działki nr 1101 oraz o zmianę oznaczenia użytku gruntowego. Działka ta, oznaczona jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp), stanowiła własność Skarbu Państwa, a prawa właścicielskie wykonywał Marszałek Województwa, który powierzył te zadania ZMiUW. Organy administracji odmówiły wprowadzenia zmian, uznając, że wpis odzwierciedla stan prawny wynikający z przepisów Prawa wodnego i statutu ZMiUW. ZMiUW twierdził, że wpis jest błędny, ponieważ jako jednostka bez osobowości prawnej nie może być użytkownikiem, a działka stanowi urządzenie wodne (kanał).
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 13 kwietnia 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (dalej ZMiUW) od decyzji Starosty K. z dnia 14 stycznia 2016 r., odmawiającej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków gminy R., obręb ew. M., w jedn. rejestrowej G.174, w odniesieniu do działki nr 1101 oznaczonej jako "Wp" – grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, wykazanej jako grunty będące we władaniu Skarbu Państwa w użytkowaniu ZMIUW, polegającej na wykreśleniu ZMiUW jako użytkownika tej działki, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny: ZMIUW wnioskiem z 21 listopada 2014 r. zwrócił się do Starosty K. o wprowadzenie opisanej wyżej zmiany w ewidencji gruntów i budynków wraz ze zmianą oznaczenia użytku gruntowego w działce 1101. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotowa działka stanowi kanał wykonany dla potrzeb Zakładu Hutniczego w M., a wody w nim płynące są wodami w tym urządzeniu i nie należą do wód określonych w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i rozporządzeniu Rady Ministrów z 17.12.2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części, stanowiących własność publiczną (Dz. U. nr 16, poz. 149). Starosta K. dwukrotnie rozpoznawał niniejszą sprawę i ostatecznie decyzją z dnia 14 stycznia 2016 r. znak: WIG.II.7221.15.2016 odmówił wprowadzenia takiej zmiany. Od powyższej decyzji odwołał się ZMIUW podnosząc, że organ I instancji dokonał wadliwych ustaleń, a w szczególności nie wskazał na jakiej podstawie w odniesieniu do działki nr 1101 wpisał w ewidencji gruntów i budynków Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych i określił użytek o symbolu "Wp". Zdaniem odwołującego ZMIUW jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej nie może być użytkownikiem tej działki, nie jest również jednostką organizacyjną wykonującą prawa właścicielskie w odniesieniu do wód stanowiących własność Skarbu Państwa, których wykonanie przypisano, zgodnie z ustawą Prawo wodne do właściwości marszałka województwa, a ponadto wody na przedmiotowej działce nie stanowią wód powierzchniowych płynących lecz są elementem urządzenia wodnego (kanału). Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ustalił, że działka nr 1101 położona w obrębie M. gmina R. w protokole ustalenia stanu władania z dnia 20.12.1965r. została wykazana jako jedna z działek stanowiących rzekę C. oraz w protokole spisanym w dniach 29-30 listopada 1967r. i w dniach 10-22 grudnia 1967r. dotyczącym ustalenia władających gruntami jako "rzeka C. Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji". Powyższą dokumentację geodezyjną zawiera Operat techniczny przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem 223/4-23/73 obecny identyfikator: P.2605.1973.57. W rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym z 1967r. wsi M. działka nr 1101 o pow. 0,52ha, została zaliczona do grupy X – wody publiczne jako grunty we władaniu Powiatowego Inspektoratu Wodnych Melioracji. Zapis taki został również dokonany w rejestrze gruntów wsi M. sporządzonym w 1969 roku przy założeniu ewidencji gruntów, gdzie pod numerem 175 wykazano działkę nr 1101 jako grunty pod wodami (wody) stanowiące użytek gruntowy o nazwie " wodocieki", zgodnie z obowiązującą wówczas instrukcją Ministra Rolnictwa z dnia 21 kwietnia 1955 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów, zasad sporządzania wykazów gruntów oraz opłat za odrysy z map i za odpisy oraz wyciągi z rejestrów i dokumentów stanowiących część składową operatu ewidencyjnego na obszarze gromad, osiedli i miast nie stanowiących powiatów (M.P. z 1955 r. Nr 38 poz. 379). W 1984 r. przeprowadzono "terenową kontrolę ewidencji gruntów", jak wynika ze sprawozdania technicznego zawartego w operacie technicznym, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem 223/4- 23/73/84 obecnie o identyfikatorze P.2605.1984.154, wykonanym w wyniku tych prac. W rejestrze gruntów z 1984 roku działka nr 1101 o powierzchni 0,52 ha, została wpisana w jednostce rejestrowej nr 156 jako grunty we władaniu Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych stanowiące użytek: "wody płynące". W 1992 roku dla obrębu M. założono informatyczną bazę danych opisowych w programie MSEG. Operat dotyczących tych prac został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 9 listopada 1992 r. pod numerem 29733-10. W rejestrze gruntów utworzonym w 1992 r. działkę nr 1101 o powierzchni 0,52 ha wykazano w jednostce rejestrowej 149, jako użytek gruntowy "Wp" - wody płynące, natomiast jako podmiot zarządzający gruntami wykazano Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolnych . Jak wynika z informacji zawartej w decyzji Starosty K. z dnia 14 stycznia 2015 r., znak: [...]. w 2003 r. po konwersji danych programu MSEG do programu EWOPIS WINDOWS, w rejestrze gruntów wprowadzono zapis, zgodnie z którym działkę nr 1101 wykazano jako grunty we władaniu Skarbu Państwa w użytkowaniu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych. Na mapach ewidencyjnych z 1969 roku działka nr 1101 była oznaczona jako rzeka C.. Obecnie działka nr 1101 również jest oznaczona na mapie ewidencyjnej jako rzeka C. i stanowi odprowadzenie wód ze zbiornika "M." zlokalizowanego na działce nr 44/1201 o powierzchni 13,6287 ha położonej w obrębie K., będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo R.. Działka nr 44/1201 powstała w wyniku podziału działki nr 44/23 o powierzchni 28,2345 ha, dla której założono księgę wieczystą nr KI1K/00035839/0, gdzie jako właściciel figuruje Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo R.. Zgodnie z treścią tej księgi wieczystej działka nr 44/23 stanowi w całości grunty leśne. W ocenie organu, wobec takiego zapisu w księdze wieczystej nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód znajdujących się w zbiorniku "M." należy faktycznie do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo R.. Z wykonanego w 2008r. przez Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych operatu wodnoprawnego dla zbiornika "M." wynika, że zbiornik ten powstał najprawdopodobniej w latach siedemdziesiątych osiemnastego wieku, kiedy w naturalnym zagłębieniu doliny rzeki C. wybudowano szereg urządzeń hydrotechnicznych wykorzystujących energię wodną jako siłę napędową dla istniejącego wówczas zakładu w M.. Zbiornik "M." był wówczas zbiornikiem przepływowym na rzece C.. Dopiero w latach 1977 - 1979 przełożono koryto rzeki C. na skutek czego zbiornik "M." stał się zbiornikiem bocznym. Zbiornik zasilany jest wodami rzeki C., płynącymi starorzeczem, na którym znajduje się szereg budowli hydrotechnicznych. Zgodnie z mapą ewidencyjną wody zasilające zbiornika "M." płyną do zbiornika po gruntach oznaczonych jako działka nr 2583, która w rejestrze gruntów obrębu K. opisana jest jako rzeka W., natomiast na mapie inwentaryzacyjnej zawartej operacie wodnoprawnym opisana jest jako kanał ulgi. Odprowadzenie wody ze zbiornika "M.", jak wynika z mapy ewidencyjnej, obywa się po gruntach oznaczonych jako działki nr 1101 w obrębie M., która łączy się z działkami nr nr 664. 662 i 719 położonymi w obrębie M., a następnie z kolejnymi działkami stanowiącymi koryto rzeki C.. Działka nr 2583 położona w obrębie K. została ujęta w wykazie działek ewidencyjnych, pokrytych śródlądowymi wodami powierzchniowymi, istotnymi dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa na terenie powiatu K. ujętych w załączniku nr 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 Nr 16, poz. 149) w stosunku do których prawa właścicielskie sprawuje Marszałek Województwa . Wykaz ten został przekazany przez ZMIUW do Starostwa Powiatowego przy piśmie z dnia 13 czerwca 2012 r. znak: [...] i obejmuje także działkę nr 1101 w obrębie M. oraz działki nr nr 664, 662 i 719 położone w obrębie M., oraz przy piśmie z dnia 14 października 2012 r. znak: [...], w którym pominięto działkę nr 1101 położoną w obrębie M. oraz działkę nr 664 położoną w obrębie M., pozostawiając działki nr nr 662 i 719 położone w obrębie M.. Nadmieniono, że organ nie wyjaśnia dlaczego z wykazu tego usunięto działkę nr 1101 położoną w obrębie M. oraz działkę nr 664 położoną w obrębie M.. Organ odwoławczy zauważa, że grunty oznaczone jako działka nr 662 stanowią kolejny zbiornik wodny opisany w rejestrze gruntów jako zbiornik M.. Zgodnie z wykazem przedstawionym przez ZMIUW wody w tym zbiorniku zostały zaliczone do śródlądowych wód powierzchniowych, istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. Tym bardziej niezrozumiałe jest usunięcie z tego wykazu gruntów stanowiących działkę nr 1101 położoną w obrębie M. oraz działkę nr 664 położoną w obrębie M. pokrytych wodami zasilającymi ten zbiornik. Zdaniem organu, samo usuniecie działki nr 1101 położonej w obrębie M. z wykazu działek ewidencyjnych, pokrytych śródlądowymi wodami powierzchniowymi, istotnymi dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa na terenie powiatu K., nie stanowi podstawy do zmiany użytku gruntowego wykazanego w tej działce i wykreślenia ZMIUW jako podmiotu ewidencyjnego w odniesieniu do tych gruntów. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 11 ust 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonuje marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. Zgodnie ze Statutem (§ 1), ZMIUW działa na podstawie: ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 200 lr. 142, 1590 z późn. zm.), ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( Dz. U. z2009r.l57, 1240 z późn. zm.), ustawy z dnia 18 lipca 200lr Prawo wodne (Dz.U. 2012.145 z późn. zm.) innych ustaw i przepisów wykonawczych do ustaw związanych z wykonywaniem powierzonych zadań, niniejszego Statutu. W myśl § 4 pkt 1 statutu, Zarząd realizuje zadania z zakresu administracji rządowej wykonywane na podstawie ustawy Prawo wodne przez Marszałka Województwa lub organy samorządu Województwa. Natomiast zgodnie z § 5 lit. f i g statutu, do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych Zarządowi należy w szczególności między innymi wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do pozostałych wód dla których praw właścicielskich nie wykonuje: minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektor parku narodowego, a także gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w art. 14 ust. 3 w odniesieniu do wód określonych w art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2005 r. Nr 130, poz. 1087), z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 29 lipca 2005 r) stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W ocenie organu odwoławczego, w świetle przytoczonych przepisów, biorąc pod uwagę zakres zadań ZMIUW określonych w statucie do jednostki tej należy również sprawowanie trwałego zarządu w odniesieniu do wód oraz gruntów pokrytych tymi wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo wodne. Przepis § 44 i § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 542 ze zm.) stanowi, że prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, należy do zadań starosty i polega między innymi na utrzymaniu operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do baz danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Zarówno przepisy jak i ugruntowane orzecznictwo sądowo-administracyjne wskazują, że starosta jako organ I instancji w sprawach dotyczących ewidencji gruntów i budynków rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe zmieniające się w czasie w oparciu o stosowne kolejno powstające dokumenty. Ewidencja gruntów nie tworzy stanów prawnych, lecz je rejestruje. Zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo organ I instancji uznał, że Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych nie przedstawił dokumentów stanowiących podstawę do wprowadzenia żądanych przez niego zmian, a przede wszystkim dowodów świadczących o tym, że właściwy w odniesieniu do wód pokrywających grunty stanowiące przedmiotową działkę, jest inny organ. Jednocześnie podkreślono, że organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków, nie rozstrzygają sporów pomiędzy innymi organami w sprawach dotyczących wód publicznych. Skargę na powyższą decyzję złożył do WSA w Kielcach Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Starosty K.. Zdaniem Skarżącego, ustalenia organów są błędne, albowiem zarówno piętrzenie jak i zrzut wody ze zbiornika M. odbywa się za pomocą jazu będącego w administracji ZWiUW (południowa część zbiornika). Następnie odprowadzenie wody ze zbiornika "M." odbywa się działką nr 3 obręb W., gm. R. stanowiącą stare koryto rzeki C. do głównego koryta tej rzeki (działka nr 15 obręb W.). Działka nr 1101 stanowi urządzenie wodne tj. sztucznie wykonany kanał dla potrzeb okresowego uruchamiania zabytkowego koła wodnego w Zabytkowym Zakładzie Hutniczym w M., zgodnie z decyzją Starosty K. znak: [...]. Autor skargi wywodzi, że istotą jego wniosku nie było dokonywanie zmian w ewidencji gruntów i budynków na skutek nowych okoliczności lecz usunięcie oczywiście błędnego wpisu dokonanego w przeszłości. Organy nie wyjaśniły w jakiej dacie i na podstawie jakich dokumentów źródłowych, w oparciu o jakie okoliczności faktyczne dokonano wpisu ZMIUW jako użytkownika gruntów znajdujących się we władaniu Skarbu Państwa. W tym zakresie wskazano jedynie, że w 2003r. wpisu dokonano w ramach konwersji danych. Takie stwierdzenie jest jednak nie wystarczające i świadczy o naruszeniu przez organ art. 61 § 1, 104 § 1, 107 § 1 i § 3 kpa. Skarżący zakwestionował stanowisko organów, że podstawą wpisu były unormowania ustawy Prawo wodne, gdyż zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne obok Skarbu Państwa wpisuje się podmioty władające gruntami w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził również, że wbrew stanowisku organów przepisy art. 11 ust. 1 pkt 4 i 14 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie rozstrzygają o uprawnieniu wskazanych w nich organów do władania wodami i gruntami. Art. 217 Prawa wodnego określa zarząd jako prawną formę władania wodami i gruntami pod wodami. Zgodnie z tym przepisem podmiot wykonujący uprawnienia właścicielskie nie musi być trwałym zarządcą wód i gruntów. Z tego wynika, że wykonywanie uprawnień właścicielskich w stosunku do wód i gospodarowanie gruntem pod tymi wodami w imieniu Skarbu Państwa, nie oznacza władania tym mieniem w imieniu Skarbu Państwa. Z kolei z faktu, że cyt. art. 217 nie obejmuje swą dyspozycją marszałka wynika dla Skarżącego jedynie tyle, iż na podstawie ustawy Prawo wodne nie można uznać marszałka za trwałego zarządcę wód i gruntów pokrytych wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, ani też dokonywać wpisów w ewidencji gruntów. Powoływany przez organ przepis art. 19 § 1 i 2 ustawy z dnia 3.06.2005r. o zmianie ustawy Prawo wodne nie znajduje zastosowania, gdyż dotyczy gruntów i wód, których właścicielem, a nie samoistnym posiadaczem jest Skarb Państwa, a nadto dla ustalenia trwałego zarządu wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej przez właściwego starostę. Wydanie decyzji o przejściu mienia Skarbu Państwa w trwały zarząd marszałka jest konieczne dla ustalenia granic przedmiotu trwałego zarządu. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują zaś przekazania władania i gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa samorządowym jednostkom organizacyjnym w formie statutu tej jednostki. W ocenie skarżącego w świetle przedstawionych okoliczności, zarzut naruszenia przepisów art. 217 ust. 1 – 3, art. 9 ust. 1 pkt 4a, art. 10 ust. 1a, art. 11 ust. 1 pkt 4, art. 14 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne, art. 19 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 3.06.2005r. o zmianie ustawy Prawo wodne, art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 12 ust. 1 pkt 1 – 5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jest uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności wydanych decyzji (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). W rozpoznawanej sprawie ZMIUW we wniosku z dnia 21.11.2014r. domagał się wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu tego podmiotu jako zarządcy działki o nr ew. 1101 w miejscowości M. gm. R. oraz dokonanie zmiany oznaczenia użytku. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skonkretyzował swoje stanowisko wnosząc o wydanie decyzji merytorycznej wykreślającej ZMIUW z ewidencji gruntów jako użytkownika działki nr 1101 oraz oznaczenia użytku gruntu na działce 1101 symbolem Ws – woda stojąca. Natomiast w skardze ZMiUW podnosił, że celem jego wniosku było doprowadzenie do usunięcia oczywiście błędnego wpisu dokonanego w przeszłości. W związku z tym skarżący oczekiwał od organów ewidencyjnych wyjaśnienia w jakiej dacie i na podstawie jakich dokumentów źródłowych, w oparciu o jakie okoliczności faktyczne dokonano wpisu ZMIUW jako użytkownika gruntów znajdujących się we władaniu Skarbu Państwa. W tym zakresie wskazano jedynie, że w 2003r. wpisu dokonano w ramach konwersji danych. Można zatem uznać, że istotą wniosku skarżącego było wykreślenie istniejącego aktualnie w ewidencji zapisu w odniesieniu do działki 1101 poprzez stwierdzenie błędnego wpisu do tej działki w 2003r. polegającego na tym, że w miejsce Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolnych wykazanego jako podmiot zarządzający gruntami wprowadzono zapis zgodnie z którym działkę nr 1101 wykazano jako grunty we władaniu Skarbu Państwa w użytkowaniu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych. Na wstępie zauważyć należy, że stosownie do treści § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 542 ze zm.) w ramach aktualizacji operatu ewidencji nie tylko wprowadza się aktualne dane, lecz także dopuszcza się możliwość wyeliminowania danych błędnych, a zatem istnieje podstawa dokonywania zmian w ewidencji poprzez korygowanie błędów i pomyłek wstecz. Jednak w realiach niniejszej sprawy, nawet przyjęcie dopuszczalności korygowania wstecz błędnych wpisów, nie oznacza słuszności stanowiska skarżącego odnośnie aktualnego wpisu w jednostce rej. G.174 ewidencji gruntów i budynków gminy R.. Bezspornie ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji geodezyjnej w postaci: - operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego o identyfikatorze P.2605.1973.57 (stary Nr 223/4-23/73); - rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego z 1963r.; - operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego o identyfikatorze P.2605.1984.154 (stary Nr 223/4-23/73/84); - operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego o identyfikatorze P.2605.2007.1354 (stary Nr 10.1948/1/07); - map ewidencyjnych, wynika, że działka nr 1101 stanowi grunty pod wodami rzeki C.. Ciek biorący początek w Jeziorze M. biegnie poprzez działkę nr 1101 w M. i kolejno przez działki: Nr: 664, 662 i 719 w M. oraz Nr 80/1 w K. stanowi rzekę C.. Działki Nr 662 i 719 położone w obrębie M. oraz działka Nr 80/1 położona w obrębie K., zgodnie z wykazami ZMIUW (pisma z dnia 13.06.2012r. i z dnia 4.10.2012r.) figurują w ewidencji wód jako śródlądowe wody powierzchniowe płynące. Należy zwrócić uwagę, że w wykazie przy piśmie z dnia 13.06.2012r. została również ujęta sporna działka, a jej pominięcie w wykazie przy piśmie z dnia 4.10.2012r. ZMiUW w żaden sposób nie wyjaśnił. Rację więc mają organy uznając, że skoro zgodnie z mapą ewidencyjną wody zasilające zbiornik "M." płyną do zbiornika po gruntach oznaczonych jako działka Nr 2583, która w rejestrze gruntów obrębu K. opisana jest jako rzeka W., a na mapie inwentaryzacyjnej znajdującej się w operacie wodnoprawnym opisana jest jako kanał ulgi, a następnie są odprowadzane z tego zbiornika poprzez działki Nr 664, 662 i 719, i kolejnymi działkami na których znajduje się koryto rzeki C. to mamy do czynienia z ciągłością w ramach jednego cieku. Fakt ten ewidentnie przemawia za uznaniem użytku w przedmiotowej działce, jako gruntu pokrytego wodami płynącymi, zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organy ewidencyjne. Brak zatem podstaw prawnych do zmiany użytku w działce 1101 na wnioskowany przez ZMIUW w postaci wpisu Ws – woda stojąca. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonuje marszałek województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa – w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. Przepisy ustawy Prawo wodne nie wymagają, jeśli chodzi o uregulowane w art. 11 ust. 1 pkt 4 wykonywanie przez marszałka województwa praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, wydania odrębnej decyzji. W myśl bowiem art. 217 Prawa wodnego, wydania decyzji o przejściu w trwały zarząd wymagały tylko wody i grunty stanowiące własność Skarbu Państwa przechodzące w trwały zarząd urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej i parków narodowych, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-3. Tak więc podstawę wpisu w ewidencji gruntów zarówno Skarbu Państwa jako właściciela, jak i marszałka (ewentualnie podmiotu, któremu marszałek powierzył wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej wykonywanych na podstawie Prawa wodnego, tak jak ma to miejsce w tej sprawie), jako podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych i gruntów pod tymi wodami, stanowią przepisy ustawowe, stosownie do § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z którym prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na postawie dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. Tymi przepisami ustawowymi są wyżej przytoczone przepisy Prawa wodnego, a mianowicie: art.10 ust.1a, art. 14 ust.1 – w odniesieniu do wpisu Skarbu Państwa jako właściciela (samoistnego posiadacza) oraz art. 11 ust. 1 pkt 4 oraz art. 14 ust. 3. Co prawda odnośnie działki będącej przedmiotem sprawy to nie Marszałek Województwa został ujawniony jako podmiot wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa ale skarżący, jednak taki wpis odpowiada stanowi prawnemu. Zgodnie bowiem ze statutem Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (dostępnym na stronie BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa), do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych ZMiUW należą w szczególności wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do pozostałych wód dla których praw właścicielskich nie wykonuje: minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektor parku narodowego (§ 5 pkt f), gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w art.14 ust. 3 w odniesieniu do wód określonych w art. 11 ust.1 pkt 4 Prawa wodnego (§ 5 pkt g statutu), a także gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, które zostało powierzone marszałkowi Województwa (§5 pkt 7). Organ ten bowiem swoje zadania z zakresu administracji rządowej wykonywane na podstawie ustawy Prawo wodne, a także zadania publiczne o charakterze wojewódzkim pozostające w przedmiotowym lub funkcjonalnym związku z zadaniami z zakresu administracji rządowej, a wykonywane przez Marszałka lub organy samorządu Województwa na podstawie innych ustaw, a także inne zadania powierzone przez Zarząd Województwa, powierzył do realizacji skarżącemu (§ 4 pkt 1, 2 i 3 statutu). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, odnośnie gruntów Skarbu Państwa o jakich mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, dopuszczalne jest ujawnienie w ewidencji gruntów skarżącego pomimo, że nie posiada on osobowości prawnej. Stosownie bowiem do § 11 i § 12 rozporządzenia, w ewidencji gruntów mogą być także ujawnione jednostki organizacyjne, nie posiadające osobowości prawnej. Skład orzekający nie podziela stanowiska skarżącego, że obowiązkiem organu było dokładne ustalenie daty, w jakiej ZMIUW został ujawniony w ewidencji gruntów oraz wskazanie na jakiej podstawie tego wpisu dokonano. Okoliczności te byłyby istotne, gdyby istniały wątpliwości co do aktualności danych ujawnionych w ewidencji. W ocenie Sądu wpisy w ewidencji gruntów i budynków gminy R. w odniesieniu do działki nr 1101 nie budzą zastrzeżeń. Przepis art. 14 ust. 1 ustawy Prawo wodne wprost określa, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód, natomiast zgodnie z art. 14 a tej ustawy, grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa. Skoro zaś ta okoliczność, mianowicie, że działka 1101 jest użytkiem tj. gruntem pokrytym powierzchniowymi wodami płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa i że prawo własności do tych wód w imieniu Skarbu Państwa wykonuje Marszałek Województwa, a w jego imieniu ZMiUW nie budzi wątpliwości, to bez znaczenia jest okoliczność, czy w 2003 r., kiedy to wpisano skarżącego jako władającego tą działką - taki wpis był wówczas prawidłowy czy też nie. Nie może bowiem stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku okoliczność, że zdaniem skarżącego, nie jest on następcą prawnym podmiotów ujawnionych przed 2003r. jako władających przedmiotową działką. Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodnie z dostępnymi dla organu dokumentami źródłowymi. ZMiUW nie wykazał żadnym z dokumentów, o których mowa w § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia, że wpisy w ewidencji dotyczące działki będącej przedmiotem wniosku nie odpowiadają temu stanowi aktualności. Reasumując stwierdzić należy, że ewidencja gruntów ma odzwierciedlać stan aktualny. Dlatego też w niniejszej sprawie nie jest istotne, czy w przeszłości dokonano prawidłowych wpisów, ale czy obecnie te wpisy są prawidłowe i aktualne. Tej zaś okoliczności skarżący nie podważył skutecznie żadnymi dokumentami, dającymi podstawę wpisu. Mając powyższe na uwadze, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło