II SA/Ke 483/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2007r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy B. przez Dyrektora Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., przyznano A. K. pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości 235,60 zł, w tym 85,60 zł na opłacenie rachunku za energię elektryczną przelewem na konto bankowe Zakładu Energetycznego oraz 150,00 zł na poszukiwanie pracy - do wypłaty w kasie, jak również odrębne świadczenie z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 150,00 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów ustalono, iż A. K. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej z uwagi na bezrobocie i ubóstwo, co uzasadnia przyznanie mu zasiłku celowego na podstawie art. 7 pkt 1, art. 8 i art. 39 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W podstawie prawnej decyzji powołano także przepisy art. 3, art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ustawy z dnia 29.12.2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), jak również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24.07.2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Natomiast uwzględnienie wniosku A. K. o przyznanie mu zasiłku w kwocie 3.000 zł jest niemożliwe ze względu na ograniczoną ilość środków finansowych. Rozpoznając wniesione przez A. K. odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało je w mocy. W motywach swojej decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z cyt. ustawą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z kolei zgodnie z art. 39 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, m.in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Stosownie zaś do treści art. 8 cyt. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78, 79, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. 715,50 zł. Jednocześnie przepisy nie wskazują wysokości zasiłku celowego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi prowadzącemu postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż sytuacja materialna A. K. jest ciężka, jednakże możliwości finansowe Ośrodka nie pozwalają na udzielenie pomocy w kwocie, jakiej oczekuje wnioskodawca. Obowiązkiem organu jest bowiem zapewnienie pomocy możliwie największej liczbie potrzebujących, przy wykorzystaniu środków, jakimi dysponuje na dany cel. Organ II instancji wskazał także, że Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. na zasiłki celowe w czerwcu 2007r. rozdysponował kwotę 20.317 zł. W tej formie pomocy udzielono 121 rodzinom. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 167,91 zł, zaś najwyższa kwota zasiłku to 350 zł na remont dla rodziny wielodzietnej, a najniższa - 100 zł dla osób samotnie gospodarujących. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając decyzję o charakterze uznaniowym prawidłowo przeprowadził postępowanie. Ponadto nie odmówiono przedmiotowego świadczenia, przyznając je na poziomie posiadanych i udokumentowanych możliwości. Ze względu na powyższe organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zakwestionowania wysokości przyznanego zasiłku. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniósł A. K., domagając się zmiany wysokości przyznawanych zasiłków na kwotę odpowiadającą średniej krajowej pensji - 2.700 zł, co pozwoliłoby mu na właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy na terenie Polski. Skarżący podniósł, iż ma na utrzymaniu 4 koty, co w związku ze wzrostem cen mięsa powoduje, iż wydaje na ich wyżywienie 600 - 700 zł miesięcznie. Natomiast formy uznania administracyjnego, na które powołują się organy, określają pensje pracownicze, średnia krajowa, ceny towarów, usług i żywności jak również wymagania diety. W dalszej części skargi A. K. podniósł szereg okoliczności nie dotyczących bezpośrednio treści zaskarżonej decyzji, zawierając jedynie krytyczne uwagi dotyczące działalności organów pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania w sposób, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organ tak I jak i II instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym, Sąd nie dopatrzył się podstaw uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.). Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny nie był kwestionowany przez skarżącego i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym - w szczególności w wynikach wywiadu środowiskowego. Natomiast kwestią budzącą sprzeciw A. K. jest nieodpowiadająca jego oczekiwaniom wysokość udzielonej mu pomocy. Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej (art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, Dz. U. z 2004r. nr 64 poz.593 ze zm.) osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza 150 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.07.2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. nr 135, poz. 950). Powieleniem tego przepisu na gruncie ustawy z dnia 29.12.2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jest art. 5 ust. 1 tejże ustawy, zgodnie z którym pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie m. in. osobom ubogim i bezrobotnym (art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej), jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Ze względu na powyższe kryterium dochodowe kwalifikujące osobę samotnie gospodarującą do udzielenia pomocy tak w formie zasiłku celowego jak i pomocy w zakresie dożywiania wynosi 715,50 zł (150 % z 477 zł). Powołane powyżej przepisy w sposób ścisły określają przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegająca się o tą formę pomocy społecznej. W tym miejscu podkreślić należy, że sytuacja skarżącego odpowiada wszystkim wyżej wymienionym przesłankom. A. K. jest bowiem samodzielnie gospodarującą osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, która wobec nieuzyskiwania jakiegokolwiek dochodu nie przekracza kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Odnosząc się natomiast do treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zgodnie z którymi zasiłek celowy a także pomoc w zakresie dożywiania jedynie mogą zostać przyznane (a nie muszą), wskazać trzeba, iż decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Dlatego też - wobec spełnienia przez skarżącego wszystkich w/w kryteriów - przedmiotem kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie jest przede wszystkim zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organy administracji publicznej przekroczony, a także czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu A. K. zasiłku w określonej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem - jak wynika z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej. Powyższe wynika z dyspozycji przepisu art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Działanie to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, bowiem jego obowiązkiem jest należyte uzasadnienie dlaczego zasiłek został przyznany wnioskodawcy w takiej a nie innej wysokości. Mając na uwadze powyższe przytoczyć trzeba treść informacji Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (k. 14), zgodnie z którą na zasiłki celowe w czerwcu 2007r. organ pomocy społecznej rozdysponował kwotę 20.317 zł, a w tej formie pomocy udzielono 121 rodzinom. Z kolei średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 167,91 zł, najwyższa kwota zasiłku to 350 zł na remont dla rodziny wielodzietnej, a najniższa - 100 zł dla osób samotnie gospodarujących. Ze względu na powołany wyżej materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie uznać należy, iż organ I instancji, przyznając skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 235,60 zł oraz udzielając pomocy na zakup żywności w kwocie 150 zł nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zaś organ odwoławczy zasadnie utrzymał przedmiotowe rozstrzygnięcie w mocy. Wysokość przyznanego zasiłku podyktowana była bowiem ograniczonymi środkami pieniężnymi jakimi dysponował Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. W świetle powyższych ustaleń zastrzeżeń Sądu nie budzi także stanowisko organu II instancji, że przyznanie skarżącemu świadczenia w żądanej przez niego wysokości średniej krajowej pensji nie mieści się w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej, a także wykracza poza cele pomocy społecznej. Dlatego też stwierdzić trzeba, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało swoich ustaleń na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego, wydając w oparciu o właściwe przepisy prawidłowe rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, wskazać należy, iż zawierają one ogólne uwagi krytyczne dotyczące działalności organów pomocy społecznej i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Nie sposób także podzielić poglądu A. K., iż uznanie administracyjne w zakresie wysokości przyznawanego zasiłku celowego jest określone szeregiem czynników, jak np. wysokością średniej krajowej pensji. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej uzależnia bowiem wysokość przyznanej pomocy społecznej przede wszystkim od możliwości pomocy społecznej. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Punkt II wyroku Sąd wydał na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a.