II SA/Ke 483/08

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 16 kwietnia 2009 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. i P. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Na wezwanie Sądu, reprezentująca P. B. Z. B., uiściła w dniu 26 września 2008 r. kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi wyżej wymienionych na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. P. B. w dniu 9 kwietnia 2009 r. złożyła urzędowy formularz PPF, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w wyżej wymienionej sprawie. Jako podstawę złożenia wniosku wskazała skomplikowany stan prawny sprawy, swój stan materialny, miejsce pobytu za granicą, brak wiedzy prawniczej oraz niemożność uczestniczenia w rozprawach. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni mieszka w L. w Wielkiej Brytanii i prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżąca pracuje w niepełnym wymiarze godzin, zarabia 850 funtów brytyjskich miesięcznie (jak podała około 3800 zł) i nie posiada żadnego majątku. Wnioskodawczyni z osiąganego dochodu opłaca czynsz za mieszkanie w wysokości 350 £, rachunki i przesyła do Polski pieniądze na spłatę rat kredytu studenckiego. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Wnioskodawczyni jest młodą kobietą, nie ma nikogo na utrzymaniu, pracuje za granicą i osiąga stały dochód miesięczny w wysokości około 4000 zł, z którego jest w stanie utrzymać się i wygospodarować pieniądze na spłatę kredytu studenckiego. Nie można więc uznać, że jest ona osobą żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia swoich własnych potrzeb, a w związku z tym wymagającą pomocy państwa polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wnioskodawczyni przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganym dochodem będzie stanie ponieść ewentualne koszty sądowe inne niż już uiszczony wpis od skargi, które jednorazowo nie przekroczą w rozpatrywanej sprawie kwoty 100 zł. Oddaleniu podlega również wniosek o ustanowienie adwokata. Jedyną przesłanką przyznania adwokata z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest sytuacja materialna wnioskodawcy uniemożliwiająca opłacenie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie stać jej na ustanowienie adwokata z wyboru. Podane przez skarżącą okoliczności takie jak: skomplikowany stan prawny sprawy, brak wiedzy prawniczej, pobyt za granicą uniemożliwiający uczestniczenie w rozprawach nie stanowią podstawy przyznania pełnomocnika prawnego z urzędu Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.